Lo cowboy (pron. [kɔbɔj], de l'anglés , « vaca », e , « gojat »), que significa « vaquièr » o « boièr » es un macip encargat del bestial bovin dins los païses anglosaxons de grands espacis coma lo Far West american e lOutback australian.
Aquesta profession deriba d'aquesta del vaquero,al vam al Nòu Mexic als sègle XVI e XVII, mas se'n destria qu'aquestes son d' obrièrs agricòls. En efièch, al sègle XIX los elevatges de l'Oèst alimentavan l'ensemble del país; lo cowboy aviá donc per mission de menar las bèstias pel sud de las Grandas Planas, desprovesidas de camin de fèrre. Aquesta transumància, que s'acaba dins las annadas de 1890, donèt del cowboy un imatge d'òme liure, solitar e nomade, en unes punts alunhats de la realitat. A la fin del sègle XIX e tot lo long del sègle XX, fòrça òbras literàrias (romans, bendas dessenhadas) e films prenguèron per eròis de cowboys valent, cavalièrs euroamericans emerits e tiraire d’eleit prèsts a desgainar fàcia als Amerindians per salvar la veusa e l'orfanèl. Es tanben que lo cowboy se transformèt en un personatge mitic incarnant las valors americanas.
Las originas del mestièr de cowboy
L'epòca espanhòl (Sègle XVI / 1821) vinheta|Longhorn Al Sègle XVI, los conquistadors espanhòls exploran las regions situadas al nòrd de la Novèla Espanha e las colonizan a partir del sègle XVI. Pendent las expedicions d'exploracion del sud-oèst american nomenat alors « Nòu Mexic », per exemple pendent de l’expedicion de Francisco de Coronado en 1540Pierre Lagayette, L’Ouest américain : réalités et mythes, , de bovins s'escapan e tornan a la vida fèra. De cavals espanhòls tornan tanben a la libertat: son los mustangs. Quand los Espanhòls s'installan al Nòu Mexic, al Tèxas puèi en Califòrnia, introduson l'elevatge d'animals fins alara desconegut del Amerindians (fedas, buòus, cavals). Las missions franciscanas espanhòlas practican un elevatge extensiu, amb l'juda dels Amerindians.
Los grands proprietaris plaçan los tropèls de bovins jos la vigiléncia de vaqueros, d'obrièrs agricòls montats sus de cavals. Amassan las bèstias pendent lo rodearMot espagnol qui signifie : tourner autour, faire la ronde. e pòrtan un costum adaptat a lor activitat: un sombrero per se protegir del solelh, un bandana per respirar pas la posca, de garramanchas e d'esperons per montar a caval e un laç per prene los animals.
Lo periòde mexican (1821-1848) esquèrra|vinheta|Un cowboy (1887) Amb la fin de la dominacion espanhòla e la partença dels proprietaris dels ranchos, los tropèls tornèron al fèr: un cabal disponible existís alara donc a l’Oèst. En 1820, quand arribon los primièrs colons, la region del Tèxas actuel compta près de 3,5 milions d'animals disponibles, los longhorns, subretot situats al Sud ont las pasturas son nombrosas e vegada permanentas.En 1832, lo Mexic ordon la dissolucion de las missions e lo partatge de lors tèrras, que van mai sovent als colons coneissent l'elevatge del bestial e avent los mejans de los crompar e gaire pas als Amerindians demorats gaireben totes caçaires nomads dins aquestas las regions. La venta d'aquestes vastes territòris, nomeants ranchos, qu'èran fins alara inabitats, interessa de nòus colons. Aquestas possessions son subretot utilizadas per l'elevatge del bestial pels rancheros, lors dirigents, qur son ajudats pels convertits amrrindians de las missions. Un elèit se forma d'entre aquestes rancheros e pren lèu d'importança al sen de la província mexicana.
D'Americans assajon un primièr còp de far benefici d'aquestes animals, mas per aquò cal d'òmes capables de gerir lo bestial: quitament se son nomenats encara los vaqueros, lo nom anglés « cowboy », aparegut sus la còsta atlantica del país a la fin del sègle XVIIIPhilippe Jacquin, Daniel Royot, Go West ! […], p. 150, se difusa pauc a pauc en America del Nòrd. Començon a menar las bèstias a destinacion dels centres de consomacion del Missorí o de La Novèla Orleans. Amb l'independéncia del Tèxas en 1836, los « rancheros » venon « ranchs »; ca trapar de sortidas per aquesta vianda: se dobrisson novèlas dralhas, que menan animals fins al pòrt de La Novèla Orleans en Loïsiana. Pasmens, los tropèls transmeton una malautiá grevissma e contagiosa, la Texas Fever (« Fèbre del Tèxas ») que contamina en 1852-1853 lo bestial dels bordièrs. Alara, aquestes fan tot per s’opausar al passatge dels tropèls sus lors tèrras, sovent amb armas.
Lo cowboy e la conquista de l'Oèst (1848-1890) vinheta|Prada dins lo Kansas Lo periòde que se debana dempuèi la desfacha mexicana a la tencadura de la Frontièra marcada l'apogèu del biais de vida dels cowboys. Pendent la ronçada cap a l'aur, fòrça arriban en Califòrnia puuèi dins tot l'Oèst american. Aqueste afluéncia provòca una creissença de la demanda en vianda mas, après una assag capitat de menar las bèstias a Denver, la guèrra de Secession (1861-1865) empòrta l’elevatge dins la tormenta.
Alara que los cowboys texans, puèi los rancheros, son mobilizats, la terribla secada de 1862-1863 decima los tropèls son daissats sols. A la patença, l’armada sudista se noirís d'aqueste bestial, mas lo blocatge del Mississipí, a la davalada de 1863, copa la darrièra dobertura dels eleveires que devon soldar lors bèstias al Mexic contra l'avitalhament. A la fin de la guèrra, lo Tèxas es roïnat, mas lèu lo cabal se reviscola: en 1865-1866, 5 milions de bèstias son de nòu disponiblas.
Al començament de las annadas 1860, l’immigracion creissenta et l’urbanizacion dels EUA menan al desvelopament del mercat de la vianda bovina, subretot sus la còsta Èst. Mai, los abituds alimentaris cambian, e la consomacion de buòu remplaça pauc a pauc à aquesta del pòrc, considerat coma un plat de paures. Los metges de l'epòca encoratjan la populacion a manjar du buòu. Enfin, cal poder noirir los soldats e los Amerindians de l'Oèst. Lo bestial de l’Èst sufís pas pau a provesir los grands centres ont la vianda poiriá trapar de sortidas, e los grands tuadors de l’Èst (Cincinnati, Chicago) an besonh de matèrias primièras. E lo Tèxas pòt respondre a aqueste demanda, mas lo caminament de las bèstias demora problematic. D'assags foguèron menats dins las annadas 1850 cap a Chicago, Saint Louis e quitament Nòva York, mas los resultats foguèron decebents. Dins una d'elas, cap a la Califòrnia, los animals arribèron jamai a destinacion. vinheta|Cowboys d'ara Un mercand de bestials de l’Illinois, del nom de Joseph Mc Coy, se n'apecep e cerca un punt d'escambi entre los elevaires e los crompaires, que se pòsca jònher sens tròp de dangièrs: causís Abilene, Kansas, cap de linha ferroviari de la Kansas Pacific Railway. Passa un contracte amb la companhiá, e desvolopa alara, a l'entorn de la vila, totas las infrastructuras necessàrias a la venta e a l’embarcament de las bèstias a bòrd del tren que los menarà cap a l’Èst: en 1867, los primièrs vagons cargats de buòus se'n van cap a Chicago. Pasmens, demoran a tornar las bèstias de lor punt d’origina fins a gara, es a dire près de 1000 quilomètres cap al Nòrd: aquí comença l’aventura que faguèt celèbres los cowboys, amb la granda transumància.
Estatut social e efectius Se, dins l’imaginari collectiu, lo cowboy es l’American « soca pura », WASP perfièch, òme liure e drech, la vertat es diferenta sus mai d'un punts.
D'un costat, rèire l'imatge de libertat que la legenda associa al cowboy, aquesta a un estatut subalèrn de pauc envejar, amb de revenguts dels mai derisòris ( per jorn). L’arribada del capitalisme dins l’Oèst provoquèt un gropament des tèrra, que sempre mai apartenon a de grands proprietaris; se metre a lor servici es alara un dels rares mestièrs prepausats dins la region e los patrons pòdon trobar de man d’òbra, quitament amb un salari tant fèble. Los joves son pivelats per la vida de lors aïnats, atrach provesit pels racontes mai o mens verais de las aventuras dels cowboys. En realitat, los cowboys constituisson un grop mespresat e explaitat pels proprietaris de ranchs. Pauc pagats e sens possibilitat d'accedir al credit, pòdon rarament venir proprietaris a lor torn e vivon de precaritat fòra dels periòdes de transumància.
D'un autre, lo fèble atrach del mestièr incita pas los Blancs a prene aqueste emplec que ven pas qu'aqueste d'un simple obrièr agricòl amb activitats dangierosas. En consequéncias e al contrari de l'Argumentum ad populum portat pel mite, son subretot de Negres (15 % dels efectiusPhilippe Jacquin, Vers l’ouest : un nouveau monde, p. 103) liberats de l'esclavatge, de Mexicans o de mestisses (15 % tanben) que compausan los 35 000 a 40 000 cowboysPhilippe Jacquin, Daniel Royot, Go West ! […], p. 152 que prenon la dralha del bestial (Cattle Trail) entre 1865 e 1890.
Que que siá, i aguèt pauc de cowboy : jamai mai de 40 000, per una populacion de 60 milions d’AmericansClaude Fohlen, La Vie quotidienne au far-west (1860-1870), p. 109, çò qu'es tant mai susprenenta la notorietat imensa aquerida per aqueste grop social fin finala plan minoritari.
Equipaments e tecnicas vinheta|Un cowboy sus son caval Se conéis los equipaments tipics del cowboy mas, aquí encara, aqueste inventèt pas res: las tecnicas utilizadas mostran una filiacion indiscutabla amb las practicas dels ranchos mexicans, çò que foguèt plan obliat per la legenda, preferissent far del cowboy un « pur yankee ». Se los vaqueros èran simplament de sedentaris al servici dels animals, per los noirir e los abalir, donèron al ranch americain de tecnicas e aisinas qu'utilizèron e adaptèron per la transumància: los vaqueros avián per exemple realizat le marcatge de las bèstias al fèrre roge.
Coma devián devaient capturar lo bestial fèr, inventèron una còrda de noses corrents portada al tèrme d’una pèrga, lo « lazo », ven mai tard lo laç que coneissèm. Long de 9 a 18 mètres, es fach de còrda o de cuer e son manejament demanda una bona experiéncia: sus un caval au galaup, ne cal far tornejar la bocla, puèi la lançar sul còl de l’animal, enrotlada lèu sus l’autre tèrme a l'entorn del pomèl de la sèla, e arrestar sa corse sens càser de caval.
Au nivèl de l’equipament, i a l’indispensable capèl larg, un eritièr dirècte del sombrero mexican. Lo Stetson es un dels modèls mai agradats, son feutre indeformable e sos bòrds largs protegent plan del solelh o de la pluèja. Tanben pòt sevir d’abeurador o de cravacha. Lo mocador (bandana) per se protegir de la posca coma los esperons per dirigir lo caval son tanben manlevats als vaqueros. A aquò s'apondon las bòtas e garramanchas de gròs cuer, las chaparreras, aquí encara d’origina mexicana. La panoplia se complèta d’un pantalon solide, d’una cobèrta e d’un cirat, a vegada d’un revòlver prestat per l’emplegaire (fòrça pauc cowboys an los mejans de se pagar una arma personala). esquèrra|vinheta|Un cowboy manejant son laç Mas subretot, l'aisina màger del cowboy, es son caval. Un vièlh dich de l’Oèst afirma pas qu'un òme a pè es tot mas pas un òme? Es dessús sa montura que se prenon las bèstias per las marcar, que se las dirigisson dons la prada e que se percors las longas distàncias que se demanda tansumància. Aparten gairebn sempre al patron que, amb près de 300 l’unitat, un cowboy pòt pas se padar un tal luxe. Autre element fòrça important, la sèla representa sovent la sola riquesa del cowboy qu'estalivava de meses par poder la causir amb sonh: passa gaireben tot son temps dessús.
Vida videnta del cowboy Se conéis la vida dels cowboys per diferentas fonts e tetimònis, coma aqueste Charlie Siringo : A Texas Cow-boy, or fifteen Years on the Hurridane Deck of a Spanish Poney, paregur en 1885.
La transumància
Abans de partir: assamblar le tropèl esquèrra|vinheta|Cowboys al trabalh, Colorado Lo drive dura entre cinc e tretze setmanasClaude Fohlen, La Vie quotidienne au far-west (1860-1870), p. 119, segon la rota de seguir e los imprevists: de San Antonio a Abilene, prengava unes 90 jorns, del Tèxas al Wyoming, près de sièis meses.