vinheta|Sòl assecat a Tolon: las fendilhas de secason apareisson vinheta|Poligòns de secason dins lo desèrt de Sonora vinheta|Nau encalada sus l'anciana broa de la mar d'Aral, Cazacstan, 2003, procediment de amont de l'aiga dels flums per l'irrigacion agricòla vinheta|Fums de fuòc e envòl de milions de tonas de poscas e aerosòls venet dels sòls degradats: China o dins de vilas la pollucion es gairement permanenta La secada es l'estat normal o passatgièr del sòl e/o d'un environament, correspondent a una manca d'aiga, sus un periòde pro long per qu'aja d'impactes sus la flora naturala o cultivada, la fauna salvatja o los animals d'elevatge. Secada es diferenta d'ariditat. Una region arida pòt conéisser d'episòdis de secada.
Aqueste deficit idric es episodicament natural (per exemple, los periòdes glaciaris/interglaciaris del Quaternari, los cicles El Niño / El Niña, etc.) e segon de climatològs, poirián èsser amplificat per l'emission umanitari de gas d'efièch de sèrra. Seguís a deficit pluviometric inexplicat, sus de longs periòdes pendnet que las precipitacions son anormalament febles o insufisantas per manténer l'umiditat del sòl e l'igrometria normala de l'aire. Pòt èsser agravat o explicat per de pompatges, una baissa del nivèl del jaç freatic, l'erosion e la degradacion dels sòls (l'umus favoriza la retencion de l'aiga, lo talh a blanc de zonas forestièras dins la region de l'Amazonas, per exemple, provòca lèu la pèrda d'aqueste umus essencial a la retencion de l'aiga e causa una desertificacion antropomorfica accelerada), un aument de l'evapotranspiracion inducha per de plantacions consomatriças d'aiga (pibols, milh).
La secada pòt destruire las futuras culhidas (parcialament o totalament) e tuar los animals d'elevatge, e a vegada salvatjas. Ven alara un factor de famina regionala e d'exòdi, sovent acompanhada de trebles socials veire de conflictes armats subretot dins las regions de pauca fonts economicas.
La secada es donc pas qu'un fenomèn fisic o climatic objectiu. Es tanben una nocion relativa que rebat l'escart entre la disponibilitat de l'aiga e la demanda en aiga per l'òme, son agricultura e son bestial e d'usatges d'una necessitat secondari (piscina, asagatge de las tepas, lavatge de veitura, etc.). Çò que fa de la definicion de la secada relativa al contèxte geopolitic e sociologic; l'estat « normal » de disponibilitat de l'aiga cambia segon las zonas biogeograficas e los besonhs reals o sentits dels individús e de las societats.
Las secadas meteorologicas se produson mai sovent quand un anticiclòn s'installa pendent al dessús d'una region a causa d'una situacion de blocatge. Las nautas pressions de contunh empachan donc tota intrusion d'una perturbacion atmosferica e pòdon alara menar la region tresplombada per aquesta a un long periòde de bèl temps e donc amb un pauc veire sens precipitacions.
Definicions L'ariditat caracteriza un climat avent de febles precipitacions mejanas annalas e per un fòrt deficit d'aquestass al respècte de l'evapotranspiracion potenciala, en oposicion a un climat umid. L'ariditat presenta de fòrtas implicacions idrologicas, edafologicas e geomorfologicas. S'agís d'un concèpte climatic de referéncia espaciala (zona arida), l'ariditat ne deu pas èsser confonduda amb la secada qu'es un concèpte meteorologicont l'abséncia d'aiga o las deficits idrics son considerats coma una referéncia temporala, conjoncturala (periòde o an(s) sec(s)).
Segon lo Glossari internacional d'idrologia, i a doas definicions de la « secada » : una abséncia perlongada o un deficit marcat de las precipitacions o alara, una « secada idrologica » caracterizada per « un periòde de temps anormalament sec, pro long per provocar una carestiá d'aiga caracterizada per un abaissament significatiu de l'escaolament dels cors d'aiga, dels nivèls dels lacs e/o de jaces sosterranhas, los amenant a de valors inferioras a la normala e/o a un assecament anormal del sòl »Dictionnaire Français d'Hydrologie, « aridité » et « sécheresse »
Tipes de secada Existís tres tipes de secada. Lo primièr tipe, la secada meteorologica, arriba quand existís un periòde long d'un taus de precipitacions en dejòs de la mejana. La segonda es la secada agricòla, alara existís pas pro d'umiditat per las culturas. Aquesta condicion pòt arribar quitament se las precipitacions son normalas a caus de condicions del sòl e de tecnicas agricòlas, o de causida de plantas inadaptadas (coma lo milh o lo ris, plan consommatriças d'aiga). Lo tresen, la secada idrologica, arriba quand lo nivèl de las sèrvas d'aigas disponiblas dins los jaces aquifèrs, lacs e sèrvas davalan sota la mejana. Aqueste lindal se pòt aténher amb de precipitacions normalas o al dessús de la mejana quand l'aiga es desvida cap a una autra region o que foguèt subrexpleitada, quand una consomacion nauta d'aiga passa las capacitats del jaç o de las sèrvas a se renovelar, o encara, quand las condicions d'alimentacion dels jaces son acampadas (Cf. lei de Darcy sus la permeabilitat del sòl)Météo-France, Changement climatique et sécheresses .
Dins l'usatge mai frequent lo mot « secada » se referís mai sovent a la secada meteorologica.
Qualificacions matematicas D'indicis d'ariditat convencionals e empirics permeton de definir quantitativament l'ariditat. Las valors mejanas de precipitacions e de temperatura son utilizats per definir los gras d'ariditat (iperarid, arid e semiarid) e las condicions de l'escolament dels cors d'aiga. Los indicis d'ariditat mai aisidament utilizats son aqueste de E. de Martonne (1926), L. Emberger (1932), C.W. Thornthwaite (1948), J. Dubief (1950), R. Capot-Rey (1951), H. Gaussen, F. Bagnouls (1952) e P. Birot (1953)Dictionnaire Français d'Hydrologie, aridité.
Al vejaire scientific, la secada es definida coma « deficit climatic » (Dc).
P correspond a la pluviometria, exprimida en milimètres. ETP es l'evapotranspiracion potenciala d'una planta en milimètres, es a dire sa pèrda d'aiga per la respiracion e l'evaporacion.
En cas de secada, Dc = 0.
Al vejaire agricòl, la secada correspond a çò que se nomena lo « deficit agricòl » (Da).
ETP essent l'evapotranspiracion potenciala d'una planta, exprimida en milimètres, RFU es la resèrva aisidament utilisable, es a dire la resèrve d'aiga dins lo sòl disponible per las planteas, exprimida en milimètres. Val 2/3 de la RU qu'es egal al taus d'umiditat multiplicat per la prigondor atenguda per las raices.
Cas remarcables de secada per continents e epòcas vinheta|La vulnerabilitat a la desertificacion (USDA, 1998 - Global Desertification Vulnerability Map). vinheta|Lo lac Chad (imatge satellitala, 2001) perdèt 95 % de son volum dins las annadas 1960Disappearing Lakes, Shrinking SeasNational Geographic, 2001 - Shrinking African Lake Offers Lesson on Finite Resources. vinheta|La mar d'Aral (Cazacstan - Ozbequistan): 1989 e 2008, la secada agrava los problèmas eissits de las causidas de gestion de l'aiga Plan abans lo començament dels relevats meteorologics instrumentals, las secadas medievalas per exemple son decriptables dins los archius istorics coma lo mostrèt un dels davancièrs de l'istòria climatica, E. Le Roy Ladurie; lors caracteristicas e lor gravetat pòdon èsser evaluadas a partir de senhals venent dels archius de l'environament (analisis sedimentaris, dendrocronologic, polinics, carpologics, etc.). Aquestes archius naturals complementaris de las donadas arqueologics son tant mai preciosas dins las regions e los periòdes sens escrichs.
Africa Las secadas son frequentas e gravas dins fòrça de país d'Africa subsahariana e an un impacte devastator sus los populacions e lors economiasDes catastrophes naturelles, François Ramade, Ed. Dunod, . L’extrèma vulnerabilitat a las precipitacions dins las zonas aridas e semiaridas del continent e, la febla capacitat d’una granda partida dels sòls africans de manténer l'umiditat fan que gaireben 60 % dels sòls son vulnerablas a la secada e 30 % extrèmament vulnerables. Dempuèi las annadas 1960, las precipitacions del Sahèl e de l'Africa australa an tanben esatat un pauc en dejós de las normas de las 30 annadas precedentas. Mai, la perspectiva d'un efièch El Niño menèt a portar mai d'atencion sus l'impacte de la secada en Africa subsahariana. Lo desèrt progressa al Malihttps://web.archive.org/web/20130927064008/http://www.saveur-despagne.com/Actualite/societe/desertification.htm , a ChadTchad : le HCR et les réfugiés luttent contre l'avancée du désert, Willem Van Cotthem, 29 août 2009 e al Nigèr subretot, a rason de mai quilomètres per anAFP 2007 Niger: la ruée sur les dernières forêts accélère la désertification, Willem Van Cotthem, 29 novembre 2007.En 1797, pendent tres annadas, una fòrta secada engendra la famina al Marròc e lo país es durament afactat per la pèsta. La mitat de la populacion es decimada provocant tanben una reculada economica
Asia L'economia de l'Índia, majoritàriament rurala, es dependanta de la monson. En 2009, la sason de las pluèjas es la mai feble dempuèi 1972 e tòca seriosament la produccion agricòla, l'importacion del ris es necessari en 2010 pel primièr còp fa vint ans. La feblesa de la monson agravèt la secada endemica d'unas regions: las autoritats deguèron decratar una reduccion de 36 % de las tèrras de blat al Rajasthan. En 2009, le pètz de las denadas de basa (sucre, ris, legums frescs e secs) aumentèt d'unes 20 %. La fòrta creissença economica e demografica de l'Índia pesa fòrça sus las fonts naturalas, subretot sus las resèrvas idricas. Un rapòrt del 2030 Water Resources Group2030 Water Resources Group, 2009 publicat en 2009 e al subjècte de quatre país dichs emergissents (Índa, China, Africa del Sud e Brasil) estimèt que sens cambiaments, en 2030, l’Índia poiriá pas subvenir qu’a la mitat de sos besonhs en aigaVoir par exemple vidéo (1.30) Le Monde, août 2013 - La sécheresse chinoise vue du ciel et La voix de la Russie, août 2013 . Los pompatges excessius per l’agricultura, l’industria o la vida quotidiana agotan los jaces freatics e las monsons de fòrta variabilitat las tornan pas cambiar pro. Unes Estats del Nòrd (Panjab, Haryana, Uttar Pradesh), coneisson un seriós aflaquiment de las resèrvas sosterranhasIndia Water. L’estat de las aigas de superfícia es tanben preoccupant. Pasmens consideradas coma de divinitats, los rius patisson de posatges inconsideratss e de pollucions industrialas e domesticas, una partida de las fonts fluvialas es impròpra a la consomacion (Cf. WaterAid).
En 1981-1983 puèi en 1997-1998, de secadas catastroficas tòcan l'Asia del Sud Èst.
Un dels exemples mai espectaculars es la quasidisparicion de la mar d'AralPlanete.org, Le drame de la mer d'Aral.
Euròpa Sul darrièr millenari, en Euròpa, los principals periòdes de secada e eveniments remarcables son:
1134: lo Ren es a sec, e la Sambra a Namur pendent un jornPierre Alexandre, Le climat au Moyen Âge en Belgique et dans les régions voisines (Rhénanie, Nord de la France). Recherches critiques d'après les sources narratives et essai d'interprétation, Mémoire de licence, Université de Liège, sous la direction du Pr. Vercauteren) ; Centre belge d'Histoire rurale, publication , Liège, Louvain, 1976. 1303 : anticiclòn blocant de la prima a la davalada, que provoquèt la secada mai importanta del millenari. Lo Ren, lo Danubi, la Léger e la Sèina podavan èsser traversadas a pé secPrévision-météo.ch Événements météorologiques de l'an 1300 à l'an 1399. 1540, 1719, 1874, 1906, 1911, 1912, 1945, 1947, 1949, 1953, 1957, 1964.