Clarmont-Ferrand z-es la capitala istorica d'Auvèrnha e v-una de las dètz vialas las mai grandas d’Occitània. z-Es maitot la prefectura dau departament dau Puèi de Doma.

La viala modèrna naissiguèt de l'union au sègle XVII de las doas ancianas vialas rivalas Clarmont e Montferrand. La viala galloromana d'Augustonemetum apareis après la disparicion de la metropòli arvèrna Nemossos. Puèi prend le nom d'Arvernis e finalament de Clarmont. Au començament dau sègle XII, los comtes d'Auvèrnha fondan la viala concurrenta de Montferrand. En 1630, Loís XIII impausa per l'edit de Tròias l'unificacion de las doas vialas vesinas. Aquela union serà reafirmada per Loís XV en 1731.

Clarmont-Ferrand z-es la 24e comuna la mai poblada de França embei 146 351 abitants en 2023. Son unitat urbana amassa 272 529 abitants en 2023 e son aira d'atraccion 510 685 abitants la mèma annada. L'intercomunalitat accediguèt le 1èir de janvèir au reng de metropòli sos le nom de Clarmont Auvèrnha Metropòli.

Viala de tradicion industriala, sèti de Michelin, v-un daus dos mai grands fabricants de pneumatics, Clarmont-Ferrand z-es egalament ben posicionada dins las industrias farmaceutica, agro-alimentària e aeronautica. Aculhís tres pòles de competitivitat.

La viala z-es situada au pè de la falha de la Limanha e de la Chadena daus Puèis, site naturau inscriut despuèi de 2 de julhet 2018 coma naut luòc tectonic au patrimòni mondiau de l'UNESCO.

Los abitants de Clarmont son los Clarmontés e las Clarmontesas, los Clarmontons e las ClarmontonasCollectatge IEO vèrs Ceissac, prononciat [çjarmɔ̃ˈty]. o enquèra los Clarmondaires e las ClarmondairasPiare Bonaud, Nouveau Dictionnaire Général Français-Auvergnat, 1999, Créer, Sant Estève, p. 131, «clharmoudaire».. Los abitants de Montferrand son los Montferrandaires e las Montferrandairas.

Geografia

Clarmont-Ferrand z-es implantada en bordadura de la plana bravament fertila de la Limanha, bacin sedimentari traversat per Alèir, a una altitud moiana de 386 m.

A l'oèst, z-es surplombada per la planòla granitica de Combralha (800 m d'altitud moiana). Le bòrd de la planòla forma la falha de la Limanha. Au començament de la planòla e de bon veire despuèi la viala, la Chadena daus Puèis, mai granda chadena de volcans d'Euròpa, z-es dominada per le Puèi de Doma.

Clarmont-Ferrand z-es aus quatre chamins daus aisses autorotèirs nòrd-sud París (420 km) - Besièrs (340 km) (A71 e A75) e èst-oèst Lion (165 km) - Bordiau (370 km) (A89).

Charrèiras, quartèirs e luòcs-dits

Plaça de Jaude (fr. Place de Jaude). Nauts Solèirs (fr. Les Neuf-Soleils). La Raia Dieu (fr. La Raye-Dieu). Los Landés (fr. Les Landais). La Fònt dau Bac (fr. La Fontaine du Bac). La Pardieu (fr. La Pardieu). L'Orador (fr. L'Oradou). Croèla (fr. Crouël) Crotz de Neirat (fr. Croix-de-Neyrat). La Plana (fr. La Plaine). Las Vèrnhas (fr. Les Vergnes). Los Salencs (fr. Les Salins). Valèiras (fr. Vallières). La Gautèira (fr. La Gauthière). Las Bujas [la ˈbydza] (fr. Les Bughes). Montjusèc [mɔ̃dzyˈze] (fr. Montjuzet). Fòntjièva [fɔ̃ˈdʒɛvɒ] (fr. Fontgiève). Sent Alari (fr. Saint-Alyre). La Pradèla (fr. La Pradelle).

Clima Le clima de Clarmont se caracteriza per una ben granda amplitud termica embei d'estius franc chauds e d'ivèrns ben freids.

La Linha daus Puèis arrèsta las niblas que vènon de l'oèst en tot alimentar coma aquò las fònts coma Vorvic, e maitot en demenir la pluviometria de Clarmont que z-es una de las mai bassas d'Occitània.

Istòria 200px|thumb|Estatua de Vercingetorix (òbra de Bartoldi), Plaça de Jaude, Clarmont-Ferrand. Clarmont-Ferrand z-es mencionada per le geograf grèc Estrabon embei son nom gallés : Nemossos.

z-Èra una viala daus Arvèrnes que vencèron (embei le chapdau gallés Vercingetorix) las legions romanas a rasa de Clarmont, vèrs Gergòvia.

Conquistada fin finala par los romans, la viala prenguèt le nom d’Augustonemetum, en onor de l’emperaire August. Creissèt biaucòp e devenguèt v-una de las mai grandas vialas de Gàllia.

Au sègle V, fuguèt assetjada e conquistada per los Visigòts que la conservèron jusca l'an 507, chaçats per los Francs.

Au sègle IX, n-òm comenquèt d'apelar la viala Clarmont (de Clarus Mons, que designava le chastèl qu'aparava la viala). Fuguèt atacada ben de còps per los vikings.

En 1095 le papa Urban II lai presiquèt la Promèira Crosada. La viala de Montferrand fuguèt presa en 1388 per Peiròt de Fontans, rotèir dau partit anglés.

Toponimia Las atestacions ancianas son per luòcs :

Clarmont : Augustonemetum, Nemossos, Urbs Arvernorum/Urbs Arverna (Ve, VIe), Clarmont (1220) e Clarmon (1398). Montferrand : Mons Ferax (1186), Mons Ferrandus (1286) e Montisferrandi (1333). Los Salencs : Lo Selenc/Celenc de Jalde (1257), Les Sellenc de Jaude (1407) e Jalde del Sellenc (1428)Joan Pèire Chambon, Emmanuel Grélois, Renouvellement formel et resémantisation en microtoponymie : trois exemples clermontois (Les Neuf Soleils, Les Rivaux, Champcourbe), Nouvelle Revue d'Onomastique, 2005. https://www.persee.fr/doc/onoma_0755-7752_2005_num_45_1_1564. Nauts Solèirs : Aus Soleirs (1220), Als Soleirs (1242), Nau Solers/Noaulx Sollers (XV), Naussolers (1420-1466), Neuf Solers (1437), Naussoleyrs (1495), Neuf Souliers (1496-1498), Nau Soler (1538), Les Nos Soleils (1724), Neuf Soleil (1915). De l'ancian occitan alts devengut nauts en bas auvernhat e de solèir, dins le sens de fenèira. La Raia Dieu : La Raiha Deu/La Raia Deu (1242). Montjusèc : Monte Judeco (1065), Mont Juzec (XIII).

Demografia

Eraudica Blasonament: «D’azur embei la crotz de golas bordada d’aur, cantonada de quatre flors de lis dau mèma».

Economia

Transpòrts

Ligasons exterioras

Transpòrts urbans

Administracion

Clarmont z-es devesida en 6 cantons: Le canton de Clarmont-Ferrand 1 compta abitants Le canton de Clarmont-Ferrand 2 compta abitants Le canton de Clarmont-Ferrand 3 compta abitants Le canton de Clarmont-Ferrand 4 compta abitants Le canton de Clarmont-Ferrand 5 compta abitants Le canton de Clarmont-Ferrand 6 compta abitants

Patrimòni Clermont-Ferrand z-es classada viala d'art e d'istòria.

Edificis religiós thumb|210px|Nòstra Dama dau Pòrt Nòstra Dama dau Pòrt : bastida au sègle XII e classada per l'UNESCO au Patrimòni Mondiau de l'Umanitat.thumb|right|210px|Catedrala e estatua d'Urban II Catedrala de Nòstra Dama de l'Assompcion

Monuments civils e luòcs remirables 210px|thumb|Opèra Municipala Opèra Municipala

Cultura

Espòrt

ASM Clarmont Auvèrnhe

Festenaus

Musèus

Relacions internacionalas

Vilas embessonadas : Aberdeen. : Salford. : Ratisbona. : Gomel. : Uviéu.

Acòrdis de cooperacion : Braga : Norman (Oklahoma)

Personatges celèbres Apollinar de Clarmont, comte d'Auvèrnha Charles-Toina Ravel, poèta occitan de la Revolucion Blase Pascal (1623-1662), filosòfe, teologian e matematician Antòni Francés Marmontèl (1816-1898), pianista e pedagògue Édouard Michelin (1859-1940), inventor dau pneumatic desmontable Fernand Forèst (1851-1914), inventor dau motor de combustion intèrna

Articles connèxes Lista daus evèsques de Clarmont

Liams extèrnes

Enciclopèdia daus chamins de fèrre

Nòtas e referéncias Nòtas

Referéncias

Categoria:Comuna de Limanha Categoria:Comuna dau Puèi de Doma Categoria:Clarmont