Vilafranca deu Cairan (Villefranche-du-Queyran en francés) es una comuna agenesa situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Perimètre deu territòri
Toponimia Las fòrmas ancianas son Villa Franchia, en 1281, Villefranca de Cayranum (locum de ~), en 1286-1287, Ffrancca villa, en 1291, Ville Franche, en francés, en 1293, Villafranca, en 1305, Cayrano, en 1305, Bilafranqua de Cayran, en 1407, Vilafranqua, en 1590, Ville Franche de Cayran, en francés, sus ua mapa deu sègle XVII. La prononciacion observada es ['bilə'frankə du kɛjraŋ], mès Bénédicte Boyrie-Fénié recomanda la prononciacion gramaticalament purista ['bilə'frankə de kɛjraŋ] Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Lot-et-Garonne, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2012, p. 290-291. Las Vilafrancas èran aglomeracions novèlas, fondadas per un senhor o un monastèri, dab franquesa deus drets feudals, per tant d'atirar abitants Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 721. Lo sens de franc/franca es lo de l'anglés free o de l'alemand frei. Cairan es un derivat deu mot occitan caira, « ròca » : lo lòc es situat suus purmèirs afloraments deus calcaris de l'Oligocèn de la riba esquèrra de Garona .
Istòria
Lo territòri de Vilafranca èra de la ciutat deus Nitiobròges e après de la diocèsi d'Agen, çò que justifica de lo plaçar dens l'Agenés. Dempui lo 13 d'agost 1317 e d'aquí a la Revolucion, èra de la diocèsi de Condòm creada per Joan XXII Jean Burias, Atlas Historique français, Agenais, Condomois, Bruilhois, CNRS, 1979. Èra a quauques km de la diocèsi de Vasats, que comença a Castèlgelós https://web.archive.org/web/20161115015531/http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b77101733/f1.item.zoom.
Administracion
Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Castèlgelós; es adara deu canton de Les Forêts de Gascogne (en francés), donc Los Bòscs (las Ahorèsts ? las Seuvas ?) de Gasconha.
Demografia
En 1793, la municipalitat èra « Villefranche, Anzex et Leyritz » (en francés), donc Vilafranca deu Cairan, Anzèth e Lairitz.
Lòcs e monuments
Personalitats ligadas dab la comuna
Véser tanben Comunas d'Òut e Garona Ligams extèrnes
Nòtas
Categoria:Comuna d'Agenés Categoria:Comuna de Gasconha Categoria:Comuna d'Òlt e Garona