La dolor es una experiéncia sensoriala e emocionala desagradiva, una sensacion subjectiva normalament ligada a un messatge de dolor, un estimulús nociceptiu transmés per lo sistèma nerviós. Al vejaire biologic e evolutiu, la dolor es una informacion permetent a la consciéncia de far l'experiéncia de l'estat de son còrs per poder i respondre. Se destria subretot dos tipes de dolor, aguda e cronica: la dolor aguda correspond a un « senhal d'alarma » de l'organisme per inciar una reaccion apropriada en cas damatge a l'iintegritat fisica, o per un traumatisme (cremadura, plaga, tust), o per una malautiá; la dolor cronica, l'installacion durabla de la dolor, es considerada coma una malautiá que pòt per exemple èsser lo signe d'un disfoncionament dels mecanismes de sa genèsi, se ditz alara dolor neurogèna o psicogèna. Aquel sensacion, de desagradiva fins a insuportabla, es pas necessariament exprimida. Per l'identificar per altrú se pòt far lo diagnostic de la dolor en fasent referéncia a d'efièchs observables, per exemple los movements reflèxes de retirada al nivèl dels membres e de las extremitats per las dolors agudas, o de cambiaments de comportament, d'actituds e de posicions antalgicas del còrs per las dolors cronicas.
Los tractaments de la dolor son multiples, los estudis sul subjècte per una melhora compreneson se contunhan, subretot per la reconeissença quand es pas exprimida. Atal la dolor de l'enfant l'es pas totjorn, la dolor pel recent nascut quitament existissent pas oficalament fins a la demonstracion del contrari en 1987, e son identificacion dins lo reialme animal demora un subjècte de recerca.
Definicion Una definicion de referéncia de la dolor foguèt donada en 1979 International Association for the Study of Pain (IASP) « Pain terms: a list with definitions and notes on usage » Pain 1979;6:249-252 par L'IASP () : « La dolor es una experiéncia sensoriala e emocionala desagradiva, ligada a una lesion istologica reala o potenciala, o descricha en tèrmes d'una tala lesion. »
La dolor apareis atal coma una experiéncia subjectiva. Es un eveniment neuropsicologic pluridimensional. Conven alara de destriar: la compausanta sensoridiscriminativa que correspond als mecanismes neurofisiologics de la nocicepcion. Asseguran la deteccion de l'estimulús, sa natura (quemadura, descargas electricas, torsion, etc.), sa durada, son evolucion, son intensitat, e l’analisi de sos caractèrs espacials; la compausanta afectiva qu'exprimís lo reson desagradiu, penós, ligat a la percepcion dolorosa. La representacion mentala de la dolor cronica (los estats mentals aversius provocats per las emocions causadas per la dolor) seriá encargada d'una valor negativa capabla de transformar los estats neuronals; la compausanta cognitiva referissent a l’ensemble de procediments mentals qu'acompanhan e donan de sens a una percepcion en adaptant las reaccions comportementalas coma los procediments d’atencion, d’anticipacion e de diversion, las interpretacions e valors atribuidas a la dolor, lo lengatge e lo saber sus la dolor (semantica) amb los fenomèns de memòria d’experiéncias dolosas anterioras personalas (memòria episodica) decisius sul comportament a adoptar. Beecher en 1956 mostrèt l’influéncia de la significacion acordada a la malautiá sul nivèl d’una dolor. Extudiant comparativament dos grops de nafrats, militars e civils, que presentavan de lesions identicas en aparéncia, observèt que los militars reclamavan mens d’analgesics. En efièch, lo traumatisme e son contèxte compren de significacions plan diferentas: comparativament positivas pels militars (vida salvada, fin dels riscs du combat, bona consideracion del mitan social, etc), son negativas pels civils (pèrda d’emplec, pèrda financièras, desinsercion sociala, etc) ; la compausanta comportementala que correspond a l’ensemble de las manifestacions observablas: fisiologicas (paramètres somatovegetatius, etc), verbalas (planhs, gemècs…), motriças (immobilitat, agitatcion, actituds antalgicas). En 1994 L'IASP prepausa cinc critèris diferents de classificacion: la region del còrs implicada: l'abdomèn, membre inferior… lo sistèma que la disfoncion causa la dolor: digestiu, nerviós… la durada e la frequéncia; l'intensitat e la durada dempuèi lo començament; l'etiologia.
Mecanismes fisiologic e regulacion vinheta|Figura explicant la Teoria del Gate Control Dins las vias nervosas de la nocicepcion se destria lo circuit de la percepcion e aquel de la regulacion: las vias nociceptivas ascendentas, coma totas las vias nerviosas sensitivas, menant l'informacion de la periferia del còrs cap al cortèx cerebral passant per la mesolha epinala; las vias descendantas, a contrari, pòrtan un messatge dempuèi lo cortèx cap a la periferia, a l'encontre del messatge nociceptiu que pòdon alara limitar l'intensitat agissent sus las vias ascendantas. Lo ròtle d'aqueles circuits descendent es lo retrocontraròtle, aicí la regulacion de l’intensitat del messatge sensitiu per modular la sensacion dolorosaLes contrôles descendants de la douleur. Aquel mecanisme enebitor es tanben nomenati teoria de la pòrta o gate control e es per exemple utilizat dins lo contraròtle enebitor difús.
Aquelas vias nociceptivas transmeton l'informacion de l'estimulús nociceptiu mercé a de mecanismes electrobioquimicas fasent intervenir fòrça moleculas, coma d'acids aminats. La dolor es menada d'en primièr pers fibras A-delta que conduson lo messatge nociceptor a una velocitat de 15 à 30 m/s. La vulnerabilitat a la dolor o la sensibilitat a l'« efièch placebo » dependent en partida de factors genetics que contraròtlan lo sistèma dopaminergic del cervèl, qu'es en causa dins l'anticipacion de la dolor e de la confiença en la garison. Quitament per la produccion pel quita d'unes opiacèus naturals (las endorfinas) jògant un ròtle de neurotransmeteire.
Nivèl de genèsi La dolor compta tres grands mecanismes de genèsi: la dolor de nocicepcion, la dolor neurogèna e la dolor psicogèna.
La dolor nociceptiva es generada per un receptor especific, un nociceptor, que lo ròtle es de signalar los damtges a l'integritat de l'organisme. Es un senhal d'alarma normal, e quitament util qu'induch una actitud apropriada que l'absénciaConstatée dans certaines maladies génétiques, une mutation du gène SC9A codant pour un certain type de canal membranaire. ( [Raouf R, Quick K, Wood JN, « Pain as a channelopathy » J Clin Invest. 2010;120:3745–3752 es potencialament dangierosa per l'organisme.
La dolor neurogèna es generada pel quita nèrvi e non pas un receptor especific, es donc una patologia nerviosa encara nomenada neuropatiaDouleurs neuropathiques, e-journal libre d'accès. Se sentís coma de descargas electricas, de lancejadas, de sensacions de cremaduras, de sensacions de freg dolorós e de picassons dins lo territòri dels nèrvis tocatsCe sont des qualificatifs proposés par le questionnaire de la douleur St-Antoine (QDSA), mais aussi le DN4 (Douleur neuropathique - 4 questions). Es tanben la dolor que sentissons los malauts amputats e subretot la sensacion percebuda dins un membre deaparegut (membre fantasme).
La dolor psicogèna es generada pel psiquisme, mas es pas imaginari, es sentida de biais vertadièr per l'individú mas existís en l'abséncia de lesion. Los mecanismes fisiologics d'aquelas dolors son pas clarament definits mas l'utilizacion d'antalgic sembla ineficaç. Aquelas manifestacions dolorosas son ligadas a la somatizacion dels problèmas psicologics, psiquics o socials de l'individú e es en tractant aqueles problèmas que las dolors son tanben tractadas.
Consequéncias En mai del sentiment de sofrença, la dolor pòt provocar un malaise vagal per estimulacion dels nèrvis vagues (nèrvis pneumogastrics). Los simptòmas d'aquela excitacion vagala son tota o partida dels signes inclusissent per exemple una bassa du debit sanguin per bradicardia e ipotension; una sincòpa; un miòsis (diminucion del diamètre de las pupilhas per contraccion de l'iris); una transpiracion als tèrmes dels membres; una secrecion excessiva de saliva; una ipercloridria (excès de secrecion d'acid cloridric per la mucosa de l'estomac); una constipacion o de diarrèas; d'espasmes e de trèbles de la respiracion.
La dolor perlongada es enebida pel còrs per secrecion d'endorfinas (o endomorfinas). La produccion d'endorfina se fa d'en primièr als nivèls dels nèrvis pròches del sèti de la dolor; quand aquelas produccion sufisís pas mai (dolor perlongada), es un site mai pròche del cervèl que pren lo relais dins la secrecion. La dolor torna alara per èrsas.
Avantatge evolutiu Los estats de dolor son lo resultat de la seleccion naturala. La sofrença pòt èsser un trach adaptatifu e melhorar la capacitat de subrevida d’un individú.
Diagnostic e evaluacions L'evaluacion e lo diagnostic de la dolor essent complèxe, l'IASP precisa que « L'incapacitat de comunicar verbalament n'infirma pas la possibilitat que l'individú esprova de la dolor e necessita un tractament apropriat per solaçar la dolor. L'OMS o precisa plan dins sas recomandacions al subjècte de la dolor per l'enfant Guide des recommandations de l'OMS p. 20 qu'es comunament sosestimada.
Diferents organismes definisson l'encastre semantic, recampan las coneissenças fisiologicas, e liuran de recomandacions de tractament sovent ligats a las diferentas classas d'edats. Per exemple dins la francofonia se pòt citar l'INSERM sus l'aspect scientificDossier douleur a l'INSERM, lo CNRD per l'archivatge de las informacionsCentre National de Ressources de lutte contre la Douleur (CNRD), la SFETD per l’exploracion medicala de las via de tractamentSociété Française d'Étude et de Traitement de la Douleur (SFETD), o encara l'AQDC al subjècte de la dolor cronicaAssociation québécoise de la douleur chronique (AQDC)
Pasmens, malgrat l'emergéncia de mejans tecnics, lo diagnostic demora malaisat qu'existís una tendéncia naturala de s'aparar de la percepcion de la dolor d'altrú, es entre autres la rason de la realizacion d'escalas d'evaluacion de la dolor.
Mejans tecnic vinheta|La dilatacion de la pupilha sembla correlada amb l'arribada de la dolor, dels mejans de mesura son en recerca En 2014, un mejan tecnic per « mesurar » la dolor relativament a la dilatacion reflèxe de la pupilha es en cors d'evaluacion. La pupilhometria permetriá d'adaptar pel melhor los tractaments antidolor, subretot per las personas endormidas ont la dilatacion de la pupilha es pas sensibla a d'autres factors, coma l'estrès, mas son evaluacion suls enfants sembla donar de bons resultatsUne nouvelle caméra pour mesurer la douleur (France Info), extrait : « “Les études qu'on est en train de mener chez l'enfant montrent que c'est efficace” explique l'un des anesthésistes-réanimateurs de cet hôpital, le Dr Nicolas Louvet..
La dolor de l'autre Sego Nicolas DanzigerNeurologue et chercheur sur la fonction de l'empathie dans la perception de la douleur de l'autre à la Pitié-Salpétrière (source : libération, J'ai mal pour toi ) la vision de la dolor per l'autre crea une « emocion aversiva » per un mecanisme dich de « resonança emocionala ». Mas precisa qu'aquel mecanisme coneis de manca, per exemple en cas de diferéncia etnica o religiosa, que d'un autre costat pòt realizar « una volontat fugida o d’alunhament d'aquel que patís », e que « de fòrça òbras scientificas mostrèron, aqueles darrièrs ans, que lo còrs medical aviá encara tendéncia a malestimar la dolor dels pacients »Nicolas Danziger interrogé par tenou'a dans douleur de l'autre.