Los noms de luòcs d’Occitània an sovent per origina un mot occitan. Tanben pòdon aver una origina germanica, celtica o pre-indoeuropèa. Dempuèi la conquèsta, pòdon prene de noms d'origina francesa, autres còps occitanizats, uèi sovent gardats.
L’abséncia d'oficialitat dels noms de luòc se traduís per: en França, la francizacion grafica del nom (per ex. Milhau > Millau mas Graulhet) en Itàlia, l’italianizacion grafica del nom (per ex. Sant Pèire > Sampeyre). A l’epòca fascista s’italianizèt mai encara lo nom (de 1940 a 1955: Sampeire). en Aran, l’espanholizacion (de còps via lo catalan) foguèt seguida, en 1984 per una reoccitanizacion de la toponimia: Viella-Mitg-Arán (fòrma espanholizada) > Viella e Mijaran.
Lo projècte de restitucion dei noms geografics
L’Institut d'Estudis Occitans (IEO) desvolopa despuei leis annadas 2000 un programa de collècta, de normalizacion e de difusion de la toponimia occitana. Sa premiera realizacion publica es la basa LUÒCS, emplegada per l’aplicacion Top’ÒC e presentada en 2012 per la Societat d’Onomàstica.« Enllaços i materials: toponímia occitana », Full de novetats Onomàstica.cat, 20 de decembre de 2012, p. 109-110.
En novembre de 2017, lo projècte LUÒCS es presentat a l’Ostau de Provença d’Ais de Provença. Lo mèdia regionau Aquò d’Aquí descriu un pretzfach collectiu de cartografia en donadas dubèrtas e fa estat de 256 personas qu’an respondut a una crida a contribucion.Michel Neumuller, « L’occitan cartographié en open data », Aquò d’Aquí, 25 de novembre de 2017.
Lo dispositiu s’organiza puei alentorn de BDTopoc, per la collècta e la documentacion dei formas toponimicas, e d’OpenStreetMap-oc, per leis integrar dins OpenStreetMap. En 2019, BDTopoc es presentada a l’Ostau de Region de Tolosa coma una « basa de donadas dubèrtas e contributivas per la toponimia occitana », dins un seminari que recampa especialament la Region, l’IGN, lo Congrès permanent de la lenga occitana e lo CIRDÒC.Jornadas regionalas — Lenga e cultura occitanas al servici del desvolopament dels territòris, 28-29 de novembre de 2019, p. 1-2.
A partir de 2018, la Mapa occitana permet de veire dins OpenStreetMap lei toponims rensenhats en occitan. En 2022, aquelei donadas son tanben accessiblas dins lo GPS fòra linha OsmAnd-oc, vengut d’una collaboracion entre l’IEO, OpenStreetMap França e OsmAnd, e completat per de contenguts de la Wikipèdia en occitan.« Lo GPS occitan es arribat », Lo Congrès permanent de la lenga occitana.
L’ensems format per la basa toponimica, la mapa, leis aisinas e lei ressorsas pedagogicas es presentat ara sota lo nom GeoOccitania. Lei donadas de BDTopoc e d’« Occitania administrativa » son publicadas sus la plataforma francesa data.gouv.fr.Institut d’Estudis Occitans — Jòcs de donadas, data.gouv.fr.
Bibliografia
Bénédicte et Jean-Jacques Fénié. Toponymie occitane, Bordèu: Sud Ouest Université, 1997, 126 paginas. Christian Hérilier. Toponimia occitana: les noms des communes de l'arrondissement de Thiers (P de D), Tièrn: Agència Carcular, 1989, 48 paginas. Ernèst Negre. Les noms de lieu du Tarn. 1954, espandit en 1959, reed. 1972
Ligams extèrnes Basa toponimica en occitan
Toponimia Occitan