L’Estatut d'Autonomia de Catalonha es la nòrma organica de Catalonha desvolopada en acòrdi amb lo títol ochen de la Constitucion espanhòla de 1978. A, doncas, caractèr e reng de lei organica. Se nomena tanben informalament Estatut de Miravet que foguèt a Miravet, a (Ribièra d'Èbre) que se reüniguèron de parlamentaris catalans de totes los partits per l'iniciar. Unes de los sieus detractors la nomenan Estatut de la Moncloa, qu'alà foguèt redigit lo tèxte final del tèxt que modificava substancialament lo tèxte aprovat al Parlament de Catalonha. Lo Parlament de Catalonha aprovèt lo 30 de setembre de 2005 la Proposicion de Nòu Estatut d'Autonomia de Catalonha, que foguèt acceptada pel discucion al Congrés dels Deputats lo 2 de novembre de 2005. Foguèt aprovada pel Congrés de Deputats lo 30 de març de 2006 e pel Senat d'Espanha lo 10 de mai de 2006 après una substanciala modificacion e foguèt aprovat per referendum pel pòble de Catalonha lo 18 de junh de 2006. Promulgat e publicat oficialament, per l'aprobacion de la Lei Organica 6/2006 de 19 de julhet. Es en vigor dempuèi lo 9 d'agost de 2006. Mas foguèt modificat per la senténcia de 28 de junh de 2010, pel Tribunal Constitucional,
Estructura
Preambul Títol preliminar (art. 1 - 14) Títol I: Des Drets, Déuers e principis rectors (5 capítols / art. 15 - 54) Títol II: Des Institucions (7 capítols / art. 55 - 94) Títol III: Deth poder judiciaiu en Catalonha (3 capítols / art. 95 - 109) Títol IV: Des competéncies (2 capítols / art. 110 - 173) Títol V: Des relacions institucionaus dera Generalitat (3 capítols / art. 174 - 200) Títol VI:Deth finançament dera Generalitat (3 capítols / art. 201 - 221) Títol VII: Dera reforma de l'Estatut (art. 222 - 223) Disposicions addicionaus (15 precèptes) Disposicions transitòries (2 precèptes) Disposicion derogatòria (1 precèpte) Disposicions finalas (4 precèptes)
Contengut anterior a la senténcia del TC
Simbòls e d'aspèctes representatius Los novelums al respècte de l'estatut d'autonomia presecent, al subjècte del capítol de la simbologia e traches representatius del pòble catalan, se destrian en tres tèmas: lo caractèr nacional, la lenga e los dreches istorics.
Sul caractèr nacional de Catalonha, foguèt introdusida una referéncia dins lo preambul, que determina indirectament son existéncia, constatant que lo Parlament de Catalonha definiguèt Catalonha coma una nacion de biais largament majoritària. E mai, la declaracion apond l'afirmacion que respond al sentiment e a la volontat dels catalans. Doncas, s'i reconeis expressament lo caractèr de «realitat nacionala», malgrat que Constitucion espanhòla la qualifique de «nacionalitat». Aquel precèpte foguèt una de las reformas realizadas per las Corts Generalas espanhòlas, alara que lo projècte de 30 de setembre de 2005 del Parlament catalan plaçava la proclamacion de nacion dins l'article 8.
Aquela disposicion, provoquèt la polemica d'unes mitans espanhòls a causa la possibla inconstitucionalitat del preambul contravenent a l'article 2 de la Constitucion espanhòla, qu'afirma "l'indissolubla unitat de la Nacion espanhòla, pàtria comuna e indivisibla de totes los espanhòls", e conjecturant una declaracion d'intencions secessionistas dins lo nòu tèxte estatutari. Per aquela question, entre autras, escasèt al Tribunal Constitucional d'Espanha (TC) un còp aprovat per las Corts Generalas, ratificat en referendum pel pòble catalan, e promulgat e sancionat pel rei Joan Carles I, en resumit, un còp que ja èra en vigor.
Fòrça juristas defendon la teoria de la plena constitucionalitat del tèxte, coma, per definicion, un preambul a pas valor juridica essent una exposicion de motius o consideracions. D'autras, van al delà asseguran que poirián pas sorgir de consequéncias juridicas concrètas se la disposicion avián estat redigida dins un l'article, doncas auriá continuar a aver una valor interpretativa o ermeneutica, es lo cas per exemple de Carles Viver i Pi-Sunyer, exmagistrat del TC e professor de Drech constitucional. Dins ambedos cases se pòt dire que lo problèma es de natura politica e non pas juridica. Malgrat tot l'actuala formulacion es la mai explicita de totes los tèxtes constitucionals e estatutaris que foguèron en vogor en Catalonha dins los darrièrs sègles.
Per la matèria lingüistica cal destacar un enforçament clar de l'estatut del catalan coma lenga pròpria del país. Lo topic màger d'aquela comparason es lo nivelament amb lo castelhan que supausa, a nivèl juridic, proclamar lo dever de coneissença del catalan. E mai ses destrian d'autres objectius similars coma la proclamacion de nòus dreches lingüistics materializats poder èsser recebut en catalan pels organs constitucionals de l'Estat, coma per exemple lo Tribunal Constitucional, la Cort suprèma o las Corts Generalas. Un autre aspècte important de soslinhar es la designacion del catalan coma lenga oficiala de Catalonha. Aital doncas, una categoria qu'èra fins ara una exclusiva del castelhan, que ven alara partejada amb lo catalan, lenga que fins alara podava pas que gaudir del reng de cooficilitat. Es tanben interessant de remarcar la garantia que supausa l'elevacion d'unes dreches lingüistics al reng estatutari, que fins alara èran tractats simplament coma de nòrmas de reng de legislatiu.
Lo capítol de dreches istorics pren una importància importanta dins lo nòu tèxte estatutari perque es lo primièr còp que se reculhián de tals precèptes dins l'ordonçament catalan. Concretament, l'article 5, a en vertut de l'article 2 de l'Estatut d'Autonomia de 1979 e la disposicion transitòria segonda de la Constitucion Espanhòla, dòta la Generalitat de Catalonha d'una posicion singulara al subjècte del drech civil, lenga, cultura, educacion e sistèma institucional. Aqueles dreches, malgrat que son pas ligats a la disposicion addicionala primièra de la Constitucion espanhòla, sembla qu'èran reservats sonque per Bascoat e Navarra, son configurats coma un dels fondaments de l'autogovèrn catalan. En practica, se cal encara verificar quina clausula aurà preponderéncia dins l'ordonençament juridic, se se pòt interpretar coma una clau normativa dins lo camp de las competéncias autonòmas, o se descriu simplament una situacion manifesta ont Catalonha dispausa de drech civil, lenga e cultura pròpria.
Lo poder judiciari En matèria judiciala, lo nòu Estatut aprigondís las competéncias de la Generalitat, al delà dels sièis articles consacrats dins lo tèxte estatutari de 1979. La fin màger de las foncions novèlas camina amb la democratizacion e lo raprochament de la ciutadentat amb lo foncionament e gestion del servici public de la justícia. Confrontacion del Tribunal Superior de Justícia de Catalonha (TSJC) coma organ suprèm de la piramida judiciala, venent atal la darrièra instància de tota causa iniciada en Catalonha.
Creacion d'un organ de govèrn del poder judiciari en Catalonha, desconcentrat del Conselh General del Poder Judiciari (CGPJ).
Alargament de la competéncias ligadas als mejans personals e materials del servici de l'administracion judiciària. La lista de las competencias demòra tanben enfortada dins de domènis coma lo burèu judiciari, la polícia scientifica, la demarcacion e lo fondament judiciari o la justícia de proximitat. Tot novelum del tèxte juridic demorarà somes a la nuvèla Lei Organica del Poder Judiciari
Las competéncias
Lo sistèma de finançament Dins lo tèxt estatutari s'introdusiguèron de reformas que melhoravan lo poder retributiu de la Generalitat. Se garantiguèt que la totalitat dels impòstes de la Generalitat vengan dels impòstes pagats pels ciutadans de Catalonha. En consequéncia, aumentèron los percentatges suls impòstes venet a la Generalitat: 50% de l'IR e de la TVA, 58% dels impòstes especiales e 100% del rèsta.
Dotacion de poder normatiu a la Generalitat sus totes los impòstes. De per abans sonque dispausava sus l'IR e parcialament sus l'IVA e los impòstes especials.
Creacion de l'Agéncia Fiscala de Catalonha coma organ de gestion, recobrament, liquidacion e inspeccion de totes los impòstes pròpris de la Generalitat e los impòstes transferits per l'Estat.
Creacion d'un consòrci paritari entre l'agéncia estatala e la catalana per la gestion d'autres impòstes estatals reculhits per Catalonha. La creacion d'aquel organisme èra previst dins un delai de dos ans après l'intrada en vigor del tèxte, e poiriá venir la futura Administracion Fiscala de Catalonha.
Establiment de nòus critèris de nivelament de las rendas autonomas (mai conegut coma "la solidaritat entre territòris"). Entre eles se destaca çò que determina que sa fin es de garantir un nivèl similar dins l'educacion, la santat e d'autres servicis socials essencials de l'Estat del benestar, cada còp que realizan un esfòrç fiscal similar. I figura tanben lo principi de pereqüacion, ont se determina que Catalonha pòt pas ocupar a l'alna del renvengut per capita de las comunitats autonòmas, un reng inferior a aquel d'abans que se realize la redistribucion de las resorças.
Fixacion dels investiment estatals en Catalonha egals o superiors al pes relatiu del PIB catalan al respècte de l'espanhòl pendent sèt ans. Pendent lo periòde 1991-2005, l'investiment estatala en Catalonha pretendèt 12% del total, alara que la populacion representa 16,5% e lo PIB 18,8%.
Procés d'aprobacion
Proposicion de reforma dins lo Parlament de Catalonha Lo 30 de setembre del 2005, après d'intensas negociacions, foguèt somés al vòte al plen del Parlament de Catalonha un tèxte de proposicion de reforma de l'Estatut d'Autonomia.
En conformitat de l'Estatut de 1979, la proposicion deviá aténher una majoritat qualificada, del dos tresens del Parlament, per capitar. Lo tèxte reculhiguèt fin finala 120 vòtes favorables, venent dels grops: CiU, PSC, ERC e ICV; e 15 vòts en contra, venet del grop parlamentari PPC.
Lo govèrn tripartita e CiU arribèron a l'acòrdi sul nòu estatut lo 29 de setembre al ser, passent los desacòrdis sul sistèma de finançament, ponch capital del nòu estatut, e sul caractèr laïc de l'escòla publica.El nou estatut aprovat pel Parlament de Catalunya, Vilaweb, 3 d'octobre de 2005)
Aprobacion del tèxte final per las Corts Generalas d'Espanha La proposicion de reforma de l'Estatut aprovat dins al Parlament foguèt presentada dins lo Congrés de Deputats lo 2 de novembre de 2005, per tres orators del Parlament de Catalonha. Los orators, Artur Mas (CiU), Manuela de Madre (PSC) e Josep-Lluís Carod-Rovira (ERC), expliquèron perque consideravan necessària la reforma de l'Estatut d'Autonomia de Catalonha de 1979. Expliquèron tanben perque Catalonha es una nacion, e los cambiaments que visquèt la societat pendent aqueles 26 ans, dempuèi l'intrada d'Espanha dins la Comunitat Europèa, l'assisténcia sanitària per totes, o los matrimònis entre personas del meteis sèxe.
Lo meteis jorn de son acceptacion per èsser tanbsmés, lo 2 de novembre de 2005, lo Partit Popular, presentèt un recors d'inconstitucionalitat davant lo Tribunal Constitucional d'Espanha. Mai tard se refusèt, que lo tribunal considerèt que se pòt pas presentar un recors d'inconstitucionalitat per una lei pas encara aprovada. Un jorn abans, lo Partit Popular aviá començat una campanha publicitària contra de l'Estatut, que lo presentava coma una refòrma amagada de la Constitucion Espanhòla de 1978 que se caldriá portat al referendum dins tot l'Estat.
Alara se constituiguèt una Comission Mixta Estat-Generalitat per negociar lo contengut del nòu Estatut. E lo Govèrn d'Espanha, representat pel PSOE, presentèt una proposicion alternativa de la lei, que ne modificava la majoritat dels articles. Los principals apòrts del govèrn espanhòl aguèron per tòca de garantir la constitucionalitat de l'Estatut. Unes exemples de ponches que lo govèrn espanhòl considerèt que se deviá modificar dins aquel sens, foguèron la definicion de Catalonha coma "nacion" dins lo còs del tèxte, e los articles al subjècte del finançament.