Civilizacion de la Vau d'Indus

thumb|right|Vestigis de Mohenjo-daro, una deis aglomeracions pus importantas de la civilizacion de la vau d'Indus.

La civilizacion de la Vau d'Indus fuguèt una civilizacion antica que se desvolopèt lòng d'Indus dins lo nòrd-èst de la Peninsula Indiana. Se formèt a partir de vilatges neolitics apareguts a l'entorn de Mehrgarh vèrs 5000 avC que difusèron l'utilizacion de l'agricultura dins la region. Existiguèt d'aperaquí 2500 a 1900 avC. Dins lo corrent de son desvolopament, diversifiquèt sei produccions agricòlas, realizèt de progrès artesanaus nombrós, inventèt la sieuna escritura e participèt a divèrsei rets comerciaus ambé d'autrei civilizacions. Sei centres urbans principaus èran Mohenjo-daro, Harappa, Dholavira e Kalibangan.

Lei causas dau declin e de sa disparicion son mau conegudas. L'ipotèsi pus anciana èra una destruccion causada per de migracions de pòbles arians. Pasmens, a l'ora d'ara, aquela ipotèsi es venguda mens populara dins la comunautat scientifica. En plaça, apareguèt d'ipotèsis basadas sus una disparicion entraïnada per de cambiaments climatics causant una crisi agricòla. Una autra possibilitat estudiada es un cambiament major de l'idrografia de la vau d'Indus entraïnant un assecament de certanei regions. Una combinason d'uneis ipotèsis es tanben possibla.

Istòria

Originas e formacion

La vau d'Indus e sei regions vesinas es un centre ancian de civilizacion agricòla. Tre 6500 avC, una cultura d'aqueu tipe èra establida a l'entorn de Mehrgarh. Lei vestigis mòstran tanben un mestritge dau norrigatge d'espècias probablament importadas d'Orient Mejan e adaptadas ai condicions localas. L'utilizacion de la terralha es atestada dempuei au mens 5500 avC. Lei populacions a l'origina dei premiers sites semblan d'èsser indigènas mai de liames amb Mesopotamia e Iran explicarián la difusion de tecnicas conegudas pus a l'oèst. Puei, aquelei populacions indigèns agricòlas aurián colonizat l'ensemble de la vau d'Indus(en) Robin Coningham e Ruth Young, Archaeology of South Asia : From Indus to Asoka, c. 6500 BCE - 200 CE, Cambridge University Press, 2015, pp. 103-119.(en) Dorian Q. Fuller, « The Upper Palaeolithic of South and Southeast Asia », dins Colin Renfrew (dir.), The Cambridge World Prehistory, Cambridge University Press, 2014, pp. 394-397.(en) Vagheesh M. Narasimhan et al., « The Genomic Formation of South and Central Asia », Science, vol. 365, n° 6457, 6 de setembre de 2016..

A la fin dau milleni V avC, de culturas regionalas apareguèron dins la vau. Aqueu periòde durèt fins au milleni III avC. Veguèt lo desvolopament dei comunautats agricòlas e la mesa en plaça progressiva de centres protourbans(en) Robin Coningham e Ruth Young, Archaeology of South Asia : From Indus to Asoka, c. 6500 BCE - 200 CE, Cambridge University Press, 2015, pp. 146-147.. Mehrgarh contunièt de demorar un site important durant aquela epòca e sa superficia agantèt 180 ectaras entre 4300 e 3500 avC. Son integracion dins de rets marchands iranians explica probablament aquela prosperitat(en) Robin Coningham e Ruth Young, Archaeology of South Asia : From Indus to Asoka, c. 6500 BCE - 200 CE, Cambridge University Press, 2015, pp. 149-151.. Puei, apareguèt dins d'autrei regions de la vau una arquitectura monumentala(en) Robin Coningham e Ruth Young, Archaeology of South Asia : From Indus to Asoka, c. 6500 BCE - 200 CE, Cambridge University Press, 2015, pp. 151-153..

Au sud, l'importància de l'agricultura sembla mens importanta car la pesca permetiá d'obtenir de quantitats importantas de peis. Pasmens, es pas inexistenta e l'arquitectura conoguèt tanben d'evolucions que permetèron de construccions pus sofisticadas. De similituds au nivèu de la produccion de terralha mòstran tanben de liames amb lei regions istoricas de desvolopament agricòla(en) Robin Coningham e Ruth Young, Archaeology of South Asia : From Indus to Asoka, c. 6500 BCE - 200 CE, Cambridge University Press, 2015, pp. 154-156.. La meteissa evolucion es observada au nòrd en Panjab mai son començament es leugierament pus tardiu(en) Robin Coningham e Ruth Young, Archaeology of South Asia : From Indus to Asoka, c. 6500 BCE - 200 CE, Cambridge University Press, 2015, pp. 157-159..

La civilizacion de la vau d'Indus

L'integracion dei culturas « regionalas »

Entre 3200 e 2600 avC, lei culturas « regionalas » de la vau d'Indus s'integrèron pauc a pauc per formar un ensemble culturau unic. En particular, lei terralhas fabricadas dins la region venguèron mai e mai similaras(en) Gonzague Quivron, « The Evolution on the Mature Indus Pottery Style in the Light of the Excavations at Nausharo, Pakistan », East and West, vol. 50, no 1-4, 2000, pp. 185-186.(en) Upinder Singh, A History of Ancient and Early Medieval India : From the Stone Age to the 12th century, Pearson Education, 2008, pp. 140-145.. Durant aqueu periòde, lei centres urbans venguèron pus importants e d'autoritats capables d'organizar de trabalhs planificats apareguèron, especialament a Kot Diji, Harappa, Rehman Dheri e Kalibangan. Certanei sites mòstran tanben l'existéncia de zònas dedicadas a l'artesanat. De cambis marchands entre lei centres principaus son atestats per la descubèrta de produchs litoraus dins lei vestigis d'Harappa(en) Robin Coningham e Ruth Young, Archaeology of South Asia : From Indus to Asoka, c. 6500 BCE - 200 CE, Cambridge University Press, 2015, pp. 171-172..

La transicion entre aqueu periòde d'integracion dei culturas regionalas e aqueu de la civilizacion de la vau d'Indus ela meteissa presenta de signes de crisi. D'efiech, certanei sites mòstran de traças de destruccion violenta (Kot Diji e Gumla). D'autrei sites importantas mòstran de discontinuïtats (Kalibangan, Balakot, Nausharo e Harappa) que son probablament lo signe de movements importants de populacion. Enfin, d'un biais pus radicau, de vilas foguèron abandonadas. Pasmens, a l'opausat, de ciutats novèlas foguèron fondadas sus un territòri pus estendut que lei territòris dei culturas regionalas integradas au sen de la civilizacion de la vau d'Indus(en) J. Mark Kenoyer, Ancient cities of the Indus Valley Civilization, Oxford University Press, 1998, p. 412.(en) Robin Coningham e Ruth Young, Archaeology of South Asia : From Indus to Asoka, c. 6500 BCE - 200 CE, Cambridge University Press, 2015, pp. 173-176..

Lo periòde matur

thumb|Extension de la civilizacion de la Vau d'Indus durant lo periòde matur.

De 2600 a 1900 avC, la civilizacion de la vau d'Indus constituïguèt un ensemble culturau unificat major dins la region. Durant lo premier sègle d'aqueu periòde, conoguèt un important procès de creissença que menèt a l'emergéncia – e de còps a la fondacion – de plusors aglomeracions importantas (Mohenjo-daro, Ganweriwala, Harappa...) e d'un ret de vilas « mejanas » (Lothal, Kalibangan, Chanhu-daro...). Lei factors aguent permés un tau desvolopament son desconeguts(en) Jane McIntosh, The ancient Indus Valley : new perspectives, Calif, ABC-CLIO, 2007, pp. 80-83.. La cronologia precisa de l'istòria de la zòna es tanben mau segura. A son extension maximala, la civilizacion de la vau d'Indus s'estendiá sus un territòri anant d'un a tres milions de quilomètres carrats e èra intrada en contacte amb d'autrei culturas desvolopadas en Balochistan, en Afganistan e en Índia. De mai, dins aquelei regions « frontalieras », i a de vestigis de sites mostrant de trachs culturaus originaris de la vau d'Indus e de sites presentant a l'opausat de trachs indigèns(en) C. F. Herman, « "Harappan" Gujarat : the Archaeology-Chronology Connection », Paléorient, vol. 22, n° 2, 1996, pp. 77-112.(en) Robin Coningham e Ruth Young, Archaeology of South Asia : From Indus to Asoka, c. 6500 BCE - 200 CE, Cambridge University Press, 2015, pp. 178-179..

Lei vestigis materiaus entre lei diferents sites mòstran de cambis importants e de rompeduras a respècte de l'epòca d'integracion en matèria de planificacion urbana, de metòdes de construccion, de rets idraulics, d'amainatjaments urbans, d'estandardizacion dei materiaus de construccions, d'estandardizacion dei pes e mesuras, d'estandardizacion de la produccion de terralha, d'unificacion de l'escritura e d'unificacion dei tecnicas artesanalas(en) Vasant Shinde, « Current Perspectives on the Harappan Civilization », dins Gwen Robbins Schug e Subhash R. Walimbe (dir.), A Companion to South Asia in the Past, John Wiley & Sons, 2016, p. 130..

Lei causas d'aquela expansion son pas ben compresas per leis arqueològs. De teorias ancianas avián imaginat l'efiech d'una conquista militara exteriora mai aqueleis idèas son desenant consideradas coma invalidas. En plaça, es probable la consequéncia d'un desvolopament d'institucions estatalas fòrtas que foguèron acompanhadas per un perfeccionament de la division dau trabalh e dei tecnicas de produccion(en) Robin Coningham e Ruth Young, Archaeology of South Asia : From Indus to Asoka, c. 6500 BCE - 200 CE, Cambridge University Press, 2015, pp. 182-183.. Leis ipotèsis actualas supausan ansin l'emergéncia d'Estats similars a aqueleis apareguts en Mesopotamia a la meteissa epòca. Dins aquò, la natura d'aqueleis Estats, la localizacion dei centres politics e lei relacions entre elei son desconegudas. Au minimom, foguèron pron poderós per assegurar lo foncionament dei vilas e l'unitat culturala de la region durant 700 ans. En revènge, l'existéncia d'un « empèri » unic es pauc probable(en) Upinder Singh, A History of Ancient and Early Medieval India : From the Stone Age to the 12th century, Pearson Education, 2008, p. 137.(en) Robin Coningham e Ruth Young, Archaeology of South Asia : From Indus to Asoka, c. 6500 BCE - 200 CE, Cambridge University Press, 2015, pp. 234-235..

Lo periòde tardiu

A partir de 1900 avC, lei ciutats de la civilizacion de la vau d'Indus intrèron dins un periòde de crisi que durèt fins a 1300 avC. Entraïnèt la fragmentacion de son espaci e lo retorn de culturas « regionalas », la disparicion deis aglomeracions pus importantas, la fin de l'urbanisme planificat e l'abandon de l'arquitectura monumentala, dau sistèma d'escritura e deis unitats de mesura comunas. Pamens, es un fenomèn lòng e complèx que dura aperaquí 600 ans. Sei causas son probablament multiplas mai desconegudas(en) Robin Coningham e Ruth Young, Archaeology of South Asia : From Indus to Asoka, c. 6500 BCE - 200 CE, Cambridge University Press, 2015, pp. 241-242..

L'ipotèsi « tradicionala » es aquela d'una invasion de pòbles indoarians. Aquò permetriá d'explicar la formacion dei societats de castas en Índia e certanei passatges dei Veda. Pasmens, lei pròvas arqueologicas e geneticas mancan(en) Upinder Singh, A History of Ancient and Early Medieval India : From the Stone Age to the 12th century, Pearson Education, 2008, p. 179.. Pasmens, aquò empacha pas lo debanament de migracions indoarianas vèrs la Peninsula Indiana pendent aquela epòca(en) Robin Coningham e Ruth Young, Archaeology of South Asia : From Indus to Asoka, c. 6500 BCE - 200 CE, Cambridge University Press, 2015, p. 266.. Per remplaçar l'ipotèsi militara, de causas naturalas son sovent avançadas. La pus importanta es l'assecament progressiu dei rets idraulics alimentant plusors vilas, probablament en causa de tèrratrems. Pasmens, la cronologia d'aqueu fenomèn es pas ben compresa e permet pas d'explicar lo declin de la totalitat de la civilizacion. Dins lei regions litoralas, es donc de còps completada per l'ipotèsi d'una aumentacion de la salinitat dei sòus mai aquò es pas demostrat(en) Upinder Singh, A History of Ancient and Early Medieval India : From the Stone Age to the 12th century, Pearson Education, 2008, pp. 179-180.. Es egalament lo cas per lei scenarios basats sus de cambiaments climatics ò d'epidemias.

Organizacion

Estructura dei vilas

Un ret ierarquizat