vinheta|Mapa de la region Casamança. vinheta|Païsatge tipic de Casamança. vinheta|Pòrt de Ziguinchor, decembre de 2017. Casamança (« Kasa ») (en portugués: Casamansa) es una region istorica e naturala de Senegal situada al sud del país e bordejant lo fluvi Casamança.
Geografia vinheta Casamança es frontalièra de Gambia al nòrd, de la Guinèa Bissau e de Guinèa al sud e de la region de Tambacounda delimitada pel riu Kuluntu a l'èst. Es bordejada per l'ocean Atlantic a l'oèst. Casamança representa un seten de la superfícia totala de Senegal.
Casamança foguèt subdevesida en 1984 en doas novèlas regions administrativas: Ziguinchor e Kolda. En 2008, la region de Kolda foguèt a son torn subdevesida en doas novèlas regions: Kolda e Sedhiou. Casamança compta donc tres regions administrativas, de l'oèst a l'èst :
la region de Ziguinchor (anciana Bassa Casamança) a l'oèst. Las mai grandas vilas son Ziguinchor, Bignona, Oussouye, l’estacion de torisme de cap Skirring e aquesta de Kafountine, la region de Sedhiou creada en 2008, e la region de Kolda (anaciana Casamança mejana) a l'èst. Vilas principalas: Kolda, Velingara
La region de Tambacounda èra ancianament una partida de la Casamança istorica. Per decret presidencial, foguèt separada de Casamança per prene lo nom de Senegal oriental a partir de 1962.
Populacion
Los Diolas son l'etnia majoritària, parlan los le diola (jóola) o ajamat, amb los dialèctes coma boulouf, fogny et kasa. Los Diola representan unes 60 % de la populacion. Los Wolof , que constitisson lo grop etnic mai important al Senegal, representant pas que cinc per cent de la Casamança.
Los Diolas son majoritàriament musulmans (75 %), 17 % son crestians, subretot catolics (diocèsis Kolda e Ziguinchor). 8 % son engatjats dins de cultes regionals animistas. Lo rèste de la populacion senegalesa es musulman a 94 %, Casamança compta doncas una mai granda proporcion de crestians que lo rèste del país.
La region es diferenta tanben del vejaire lingüistic del rèste de Senegal. Lo Crioulo, una lenga creòla africana de soca portuguesa que ven de l'epòca dels sobeirans colonials portugueses, es corrent. Senegal a l’estatut d'observator dins la comunautat dels païses de lenga portuguesa.
Istòria Casaman!a, tanben nomenada país flup del nom del reialme diola que dominèt aquesta region, es un país de bòsques, de fluvis e de rius. Los primièrs colonizaires foguèron surpreses pels talent dels arquitèctes diolas, constructors de casas d’impluvium e de casas e estatge, coma a Mlomp per exempleHabitat traditionnel de Casamance.. vinheta|Risièras sur l'Ila d'Ourong en sason seca. vinheta|Plaja al cap Skirring. D’aquesta region venguèron de personatges istorics que lutèron contra la colonizacion occidentala, e que sont, uèi encara, presents dins las memòrias, coma Djignabo Bassene o Aline Sitoe Diatta (Alyn Sytoe Jata ou Aline Sitow Diatta).
Dempuèi 1982, lo Movement de las fòrças democraticas de Casamança (MFDC) reclama l'independéncia de la region. 1445 : Dinis Dias, navigator portugués descobrís la region e li dona lo nom de « Casamansa » (d'après l'expression malinké « Kasa mansa »Christian Roche, Histoire de la Casamance : conquête et résistance, 1850-1920, Karthala Éditions, 1985 , sur Google Livres., significant rei dels Kasas, sosgrpo dels Diolas) ; 1456 : Alvise Cadamosto, navigator venician explora la riu situada al sud de la Gambia apartenent al rei local, le Kasa Mansa ; 1570 : André Álvares de Almada, navigator portugués poja lo fluvi Casamança e encontra lo Kasa Mansa a Brikama ; 1645 : creacion de l’establiment de Ziguinchor ; 1837 : crompa d'un terren per la França ont se bastís la fortalesa de Sédhiou ; 1851 : presa de Karabane per la França, que proclama sa sobeirantat sus Kagnout e Samatit ; 1860 : signatur de tractats pels Franceses amb diferents viatges del Boulouf : Tendouck, Elana, Mangagoulack e mai ; 1878-1880 : invasion del Fogny per Fodé Kaba ; 1886 : Ziguinchor ven francesa per signatura d'una convencion entre la França e lo Portugal ; 1892 : installacion de la Companhiá francesa de l'Africa occidentala (CFAO) d'origina marselhesa a Ziguinchor ; 1901 (23 mars) : mòrt de Fodé Kaba ; 1901 : installacion d'una companhiá francesa Bignona ; 1903 : arrestacion del rei Sihalebe Jata (o Diatta) per error militara: lo rei e un prèire amb las mans nudas. Aquesta arrestacion faguèt de Sédhiou una vila sagrada; 1905 : separacion de la mission portuguesa e de la mission francesa a Oussouye après la delimitacion definitiva de ls frontièras entre la Guinèa portuguesa e los territòris franceses; 1908 : aveniment de Jankebe, rei de Husuy, successor de Sihalebe Jata ; 1914-1918 : nombreuses pertes humaines pour la Casamance dans la Première Guerre mondiale ; 1917 : lo governaire general Joost van Vollenhoven dona un avís desfavorable al principi d'un novèl recrutament militar en Casamança. Las populacions localas i son ostils: « Sèm pas los mèstres de la Bassa Casamança. I sèm pas ques tolerats.(…) los Diolas venon de nos provar que lor obstinacion incoercibla es tan dificila a véncer qu'una rebellion activa […] Sèm malaurosament a peu près desarmats devant aqueste genre de resisténcia. S'admetriá pas en efièch l'emplec d'armas contra una populacion caparruda que respond a pas cap de nòstras mesas en demora d'obesir mas que se gardariá plan de far lo mendre gèste o de se liurar a una mòstra de menaça. Es pas la paur dels Blancs que los fa agir atal coma lo dison mas la volontat plan encorada de nos obesir pas. E aquò dura dempuèi qu’ocupam lp país, es a dire dempuèi 50 o 60 ans environ. »
1918 : arrestacion de la prèira Alandiso ; 1920 : repression militara Bayotte per refús de pagar los impòst; 1942 : apogèu del culte de Kasila, altar de preguièra per la pluèja segon lo rite d'Aline Sitoe Diatta, prèira carismatica, desportada sens retorn per son influéncia civila; 1943 : incendi e destruccion d'Efok per mesura repressiva. Lo coronel Sajous acompanhat del sergent en cap Mandros, del mètge militar Raoul e de l'interprèta Tété Diédhiou relizant un plan d'arrestacion de la prèira carismatica Aline Sitoe Diatta a Kabrousse ; 1960 : independéncia del Senegal ;
vinheta|150x150px|La bandièra adoptada per l’MFDC en 1988.
Movement separatista
26 de decembre de 1982 : desrevelh de l’MFDC fasent de centenats de victimas en plen jorn dins la vila de Ziguinchor. Penguèt pauc a pauc la forma d'un conflicte armat entre lo Movement de las fòrça democraticas de Casamança (MFDC) e lo poder eritat dels acòrdis d'independéncia de 1960 ; 1991 : lo deputat Marcel Bassène natiu de la region membre del Partit democratic senegalés (PDS) es lo primièr « Sénher Casamança ». Foguèt nomenat en 1990 pels president Abdou Diouf per discutir amb lo MFDC d’un retorn al calme, preludi a de futuras negociacions. Un an mai tard, precisament lo 31 de mai de 1991, Marcel Bassène obten la signatura a Bissau del primièr alt al fuòs entre l’Estat del Senegal e l’MFDC. 2002 : Naufrag del Joola, ferry de joncion amb Dakar, fasent près de 2 000 victimas, subretot de Casamanceses. Los responsables militars e autres, plan qu'identificats, jamai foguèron castigats; 2003 : mòrt de Sidhi Badji, cap d'estat major d'Attika del MFDC. De negociacions veraias per la patz contunhan; 30 de decembre de 2004 : signatura d'un acòrdi de patz entre lo president Abdoulaye Wade e lo secretari general del MFDC Augustin Diamacoune Senghor ; 14 de genièr de 2007 : mòrt d'Augustin Diamacoune Senghor ; 13 de decembre de 2011 : per assetar sas revendicacions d'independéncia, lo MFDC enlever 5 militars senegaleses après una ataca contra un cantonament de l'armada que foguèt de mòrts dins lo vilatge de KabeumAfrik.com. ; Dempuèi 2016, après 4 ans de calme, la Casamança es pas pus considerada coma una "zòna de riscs" per la França. 6 de genièr de 2018 : assassinat de 13 copaire de fusta. dins lo bosc de Bourofaye Bainounk situat en Bassa Casamança, près de la frontièra amb la Guinèa Bissau. Los independantistas de l’MFDC « condamnèron fermament aqueste acte » e demandèron a las autoritast senegalesas « d’orientar l’enquèsta » cap als responsables del trafec de fusta de teck..
Economia vinheta|Utilizacion del kajendo per la laurada abans de semenar de ris. La Casamança es subretot caracterizada per una economia del sector primari.
Torisme Las infrastructuras significativas son subretot toristicas e situadas a la broa de l'ocean: al nòrd oèst del fluvi Casamança, a Kafountine e Abéné e al sud oèst a cap Skirring. Aquesta darrièra localitat es reputada, tant per sas plajas paradisiacas, consideradas coma las mai bèlas de tota l'Africa de l'Oèst. Lo torisme fa viure dirèctament o indirèctament 6,4 % de la populacion activa de la Casamança. En 2018, la Casamança compte un quarantenat d’ostelarias, 87 campaments e albèrgas en activitat.
Silvicultura La fusta es extracha per la construccion e la fabricacion de mòbles.
Agricultura Dins las vals fluvialas de la Casamança e de sos afluents, la rizicultura es l'activitat principala. Dins lo plans, se cultiva de cerealas, legums, lachuga, notz de cajó, mangas, agrums e òli de palma. Lo long del riu Casamança e de sos afluents son praticadas la pèsca e l'ostreïcultura.
I a en Casamança una migracion de trabalh sasonièra o de longa durada constituida d'emigrants de Guinèu Bissau o de Guinèu, refugiats de la pauretat e de l'instabilitat que tòca los païses vesins dempuèi fòrça annadas.
Pèsca La Casamança es rica en font alieuticas. Los desbarcaments de produchs alieutics dins la region de Ziguinchor son evaluits a 64.810 tonas en 2017, per una valor comerciala estimada a 23,39 miliards de francs CFA (35 milions d'èuros) que la gestion poiriá èsser largament èsser optimizada.
Una region minada Dempuèi lo començ!ament del conflicte en Casamança en 1982, la productivitat de la region diminuiguèt fòrça. L'incertitud de contunh de la situacion politica e de las vastas espandidas de tèrras cobèrtas de minas terrèstras (que ja foguèron mai de1000 victimas) empachan l'expleitacion dels camps. L'esta Senegales s'èra engatjat a desminar la Casamança avant de 2021 mas la preseéncia de rebèls independentistas e l'abséncia de financiaments empachan lo bon debanament de las operacions.
Una economia de guèrra s'èra formada, que ne fan benefici las diferentas faccions rebèlas de Casamança. En subrexpleitant las fustas preciosas (coma la fusta de Pterocarpus erinaceus), la cultura del cambe o l’extorcion de proteccion, financian lor equipament e obtenga gaireben una independéncia al rspècte dels donator estrangièrs. Entre 2010 e 2015, unas 10 000 esctaras de boscs foguèron encediadas. Una ecatomba subretot deguda a las activitats d’una mafia chinesa plan organizada, que pilha los boscs de Casamança. Aquestas activitats se limitan pas a la Casamança, mas inclusisson los païses vesins, la Gambia e la Guinèa Bissau.
Climat La region entièra de Casamança conéis un climat tropical de savana caud e mai o mens sec. Las temperaturas son de contunh pro nautas de jorn e passant rarament sota 20° C la nuèch, los meses de decembre e genièr essent mai frescs. La Bassa Casamança beneficia d’un regim termic marcat per un maxim de 38° C en junh. La sensacion de calor es atenuida per l'influéncia maritima sus la còsta. Es atal que lo climat es sensiblament diferent entre Cap Skirring (sus la còsta) e Ziguinchor a 70 km dins las tèrras ont la calor es mai estofanta.
La sason de las pluèjas en Casamança dura quatre a cinc meses e se situís entre junh e octobre. Las precipitacions mejanas dins la region son superioras a aquestas del rèste del Senegal, gaireben totas las regions recebrnt mai de 1270 mm per an e atenhent fin a 1780 mm. La vegetacion de Casamança es donc diferenta d’aquesta del Nòrd e del centre del Senegal.
Ecologia La cobertura bosquièra en Casamança es grevament menaçada per l'expleitacion illegala del bòsc.
Nòtas e referéncias
Vejatz tanben