|- | Periòde d'existéncia | 661 - 750 |- | Capitala | Damasc |- | Forma de l'estat | Autocràcia de drech divin |- | Cap de l'estat | califa |- | Religion oficiala | Islam |- | Superfícia | a km² a son apogèu |- | Populacion | a d'abitants aperaquí a son apogèu |- | Moneda | Dinar
Lo Califat Omeia es un Estat medievau fondat en 661 a l'eissida de la Premiera Fitna, la guèrra civila musulmana per designar lo successor dau tresen califa, Othman ibn Affan. Après l'assassinat d'Ali, l'elèit militar arabi gropat a l'entorn de Muawiya, governador de Damasc originari dau clan omeia, prenguèt lo poder e reconoguèt son cap coma califa. Leis Omeias dominèron lo mond musulman fins a 750 e son reversament per leis Abbassidas. Durant aqueu periòde, contunièron la politica de conquista de sei predecessors en direccion de la Peninsula Iberica e de l'Asia Centrala. Pasmens, s'inspirèron tanben dau modèl bizantin per fondar un Estat secular e estable capable de gerir lei conquistas realizadas dempuei Maomet. A son extension maximala, dins leis ans 720, aquel empèri aviá una superficia d'au mens km² e una populacion de 30 a 60 milions d'abitants.
Dins aquò, la societat omeia èra fòrça inegalitària. L'elèit militar arabi i teniá la màger part dau poder e refusèt d'associar leis autrei comunautats musulmanas a la direccion de l'Estat. Aquò creèt de tensions recurrentas e plusors insureccions assaièron de reversar la dinastia. De tensions religiosas importantas, especialament amb lei kharijitas, agravèron aquela situacion. En 750, la revòuta menada per leis Abbassidas esquichèt l'armada omeia a la batalha dau Grand Zab e la màger part deis Omeias foguèron assassinats ò executats. Pasmens, un subrevivent capitèt de fondar un emirat independent en Al Andalós en 756.
Istòria
L'origina de la familha
Leis Omeias son eissits de la tribü Qurays, una tribü importanta de l'aristocracia tribala que dominava La Mèca avans l'aparicion de l'islam(en) William Montgomery Watt, « Ḳurays̲h̲ », dns Clifford Edmund Bosworth, Emeri Johannes van Donzel, B. Lewis e Charles Pellat, Encyclopaedia of Islam, vol. V : Khe–Mahi, Brill, 1986, p. 434.. En particular, durant la segonda mitat dau sègle V, èran encargats de l'entretenença e de la proteccion de la Kaaba e dei romieus. Aquò li permetèt d'aquistar de competéncias dins lei domenis organizacionaus e militars e d'establir de relacions politicas amb d'autrei clans influents(en) Giorgio Levi Della Vida e Clifford Edmund Bosworth, « Umayya », dins Peri J. Bearman, Thierry Bianquis, Clifford Edmund Bosworth, Emeri Johannes van Donzel e Wolfhart P. Heinrichs, Encyclopaedia of Islam, vol. X, Brill, 2000, p. 838.. Poguèron ansin crear e entretenir una importanta ret comerciala anant de la Peninsula Aràbia a Siria.
Dins leis ans 610-620, la màger part deis Omeias, menats per Abu Sufyan ibn Harb, s'opausèron a Maomet. Pasmens, entre 628 e 630, acceptèron de se convertir a l'islam durant lei negociacions que s'acabèron per la presa de La Mèca per l'armada dau Profèta(en) Gerald R. Hawting, The First Dynasty of Islam : The Umayyad Caliphate AD 661-750, Routledge, 2000, pp. 22-23.. Gràcias a lor importància politica, leis Omeias obtenguèron rapidament de pòstes importants e sei caps principaus anèron s'installar a Medina, centre de l'Estat musulman en formacion(en) Fred McGraw Donner, The Early Islamic Conquests, Princeton University Press, 1981, p. 77..
Après la mòrt de Maomet en 632, l'influéncia deis Omeias se renforcèt. Durant lo califat de Abu Bakr as-Siddiq (632-634), aguèron un ròtle important dins la conquista de Siria(en) Fred McGraw Donner, The Early Islamic Conquests, Princeton University Press, 1981, p. 114.. La volontat de son successor, Umar (634-644), de fisar mai de poder ai premiers companhons de Maomet reduguèt pas l'importància omeia, especialament en Siria que venguèt lo còr de la poissança familiala. Ansin, lo tresen califa, Othman ibn Affan (644-656), èran un Omeia e, durant son rèine, sa familha aumentèt encara sa poissança, çò que causèt de tensions amb d'autrei clans de l'elèit arabi(en) Wilferd Madelung, The succession to Muḥammad : A study of the early Caliphate, Cambridge University Press, 1997, p. 80..
La fondacion dau Califat
La conquista dau poder per leis Omeias
En junh de 656, l'assassinat dau califa Othman per un esclau iranian entraïnèt una crisi de succession. Lei legitimistas sostenguèron l'eleccion d'Ali, lo nebòt de Maomet, coma califa. Pasmens, l'elèit conservator i èra opausat car lei reformas prepausadas per Ali menaçavan lo poder aquistat per lei tribüs aràbias qu'avián participat a la conqusita.
Rapidament, aquela oposicion refusèt de reconéisser la legitimitat d'Ali. Muawiya, lo governador omeia de Damasc, venguèt lo menaire d'aquela faccion(en) Gerald R. Hawting, The First Dynasty of Islam : The Umayyad Caliphate AD 661-750, Routledge, 2000, p. 27.. Segon la costuma aràbia tradicionala, exigiguèt lo castig dau murtrier. Òr, Ali, qu'èra sostengut per lei musulmans non arabis, poguèt pas aisament contentar aquela demanda. La situacion se desgradèt donc rapidament e una guèrra civila, la Premiera Fitna, opausèt lei dos camps en 657. Batut a Siffin, Muawiya convenquèt Ali de demandar un arbitratge per resòuvre lo litigi.
Aquel acòrdi afebliguèt la posicion d'Ali(en) Gerald R. Hawting, The First Dynasty of Islam : The Umayyad Caliphate AD 661-750, Routledge, 2000, pp. 28-29.. Premier, deguèt faciar l'ostilitat de sei partisans que consideravan coma una impietat lo fach d'acceptar de sometre la designacion dau califa – expression de la volontat de Dieu segon elei – a un tribunau uman. Dichs kharijitas, abandonèron Ali, çò qu'entraïnèt una guèrra civila suplementària. En 659, lei kharijitas foguèron esquichats a la batalha de Nahrawan e lei subrevivents s'enfugiguèron vèrs lei regions perifericas dau territòri musulman (Magrèb, Oman...). Puei, la meteissa annada, leis arbitres concluguèron a l'illegitimat d'Ali. Quauquei mes pus tard, Muawiya prenguèt lo contraròtle d'Egipte(en) Julius Wellhausen (trad. Margaret Graham Weir), The Arab Kingdom and its Fall, Calcutta University Press, 1927, p. 53.. Fòrça afeblit, Ali foguèt finalament assassinat en 661 per un kharijita. Son fiu, Hassan, renoncièt a sei pretencions au Califat. Aquò laissèt lo poder a Muawiya e ais Omeias.
L'organizacion dau Califat
Fins a sa mòrt, Muawiya (661-680) realizèt mai d'una reforma destinada a transformar la teocracia fondada per Maomet en un Estat secular inspirat per lo modèl bizantin(en) Hugh Nigel Kennedy, The Prophet and the Age of the Caliphates : The Islamic Near East from the Sixth to the Eleventh Century, Routledge, 2004, p. 82.. Per aquò, dirigiguèt lo Califat amb l'ajuda de la chura, un conseu consultatiu e executiu constituït per lei caps ò lei delegacions dei tribüs aràbias. Aqueu ròtle donat ais autoritats tradicionalas li permetèt de gardar la fidelitat de l'elèit arabi.
En parallèl, lo califa mantenguèt en plaça l'administracion pèrsa e bizantina dei territòris conquistats. Aquò li ofriguèt lo sostèn dei pòbles locaus e li permetèt de redurre la plaça dei religiós dins la gestion de l'Estat. Aquela evolucion menèt a la secularizacion deis institucions politicas dau Califat. Sa consequéncia pus importanta foguèt la mesa en plaça d'una succession ereditària a la tèsta de l'empèri. Enfin, Muawiya perseguiguèt la politica d'expansion militara de sei predecessors.
De la fondacion a l'apogèu dau Califat
De Muawiya a Abd al-Rahman
A la mòrt de Muawiya, son fiu Yazid (680-683) li succediguèt. Tre 681, deguèt faciar una revòuta dei partisans d'Ali mai leis insurgents foguèron rapidament vencuts. Pasmens, son decès precòç favorizèt d'autrei movements de contestacion. En particular, en 683, un cap de La Mèca, Abd Allah ibn az-Zubayr, se proclamèt califa e obtenguèt l'aleujança de plusors províncias (Egipte, Iraq...). Leis Omeias prenguèron l'avantatge a la batalha de Marj Rahit en 684, mai lei combats durèron fins a 685(en) Hugh Nigel Kennedy, The Prophet and the Age of the Caliphates : The Islamic Near East from the Sixth to the Eleventh Century, Routledge, 2004, p. 91.. Finalament, lo conflicte s'acabèt amb l'accession au tròne d'Abd al-Malik (685-705) que restaurèt l'unitat dau Califat e l'autoritat dau govèrn. Pasmens, Ibn az-Zubayr gardèt lo contraròtle de La Mèca fins a 692(en) Hugh Nigel Kennedy, The Prophet and the Age of the Caliphates : The Islamic Near East from the Sixth to the Eleventh Century, Routledge, 2004, p. 98..
Abd al-Malik deguèt pereu faciar lo maucontentament dei musulmans non arabis (lei mawali) qu'èran mantenguts alunchats dau poder. Refusant de contentar sei revendicacions, lo califa ordonèt de leis expulsar de mai d'una vila de garnison. Assaièt tanben de limitar lei conversions a l'islam car, coma lei musulmans pagavan pas d'impòsts, tota aumentacion dau nombre de musulmans menaçava lei finanças de l'Estat. Pasmens, aquelei mesuras aguèron pauc d'efiechs. L'ostilitat còntra l'elèit arabi demorèt viva e favorizèt egalament lo desvolopament dau chiisme. En revènge, lei mesuras de reorganizacion de l'Estat (imposicion de l'arabi coma lenga oficiala, creacion dau dinar(en) John Haldon, Money, Power and Politics in early Islamic Syria, Ashate, 2010....) melhorèron l'eficacitat de l'administracion e la vida economica. Lo rèine d'Abd al-Malik foguèt tanben marcat per un important programa de construccions, illustrat per la bastida dau Dòme dau Rocàs de Jerusalèm.
De la represa dei conquistas a la desfacha de Constantinòble
Durant lo rèine de Walid (705-715), la politica d'expansion militara foguèt represa e lo Califat s'estendiguèt de la Peninsula Iberica (envaïda a partir de 711) au Paquistan actuau. Son successor, Sulayman (715-717), ordonèt una ataca còntra Constantinòble. Pasmens, l'expedicion s'acabèt per una revirada e leis armadas musulmanas perdiguèron de desenaus de miliers de combatents durant la retirada(fr) Rodolphe Guilland, « L'Expédition de Maslama contre Constantinople (717-718) », Études byzantines, Publications de la Faculté des Lettres et Sciences Humaines de Paris, 1959, pp. 130-131.. La flòta dau Califat foguèt tanben destrucha(fr) Rodolphe Guilland, « L'Expédition de Maslama contre Constantinople (717-718) », Études byzantines, Publications de la Faculté des Lettres et Sciences Humaines de Paris, 1959, pp. 121.. De mai, consequéncia d'aquela revirada, leis autoritats foguèron obligadas d'ordonar una aumentacion generala deis impòsts.
La restauracion de la patz intèrna
L'aumentacion deis impòsts agravèt lei tensions intèrnas de la societat omeia. Lo rèine d'Umar II (717-720) marquèt una etapa importanta dins l'istòria dau Califat. Òme piós e respectat, reformèt l'organizacion deis impòsts en establissent l'egalitat de totei lei musulmans en matèria fiscala. Lei mawali obtenguèron tanben lo drech de s'installar tornarmai dins lei vilas militaras. En cambi, agravèt lo regime dei dhimmis (lei non musulmans protegits per l'Alcoran). Aquela politica permetèt de restablir la patz intèrna mai lei revenguts de l'Estat demeniguèron en causa de la partença d'un nombre important de dhimmis.