vinheta|296x296px|Doas ensenhas de restauracion rapida concurrenta. En economia la concurréncia designa la preséncia simultanèa de diferents actors agissent de biais rival sus un mèsme mercat. Los actors vòlon ofrir o demandar una font limitada o localament limitada, per exemple una mèsme matèria primièra, una font naturala, un montant de Capital o de Trabalh. Sus un mercat, un situacion reconeguda concurrenciala implica la liura confrontacion entre l'ofèrta e la demanda.
Las diferentas visions de la concurréncia
La posicion liberala
Los aspèctes positius Pels liberals, una situacion de « concurréncia economica » es desirable, que:
Los clients potencials pòdon causir entre los diferents produchs prepausats e accessibles e aver una causida mai granda de produch amb de prèts melhor; La concurréncia favoriza l’adaptacion de contunh entre ofèrta e demanda : los agents economics pòdon utilizar la rason. « La concurréncia es çò qu’obliga las gents a agir de biais racional » ; Es la font del prèts just: « es la concurréncia que met un just prètz a las merças, e qu’establís los verais rapòrts entre elas » (Montesquieu) ; D'autras escòlas insistisson sus la concurréncia coma procediment de novelum (Friedrich HayekHayek (2007, ).) o de destruccion creatritz (Joseph Schumpeter).
Las divergéncias entre liberals A partir de la fin del sègle XIX, d’economistas — quitament partisans de l'economia de mercat — acabèron de veire la concurréncia coma dependenta d’un estat de natura:
« Pels les liberals d’anciana observança, la libertat es per l’òme l’estat de natura. Pel neoliberal al contrari, la libertat es lo fruch, lentament obtengut e sempre menaçat, d’una evolucion institucionala… Al contrari de Rousseau, pensa que la granda majorita dels òmes nasquèt dins los fèrres, que lo progrès de las institucions pòt sòl la sortir…. Liberals e neoliberals an una fe egala dins los benfachs de la libertat. Mas los primièrs l’espèran d’una generacion espontanèa…. alara que los segonds vòlon la far espelir, créisser e se desvolopar, la fasent acceptabla e en escartant d’ela las entrepresa que tendon de contunh a l’avalirRueff, 1958, pp.8-9.S’agís d'una vista totalament diferenta de l’evolucion de las societats umanas que Jacques Rueff nomena « mercat institucional », fach de nòrmas juridicas dependentas de teorias economicas que d’organismes quasijudiciaris de contraròtle son encargadas de far respectar dins l’encastre de politicas de la concurréncia. Vigilan subretot a estalivar las esperanças entre entrepresas (coma es lo cas dels oligopòlis), de biais manténer los prètz mai bas possible e evitar los prètz del monopòli.
Lo catolicisme liberal Puslèu que de cercar la confrontacion amb un autre individú amb per objectiu d’èsser mai fòrt, l'ajuda mutuala, l'associacion, la cooperacion pòdon constituir de metòdes mai desirables, senon mai eficaces. Coma lo dit Henri Lacordaire : « Entre lo fòrt e lo fèble, entre lo ric e lo paure, entre lo mèstre e lo servicial, es la libertat qu’oprimís e la Lei que libèra ».
D'un vejaire mai larg e universal, la nocion de concurrent de batre pòt provocar un procediment d'exclusion, alara que l'ajuda mutuala - e s’es possible l'ajuda entre totes- tend cap a un esfòrç d'inclusion.
Los corrents opausats a la concurréncia
Thomas Hobbes constata que l'estat de natura es una mena de « guèrra de totes contra totes », e utiliza le mot de Plaute : « L'òme es un lop per l'òme ». Segon lo mot de Fichte, la concurréncia seriá un estat de guèrra entre les individús, la « guèrra dels crompaires e dels vendeires »
La concurréncia dins l’istòria de la pensada economica
La nocion de concurréncia pels economistas de l’escòla classica Adam Smith dins la Riquesa de las Nacions insistís sus dos aspèctes de la concurréncia: sa mai o mens granda intensitat ten una influéncia sul prètz Smith, 1991, t1, , contribuís a far baissar los profièchs. « Lo creissement dels capitals a l’aumentar la concurréncia, deu necessàriament reduire los profièchs » Smith, 1991, t1, . Repròcha a las politicas mercantilistas en vigor de son temps:
de restrénher la concurréncia dins unes sectors empachant la dintrada de concurrents (es çò que nomenam uèi las barralhas al dintrar) de tròp ajudar unes sectors e d'i aumentar atal de biais pas justificat economicament lo nombre d'actors. Smith pensa entre autre a las ajudas donadas a d’ensenhaments que mènan segon el a un tròp grand nombre d’ecclesiastics e de gents de letras Smith, t1, .
Per George Stigler Stigler, 1987, , la posicion delseconomistas classics se pòt resumar atal:
« Cada proprietari d’una font productiva cercarà a l’emplegar dins un sector ont espèra que lo retorn sus investiment (return) serà mai naut. Ne resulta qu’amb la concurréncia cada font serà distribuida dins totes los sectors de tal biais que lo taus de retorn (o profièch) serà lo mèsme pertot. »
Aquò mèna John Stuart Mill a escriure en 1848 «que pòt pas i aver dos prètz sul mèsme mercat »Cité in Stigler, 1987,.
Los economistas classics se son pas realament preocupats de donar una definicion mai precisa de la concurréncia que, a l’epòca, los cas de monopòlis son relativament rars. Harold Demsetz trobèt per Adam Smith sonque pauca paginas dedicadas als monopòlis e una sola dins los Principles of Political Economy de John Stuart MillCité in Stigler, 1987,.
Pujada dels monopòlis e concurréncia pura e perfiècha A partir del darrièr tèrç del sègle XIX, amb l’emegéncia d’entrepresas grandissimas, coma dins los camin de fèrre, l’acièr, etc., los economistas deguèron precisar çò qu’es concurrénciaStigler, 1987, . Augustin Cournot - a partir de 1838 - dona una definicion precisa nonpas de la concurr éncia mas de sos efièchs: « i a concurréncia quand lo prètz apòcha lo còst marginal de la firme ».
En 1871, William Stanley Jevons introduch la nocion de coneissença perfiècha de condicions de l’ofèrta e de la demanda.
Francis Ysidro Edgeworth es lo primièr economistaStigler, 1987, a definir de biais rigorós çò que pòt èsser una concurréncia perfiècha.
Per George StiglerStigler, 1987, , la longa lista de las condicions enonciadas pòt se reduire a doas: un nombre important de concurrents (ja enonciat per Augustin Cournot), e l’informacion perfiècha ja apercebuda par William Stanley Jevons. La particularitat d’Edgeworth benlèu s’encontra dins l’importànga que dona als contractes. John Bates Clark introduguèt en 1899 la nocion de mobilitat de las fonts e fin finala es Frank Knight que ne 1921 dins son obratge Risk Uncertainty and ProfitStigler, 1987, enòncia las cinc condicions de la concurréncia pura e perfiècha que coneissèm uèi (atomicitat (pas cap d’actor es pas pri poderòs per contraròtlar los prètz), transparéncia, omogeneïtat, luira dintrada dins lo mrcat e liura circulacion dels factors). La concurréncia pura e perfiècha es un element central per que, dins la teoria neoclassica tal coma foguèt desvolopada per Léon Walras, Alfred Marshall, Vilfredo Pareto, l’economia pòsca permetre a cadun d’obténer una satisfaccion maximala.
Pasmens, aquestes autors rasonan dins l’encastre d’una economia estatiocinàrias. Cambian las causas amb l'introduccion per Joseph Schumpeter de la nocion d’innovacion que ven l’esséncai de la concurréncia en regim capitalista e se vei portaira del redobtable doble efièch que qualifie de « Destruccion creatritz ».
Pasmens, lo concèpte de concurréncia pura e perfiècha demora central en economia teoricaStigler, 1987, :
Malgrat los assags d’Israel Kirzner, d’Harold Demsetz e de John Maurice Bates Clark ; Quitament los teoricians dels corrents neokeynasians e neoclassic — amb la « concurréncia imperfiècha » — analizan los escarts entre la realitat de la concurréncia e lo modèl de la concurréncia pura e perfiècha. D'ont la recercas en tèrmes de situacions d’asimetria d'informacion, de monopòlis naturals, d’organizacion de l’economia publica, etc.
Los sols a s’èsser alunhats de la teoria de la concurréncia pura e parfiècha son l’escòla austriaca e la teoria dels mercats contestables que ganha ara de terrenh e se fonda sus l'analisi del fenomèn de barralha podent far obstacle a la dintrada e/o la sortida d'una activitat.
Los analises microeconomics de la concurréncia La concurréncia pura e parfiècha e l’equilibri general ont s’inserís son al centre del partiment entre economistas eterodòxes e ortodòxes. Delfavard Delfavard, 2004, destria dins lo domèni de la microeconomia doas grandas familhas:
La familha dels modèls de concurréncia perfiècha que la vocacion es dempuèi Walras idealisata. Bastisson los escambis socials de bais que cada individú obtengan çò que li torna de baias natural…. La familha dels modèls de concurréncia imperfiècha que la vocacion es dempuèi Augustin Cournot realista.
Malgrat son idealisme, la concurréncia pura e perfiècha a un fòrt poder normatiu alara que la concurréncia imperfiècha es mai util pels agents dins lor vida veidenta: es estudiada especialament per branca de la microeconomia nomenada economia industriala.
La concurréncia pura e perfiècha d’inspiracion walrassiana Lo modèl walrassian de concurréncia pura e perfiècha mòstra qu’existís al mens un ensems de prètz qui permet d’aténher l’optim dich de Pareto, es a dire un estat ont « se pòt pas melhorar lo ben èsser d’un individú sens damatjar aqueste d’un autre ». La demonstracion de l’existéncia d’aqueste equilibri general (o per parlar coma al sègle XVIII: del melhor dels monds economics possible) foguèt facha dins las annadas cinquanta per Kenneth Arrow, e Gérard Debreu apondent a las cinc condicions seguentas d’autras ipotèsis :
Cada ostal dispausa d’una dotacion iniciala que li permet de subreviure sens escambiar, Las preferéncais son convèxas Abséncia de còsts fixes
Las condicions Un mercat de concurréncia pura e perfiècha es un mercat que complís 5 conditions :
atomicitat dels agents : i a un grand nombre de crompaire e de vendeire qu’empachan tota coalicion entre actors economics. omogeneïtat dels produchs: los produchs son semblables. transparéncia de l'informacion: totas las caractersiticas del mercat son conegudas dels actors. liura dintrada e liura sortida liura circulacion dels factors de produccion.
La modelizacion matematica prepausada fonciona pas que dins l’encastre pausat cai dessús coma referéncia: Aqueste ven pro restrictiu e constituir una simplificacion de la realitat.
Per respondre a la question de la fixacion dels prètz, los neoclassics desvolopèron dins la teoria de l’equilibri general l’idèa d’una convergéncia progressiva dels prètz cap al prètz d’equilibri. Léon Walras introduch un mecanisme de palpejaments. Lo concèpte es diferent de la man invisibla d’Adam Smith, e sembla mai pròche de la nocion d’òrdre desvolopada per MalebrancheClavé, 2005b, ..
Utilizacion Se lo modèl de concurréncia perfiècha ocupa una plaça importanta dins l'estudi economic, aquò ten a:
sa capacitat de poder èsser formalizada per una representacion matematica aïsida. çò que las situacions d’equilibri definidas correspondon a d’optims matematics, qu’es possible d'assegurar unas proprietats d’eficacitat allocativa (eficacitat segon Pareto). çò que l’ipotèsi de concurréncia pura e perfiècha es tanben mobilizada dins la demonstracion dels dos teorèmas del ben èsser.
Enonciat A partir de las proprietats neoclassicas de la concurréncia, se mòstra que lo prètz en concurréncia perfiècha es egal al còst marginal : « (Cm) » e qu’a long tèrme, lo profièch economic es nul.
S’introduch per aquò l’ipotèsi suplementari que cada entrepresa a per objectiu de maximizar son profièch, « (Π) » ont « (Π) » es definit coma: la diferéncia entre la recèpta totala (o chifra d'afars) « RT = p.q » e lo còst total « CT ».
Cada entrepresa pòt jogar sus la quantitat producha « q » mas es « preneteira » del prètz de venda « p » donat pel mercat.