thumb|right|Fotografia d'un grop de nívols.
Un nívol (var. borra, broma, brum, nieu, niu, nivòu, noa, nublaLo Congrès, cèrca « nuage », 6 de mai de 2016.En fòra d'aquelei tèrmes designant lei nívols d'un biais generau, mai d'un tèrme existís per parlar de nívols especifics.) es un ensems visible de particulas d'aiga liquida ò de cristaus de glaç en suspension dins l'atmosfèra. Segon lei condicions de saturacion e de condensacion, pòu entraïnar de precipitacions (plueja, nèu, grela). La forma e lei proprietats dei nívols varian fòrça segon lo temps e l'estudi dei nívols es un element important en meteorologia.
Per extension, en astronomia, lo tèrme s'emplega per designar d'estructuras comparablas observadas dins l'atmosfèra d'autrei planetas. Aquelei nívols an de còps de composicion similara ai nívols terrèstres, mai pòdon tanben èsser compausats de substàncias fòrça diferentas (idrocarburs, amoniac, acid sulfuric, silicats, etc.)
Istòria de la comprenença dei nívols
De l'Antiquitat au sègle XIX
L'origina e la formacion dei nívols demorèron un fenomèn largament inexplicat de l'Antiquitat au començament dau sègle XIX en causa de la manca de coneissenças sus l'estructura de l'atmosfèra e sus l'aspècte termodinamic dei cambiaments d'estats. Ansin, la màger part dei filosòfs de la Grècia Antica supausavan que lei nívols èran d'exalacions umidas desgatjadas per la mar, lei corrents d'aiga ò la Tèrra. Per exemple, Aristòtel (384-322 avC) utilizèt sa teoria dei quatre elements per descriure una origina liada a una exalacion tellurica entraïnada per l'absorpcion dau raionament solar. Definiguèt de meteòrs umids (nívols, pluejas...) que se fòrmavan a partir de vapors aparegudas dins d'endrechs umids e de meteòrs eissuchs (vents, ulhauç...) qu'apareissián dins de zònas secas a partir d'exalacions eissuchas(fr) Jean-François Staszack, La géographie d'avant la géographie. Le climat chez Aristote et Hippocrate, L'Harmattan, 1995, p. 25..
Pasmens, ben sovent, lei nívols foguèron considerats d'un ponch de vista teologica ò metafisica en causa de sa natura efemèra, de son liame amb lo cèu e de la manifestacion conjunta de fenomèns impressionants (chavana, tròn...). En particular, au sègle XII, divèrsei teologians europèus veguèron lei nívols coma de « nèblas misticas » susceptiblas de desvelar lo paradís durant la – brèva – durada de l'ulhauç. Aquela vision mistica demorèt frequenta dins leis arts fins au sègle XIX(fr) Hubert Damisch, Théorie du nuage de Giotto à Cézanne : Pour une histoire de la peinture, Seuil, 1972, p. 302.. En parallèl, la redescubèrta de l'òbra d'Aristòtel permetèt la difusion de seis idèas e de sei limits. Lei nívols i foguèron considerats coma de massas d'aire, d'aiga ò de fuòc suspendudas dins lo cèu, l'origina d'aquela suspension demorant desconeguda. Quauquei classificacions apareguèron, principalament fondadas sus la color, depintant de nívols negres cargats de plueja, de nívols blancs vueges e de nívols roge caracteristic de l'auròra(fr) Hubert Damisch, Théorie du nuage de Giotto à Cézanne : Pour une histoire de la peinture, Seuil, 1972, p. 65..
La descubèrta de la fisica dei nívols
thumb|right|Fotografia de John Aitken.
L'estudi de la formacion e de l'evolucion dei nívols comencèt au sègle XIXUn progrès foguèt pasmens realizat au sègle XVII quand lo sabent alemand Otto von Guericke (1602-1696) emetèt l'ipotèsi de nívols formats de bofigas d'aiga.. La premiera descubèrta importanta foguèt realizada per lo mètge britanic Augustus Volney Waller (1816-1870) utilizèt una teranhina per capturar de gotetas d'aiga formant una nèbla. Aquò permetèt d'establir la natura dei nívols que foguèt respectivament confiermada per lei meteorològs William Henry Dines (1855-1927) e Richard Assmann (1845-1918) en 1880 e en 1884. Puei, a la fin dau sègle XIX, de mesuras e d'observacions dins l'atmosfèra foguèron realizadas dirèctament dins de nívolsLei premierei mesuras meteorologicas in situ son pus ancianas mai mesurèron principalament la temperatura, la pression e la concentracion de vapor d'aiga e ignorèron lei nívols..
En 1875, una experiéncia menada dins una chambra iperbara concebuda per lo Francés Paul-Jean Coulier (1824-1890) permetèt de començar d'explicar la formacion dei nívols. D'efiech, après aver demenit la temperatura e la pression, mostrèt que la condensacion de la vapor d'aiga èra pus importanta dins una atmosfèra empoussada. Sa descubèrta foguèt completada per lo fisician escocés John Aitken (1839-1919) qu'establiguèt qu'una subresaturacion èra necessària per entraïnar la condensacion. Puei, de recèrcas identifiquèron lo clorur de sòdi coma lo nuclèu de condensacion principau dins lei gotetas de nívols e de plueja.
En 1904, una experiéncia mostrèt l'importància dei collisions entre gotetas dins la formacion dei nívols, idèa ja supausada per René Descartes (1596-1650) en 1637Descartes aviá emés aquela idèa après aver observat lo vent entraïnar la formacion de pèiras de glaç de talha fòrça importanta a partir de collision entre pèiras pus pichonas.. Lo resultat permetèt de descubrir lo limit aproximatiu dau diamètre dei gotetas d'aiga dins un nívol (aperaquí 6 mm). Puei, dins lo corrent dau sègle XX, lei progrès de l'aviacion permetèt de realizar aisament de mesuras in situ e d'afinar pauc a pauc lei coneissenças fins au desvolopament dei modèls meteorologics actuaus.
Lei classificacions dei nívols
thumb|right|Retrach de Luke Howard.
La premiera classificacion scientifica dei nívols foguèt publicada per Jean-Baptiste de Lamarck (1744-1829) en 1803. Pasmens, foguèt lo sistèma de Luke Howard (1772-1864) que s'impausèt gràcias a son utilizacion dau latin introduch dins la classificacion dau vivent per lo naturalista suedés Carl von Linné (1707-1778). I inventèt lo nom dei tres categorias principalas de nívols (cumulus, estratús e cirrus) e de doas formas intermediàrias (cirrostratús e estratocumulus). En 1855, lo Francés Émilien Renou (1815-1902) i apondiguèt l'altocumulus e l'altostratus. L'Organizacion Meteorologica Mondiala adoptèt aquela version alargada en 1896. La modernizèt dos còps en 1956 e en 1987.
Ròtle dei nívols dins lo foncionament atmosferic
thumb|right|Observacion dau cubèrt nivolós mejan realizat per la NASA en 2009.
En despiech de formas, de colors e de caracteristas variadas e cambiantas, lei nívols jògan un ròtle actiu dins lo cicle de l'aiga e dins lei mecanismes de regularacion termica de l'atmosfèra. D'efiech, coma son principalament formats de vapor d'aiga, permèton l'umidificacion de la troposfèra e la redistribucion de l'aiga vèrs la superficia gràcias ai precipitacions. Vapor d'aiga e precipitacions an tanben un ròtle major dins lo bilanç radiatiu de la planeta e dins lei mecanismes de transferiment de la calor entre l'eqüator e lei pòls. En particular, son un element important de la circulacion atmosferica generala e la densitat de nívols es donc pus importanta lòng de la zòna de convergéncia intertropicala e dei 50 parallèls que dins lei zònas anticiclonicas(en) Ya. Kirill, Lev S. Kondratyev, Vladimir F. Krapivin Ivlev e A. Varostos Costas, Atmospheric aerosol properties: formation, processes and impacts, Springer, 2006, p. 403..
Formacion e composicion dei nívols
La formacion dei nívols
Lei nívols son la consequéncia de dos fenomèns que son l'evaporacion e la condensacion de la vapor d'aiga atmosferica. L'evaporacion deis aigas continentalas e oceanicas permet lo passatge de l'aiga dins l'atmosfèra sota la forma de vapor. Leis oceans son lo provesidor principau de vapor d'aiga, especialament dins lei regions de latituds mejanas. Puei, quand la concentracion de vapor aganta un nivèu sufisent, la condensacion entraïna l'aparicion de gotetas finas d'aiga ò de glaç que van formar lei nívols.
La condensacion es sovent lo resultat de l'ascension d'una massa d'aire fins a una altitud onte la tension de vapor saturanta es pron bassa per entraïnar un procès de condensacion significatiu. Aquel efiech es favorizat per la demenicion de la pression atmosferica amb l'altitud que causa una demenicion de temperatura d'aparicion dei gotetas d'aiga ò de cristaus de glaçDurant son ascension, la massa d'aire subís una mena de dilatacion adiabatica. Aquò entraïna una demenicion de temperatura e una aumentacion d'umiditat. Lei dos fenomèns se conjugan per facilitar la condensacion de la vapor d'aiga.. Quand l'ascension e la massa d'aire son pron importantas, aquò permet de passar lei 100% d'umiditat, çò qu'entraïna la condensacion d'una partida mai ò mens importanta de la vapor. Aqueu fenomèn libera de quantitats importantas d'energia e renfòrça la vigor dau nívol.
La condensacion pòu tanben èsser accelerada per la preséncia d'aerosòus que jògan lo ròtle de supòrt de condensacion (nuclèus de condensacion). Aquò permet la formacion de gotetas d'aiga ò de cristaus de glaç dins de condicions d'umiditat limitada ò de temperaturas tròp autasLei nuclèus de condensacion favorizan generalament la formacion de gotetas d'aiga car leis aerosòus a l'origina de glaç son fòrça rars. Ansin, dins lei nívols onte la concentracion d'aerosòus es importanta, es fòrça frequent d'observar de gotetas d'aiga susfonduda fins a -40°C.. Dins de condicions normalas, aqueu fenomèn accelera la formacion dei nívols car es rapide e aisat.
La composicion dei nívols
Lei nívols son compausats de gotetas d'aiga esfericas ò de cristaus de glaç exagonaus aguent un aspècte de plaquetas, d'estelas, de colonas, d'agulhas ò de dendritas. Lo diamètre dei gotetas passa rarament 30 a 40 µm. En revènge, la talha dei cristaus pòu de còps agantar quauquei millimètres. Lei talhas e lei densitats de particulas varian segon lo tipe de nívol. Lo volum d'aiga condensada pòu èsser considerable (fins a t dins certanei cumulonimbus gigants).
Lei particulas formant lo nívol difusan la lutz dins cada direccion e donan a la formacion un aspèct opac. La color dei nívols es donc fòrça variabla en foncion de l'esclairatge. Son blancs ò gris dins lo corrent d'una jornada solelhada e gris blau se lo Soleu es escondut per un jaç nivolós espés. A l'auba e au calabrun, pòdon èsser jaunes, aranjats ò roges.
La classificacion dei nívols
Lei nívols classics
L'Organizacion Meteorologica Mondiala (OMM) destria dètz tipes de nívols a partir d'una classificacion basada sus tres formas e dos indicators : lei cirrus que son de nívols blancs d'altitud amb un aspèct filamentós. lei cumulus que son de formas arredondidas. leis estratús que son de veus nivolós orizontaus e gris. lo tèrme « nimbus » que designa de nívols de plueja. lo tèrme « alto » que designa de nívols d'altitud auta. Aquelei cinc elements se combinan entre elei per formar de tèrmes compausats que permèton de depintar lei dètz tipes de nívols classics.
Tipe Abreviacion Fotò Altitud Constitucion Descripcion Temps associat Cirrus Ci - m Glaç Bendas ò filaments blancs e isolats Nívols generalamentsituats a l'avansd'una depression Cirrocumulus Cc - m Glaç Flòcs blancs isolats Nívols generalamentsituats a l'avansd'una depression Cirrostratus Cs - m Glaç Veu blanc transparent Altocumulus Ac m Glaç e aiga liquida Grops ò tieras de flòcs blancs Altostratus As - m Glaç e aiga liquida Veu gris mai ò mens sorn Nívols generalamentsituats a l'avansde precipitacions Nimbostratus Ns - m Glaç e aiga liquida Gris e tapant lo cèu Plueja ò nevada Estratocumulus Sc - m Aiga liquida Ròtlèus plaçats tòcatòca Estratús St Superficia- m Aiga liquida Jaç gris unifòrm formant un veu continú Temps umid Cumulus Cu Superficia- m Aiga liquida Gròssei massas blancas amb un contorn net Bèu tempsRaissa Cumulonimbus Cb - m Aiga liquida Gròssei massas sornas amb un desvolopament verticau ChavanaRaissàsGrèla
Lei nívols orografics