thumb|right|Jane Austen segon un retrach fach per sa sòrre Cassandra
Jane Austen (16 de decembre de 1775, Steventon - 18 de julhet de 1817, Winchester) es una escrivana anglesa de la fin dau segle XVIII e dau començament dau segle XIX. Considerada coma una autora màger de la literatura anglesa, es mai que mai coneiguda per sos romans Rason e Sentiments, Orguelh e Prejutjats e Emma. Quelas istòrias son sostengudas per un estil marcat per son usatge de l'umor e de la parodia, dau discors indirecte liure, de la versemblança, de l'immediatetat e dau simbolisme. Los temas recurrents de sas intrigas (la vita sociala de la gentry anglesa, lo maridatge e la condicion femenina, la morala, etc.) an participat a son succès.
Biografia
thumb|right|Retrach supausat de Jane Austen en 1789.
Jane Austen nasquet lo 16 de decembre de 1775 a Steventon dins una familha de la gentry anglesa(en) Park Honan, Jane Austen : A Life, Nòva York, St. Martin's Press, 1987, pp. 29-30.. Aviá sieis frairs e una sòr. Son pair, George Austen (1731-1805), era reverend de doas parròfias e sa mair, Cassandra Leigh, era la filha d'un reverend. Sos parents acorderen un suenh atentiu a l'educacion de sos enfants. En particular, la literatura ocupet una plaça centrala dins la vita de la familha emb de sesilhas frequentas de lectura menadas chasque ser per lo pair. George Austen sostenguet tanben precòçament las temptativas literàrias de sas filhas(en) Park Honan, Jane Austen : A Life, Nòva York, St. Martin's Press, 1987, pp. 66-68.(en) Irene Collins, Jane Austen and the Clergy, Londres, The Hambledon Press, 1994, p. 43.. Pasmens, los autres domenis fugueren pas negligits e dos frairs de Jane Austen vengueren contra-amirau. Un autre fuguet banquier e aguet un ròtle important dins la carriera literària de sa sòr en l'ajudant a negociar sos drechs d'autora(en) Janet Todd, The Cambridge Introduction to Jane Austen, Cambridge University Press, 2006, p. 11..
La vita de Jane Austen es relativament ben coneiguda per lo mejan de sa correspondéncia. Era caracteristica d'una filha non maridada demorada en cò de sos parents après aver refusar una proposicion en 1802(en) Claire Tomalin, Jane Austen : A Life, Nòva York, Alfred A. Knopf, 1997, pp. 178-171.(en) Park Honan, Jane Austen : A Life, Nòva York, St. Martin's Press, 1987, pp. 189-198.. Comencet probablament d'escriure en 1787 e debutar la redaccion de son prumier roman, Elinor e Marianna, en 1797. La mesma annada, escriguet tanben Prumieras Impressions. En 1803, mandèt lo manuscrit de Susan, una parodia de roman gotic a un editor, mas l'òbra fuguet pas publicada. Durant las annadas seguentas, Jane Austen, sa sòr e sa mair coneigueren una situacion precària après la mòrt de George Austen. Quò duret dusca en 1809.
En 1811, Jane Austen publiquet son prumier roman d'un biais anonim. Quò era una practica ordinària per las autoras de l'epòca. L'obratge, entitolat Rason e Sentiments, es una revision d’Elinor e Marianna. Obtenguet un certan succès que l'encoratjet a publicar Orguelh e Prejutjats, una version modificada de Prumieras Impressions. Queu roman es sovent considerat coma son chap d'òbra e un obratge màger de la literatura anglesa. En 1814, quò li permetet de publicar jos son nom Mansfield Park que fuguet tanben un succès literari. Enfin, en 1816, publiquet Emma que recebet enquera un acuelh plan favorable. Pasmens, son estat de santat se degradet pendent quela annada. Moriguet lo 18 de julhet de 1817 après un lòng periòde de crisis e de remissions. Mercés a las relacions de sos frairs, fuguet enterrada dins l'ala nòrd de la catedrala de Winchester. Una complicacion de la tuberculòsi, la malautiá d'Addison, es sovent presentada coma la causa de sa mòrt per sos biografs(en) Deirdre Le Faye, Jane Austen : A Family Record, Cambridge, Cambridge University Press, 2003, p. 33..
En 1818, dos romans postumes fugueren publicats per sa familha e son editor : una version revisada de Susan, entitolada l’Abadiá de Northanger, e Persuasion qu'era son darrier roman achabat. Lo manuscrit de son darrier roman inachabat, Sanditon, fuguet publicat en 1925(en) Jean Hart e Raphael Klayman, Emma, Research & Education Assoc., 1996, « Introduction », p. 2..
Òbras
Las influéncias principalas
thumb|right|Retrach de Samuel Richardson (1689-1761), autor aient una influéncia importanta sus l'òbra de Jane Austen.
Despiech son mòde de vita relativament isolat, Jane Austen èra ben integrada dins la vita literària britanic de la prumiera mitat dau segle XIX. En particular, aviá beneficiat d'una educacion avançada dins queu domeni. De mai, èra en mesura de seguir las evolucions mai recentas. Doas fonts d'influéncias principalas marcan donc son òbra.
La prumiera influéncia exercida sus Jane Austen proven de sa familha. D'efiech, son pair encoratjet sos enfants a descubrir las òbras daus grands autors. Sa biblioteca conteniá donc de poemas de Pope o de Shakespeare, d'eissais d'Addison e de Johnson o de romans de Burney, de Fielding, de Sterne e de Richarson. Jane Austen avia tanben accès a las òbras de William Cowper, un poeta considerat coma un precursor dau romantisme(en) George Holbert Tucker, Jane Austen the Woman : Some Biographical Insights, Palgrave Macmillan, 1995, p. 141.. La mair de Jane Austen, Cassandra Austen, era tanben un exemple per sa filha car escriviá de poemas umoristics(fr) David Cecil (trad. Virginie Buhl), Un portrait de Jane Austen, París, Payot, 2009, p. 32.. D'un biais generau, tota la familha Austen aviá un interès viu per la literatura, illustrat per las sesilhas de lectura menadas chasque ser per lo pair e per los eschamges entre los parents e sos enfants(fr) David Cecil (trad. Virginie Buhl), Un portrait de Jane Austen, París, Payot, 2009, p. 49.. En particular, es queu quadre que permetet a Jane Austen de desvolopar son art dau dialòg mercés a las discussions emb sos frairs qu'avián de caracters plan diferents(fr) David Cecil (trad. Virginie Buhl), Un portrait de Jane Austen, París, Payot, 2009, pp. 51-57..
La segonda influéncia màger sus l'òbra de Jane Austen es constituida per los autors britanics daus segles XVII e XVIII. L'autora èra una lectritz assidua qu'èra ben au corrent de la literatura de son periòde. En mai daus autors presents dins la biblioteca de son pair, s'interesset plan a Charlotte Lennox, George Crabbe, Walter Scott, Thomas Campbell, Robert Burns, Maria Edgeworth e William Wordsworth. Quò li permetet de descubrir fòrça elements literaris qu'inspireren mai d'una scena de sas òbras. Pasmens, las lecturas d'Austen èran criticas e la represa d'ideas eissidas d'autres obratges èra generalament acompanhada de quauquas transformacions. Per exemple, quò èra lo cas de Samuel Richardson, autor de L'Istòria de Sir Charles Grandison, un libre publicat en 1753. Austen o legissiá totjorn avant de debutar un roman e lo texte inspiret mai d'un personatge de seductor important de sos racontes (Willoughby, Wickham...). Pasmens, criticava tanben plan los defauts de l'estil de Richardson(en) Frank W. Bradbrook, Jane Austen and her Predecessors, Cambridge, Cambridge University Press, 1967, p. 88..
L'estil e l'estructura narrativa
L'umor e la parodia
Lo prumier element principau de l'estil de Jane Austen es l'usatge frequent de l'umor e de la parodia. Quò li permetiá de melhorar son estil, mas tanben de soslinhar, de criticar o d'estigmatizar los trachs contestables o ridiculs de la societat presentada dins sos racontes(en) David Nokes, Jane Austen : A Life, University of California Press, 1998, p. 115.. En particular, l'utilizava per atacar la vanitat pretensiosa de sos personatges. La parodia era una autra espleita plan utilizada per Jane Austen per se moquar o per criticar la literatura de son epòca. Totun, la parodia regardava mai los autors que los personatges. D'efiech, Jane Austen amava sasir l'estil daus autres escrivans e parodiar sas exageracions(en) Mary Lascelles, Jane Austen and Her Art, Londres, Oxford University Press, 1966, pp. 49 e 55-72.(en) A. Walton Litz, Jane Austen : A Study of Her Development, Nòva York, Oxford University Press, 1965, p. 35.. Las intrigas tortuosas daus romans gotics e los luòcs comuns daus romans sentimentaus (còp d'amor, passion entre los personatges principaus, esplechs de l'eròi, etc.) eran sas ciblas preferidas. Quò explica larjament l'importància donada au dever, a las consideracions financieras e, d'un biais generau, a totas las emocions diferentas de la passion dins sas intrigas amorosas(en) Susan Gubar e Sandra Gilbert, The Madwoman in the Attic: The Woman Writer and the Nineteenth Century Literary Imagination, New Haven, Yale University Press, 1984, p. 151..
L'usatge dau discors indirecte liure
L'usatge plan frequent dau discors indirecte liure es una autra caracteristica centrala de l'estil de Jane Austen. Es una forma narrativa que sa particularitat es de pas utilizar de verbes de narracion introductius (« parlar », « dire », « pensar », etc.). La proposicion subordinada contenent l'enonciat citat es aital privada de proposicion principala. Quò permet d'enchabestrar las votz dau personatge e dau narrator e de treblar la percepcion dau legeire que pòt pas totjorn determinar qui parla. Un autre interès dau discors indirecte liure es son abséncia de partidas e de pontuacion introductivas que permet d'aumentar la fluiditat e la vivacitat dau raconte.
La versemblança e l'immediatetat
La relacion de Jane Austen emb lo realisme es particulara. D'efiech, sos romans contenen pas o pauc de mots se raportant a la percepcion fisica, a las reaccions sensorialas, a las formas dau monde o a las colors(en) Norman Page, The Language of Jane Austen, Oxford, Blackwell, 1972, pp. 54-55.. Sos personatges an donc pauc d'espessor fisica e lor psicologia es tanben negligida. Totun, Austen creava una illusion de realisme en donant a sos personatges una istòria e de remembranças(en) Janet Todd, The Cambridge Introduction to Jane Austen, Cambridge, Cambridge University Press, 2006, p. 28.. Quò li permetiá de centrar son realisme autorn de las nocions de versemblança e d'immediatetat(en) William Galperin, The Historical Austen, University of Pennsylvania Press, 2003, p. 31. e li conferís un ròtle d'istoriana de la vita vitanta que descriu la vita d'una femna de sa condicion e de son experiéncia sociala(en) George Henry Lewes, « The Lady Novelits », Westminster Review, n° 58, julhet de 1852, pp. 134-135..
Lo simbolisme
Lo simbolisme es present dins la màger part daus eveniments, de las configuracions familialas, de las relacions socialas e daus luòcs daus racontes de Jane Austen. Per exemple, dins Mansfield Park, quela dimension impregna la chausida de las plaças daus personatges durant la representacion teatrala jugada en l'abséncia de Sir Thomas Bertram representa las relacions futuras entre los personatges(en) Joseph Litvak, « The Infection of Acting: Theatricals and Theatricality in Mansfield Park », English Literary History, vol. 53, n° 2, 1986, pp. 331–55.. Dins lo domeni de Sotherton, las encenchas de la proprietat constituïssen de luòcs permetent diferents genres de transgression.
Los temas recurrents
La vita sociala au començament dau segle XIX
La vita sociala de las familhas aisadas au començament dau segle XIX es un tema plan present dins los racontes de Jane Austen. Quela vita i es fidelament descricha car era lo mitan d'origina e d'evolucion de l'autora. D'efiech, per un fogier aisat de l'epòca, los lesers eran rars e tributaris de las relacions entretengudas emb lo vesinatge. Totun, los desplaçaments eran enquera complicats e longs. Los sejorns a Londres, dins las vilas de predileccion de l'eleit britanic o en cò daus parents eslunhats eran donc generalament perlonjats durant de setmanas o de mes. Queu mòde de vita necessitava tanben d'eschamges de corriers nombrós per gardar lo contacte.