Recerches sus la natura e las causas de la riqusa de las nacions (en anglés, An Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations), o abreujat la Riquesa de las nacions, es lo mai celèbre obratge d’Adam Smith. Publicat en 1776, es lo primièr libre modèrne d’economia.

Smith i expausa son analisi sus l’origina de la prosperitat recenta d’unes païses, coma l’Angletèrra o los Païses Basses. Devolopa de teorias economicas sus la division del trabalh, lo mercat, la moneda, la natura de la riquesa, lo « prètz de las merças dins lo trabalh », los salariis, los profits e l’acumulacion del capital. Eamina diferents sistèmas d’economia politica, subretot mp mercantilisme e la fisiocracia. Desvolpa tanben l’idèa d’un òrdre natural, lo « sistèma de libertat naturala », resultant de l’interés individual se resolvant en interés general pel jòc de la liura entrepresa, de la liura concurréncia e de la libertat dels escambis.

La Riquesa de las nacions demora fins ara un dels obratges sociopoliticoeconomics del mai important de la disciplina (per Amartya Sen, « lo mai grand libre jamai escrit sus la vida economica »). Es lo document fondator de la teoria classica en economia e per unesMarc Montoussé, Analyse économique et historique des sociétés contemporaines, Rosny-sous-Bois, Bréal, 2007, lire en ligne, consulté le 30.7.2015, ., delliberalisme economic.

Genèsi esquèrra|vinheta|224x224px|Adam Smith Adam Smith comença la redaccion de la Riquesa de las nacions en 1764, alara qu’es tutor d'Henry Scott, jove duc de Buccleugh de 18 ans d’edat (carga per que es plan pagat, amb una pension a vida). A l’escasença d’un « Grand Tour » de l’Euròpa amb son escolan, passa detz e uèit meses a Toloda, convidat per l’abat Seignelay Colbert. Smith parla pas francés, gaireben totes les escrivans e filosòfs qu’esperava encontrar a Toloda i son pas, e lèu s’i languísCampbell et Skinner, .. Dins una letra destinada a David Hume, Smith anóncia que « comencèt a redigir un libre que passe lo temps ». Smith teniá lo projècte dempuèi qu’èra professor a Glasgow, ont ensenhava entre autres l’economia politica, e s’encontra una allusion a la fin del libre premièr de la Teoria dels sentiments morals (1759), l’obrage de filosofia morala que lo faguèt conéisser.

A la fin de 1764, profiècha d’un viatge a l’assemblada dels Estats de Languedòc a Montpelhièr, la region mai liberala de l’Ancian Regim, ont faguèt adoptar lo liure comèrci del gran; d’allusions son presentas dins lo libre. Tanben visita la Soïssa ont encontra Voltaire, puèi París ont son amic lo filosòf David Hume l’introduch dins los salons. I discuta amb losfisiocratas François Quesnay e Turgot, que se’n inspiraHaakonssen, (introduction)., e tanben Benjamin Franklin, Diderot, d’Alembert, Condillac et Necker; ten una correspondéncia pendent d’annadas amb aqueste.

Après son retorn en Grand Bretanha en 1766, Smith possedís lo patrimòni que cal per li permetre de se consacrar a son obratge a temps plen, e torna a Kirkcaldy après unes meses passats a Londres. La redaccion demora fòrça lenta, entre autras a causa de problèmas de santat. David Hume ven impacient, e en novembre de 1772 li demanda qu’acabe son òbra per ladavalda venenta « per se far pardonar ». En 1773, Smith s’installa a Londres per acabar son manuscrit e trobar un editor. Cal encara esperar tres ans per que la Riquesa de las nacions siá publicada, en març de 1776. Smith volgava dedicar son libre a François Quesnay, mas la mòrt d’aqueste en 1774 lo n’empacha.

Vista d’ensemble Selon Dugald Stewart, lo primièr biograf de Smith, lo merit màger de la Riquesa de las nacions ven pas de l’originalitat de sos principis, mas del rasonament sistematic, scientific, utilizat per los validar, e del clarum que son exprimits. Dins aqueste vejaire, l’obratge es una sintèsi dels subjèctes mai importants d’economia politica, una sintèsi auçarda que va plan al delà de tot autre analisi contemporanèu. D’entre los observators precedent Smith que l’insprièron i a John Locke, Bernard Mandeville, William Petty, Richard Cantillon, Turgot e segur François Quesnay eDavid HumeHeilbroner, ..

« La pensada de Smith es inspirada per diferents principis partejats per las luces escocesas : l’estudi de la natura umana es un subjècte màger, indispensable; lo metòde experimental de Newton es la mai apropriada a l’estudi de l’òme; la natura umana es invarianta que que sián lo luòc e lo temps. Per Donald White, Smith es tanben convencut de l’existéncia d’una progression del desvelopament uman (lo progrès) per d’estapas plan definidas, e s’encontra explicitament aquesta idèa dins lo modèl de desvolopament economic en quatre estapas presentat dins la Riquesa de las nacions. »

Se Smith es uèi subretot conegut coma economista, d’esperel se considerava subretot coma professor de filosofia morala (qu’aviá ensenhada a Glasgow). Atal, la Riquesa de las nacions tracta pas sonque d’economia (al sens modèrne), mas tanben d’economia politica, de drech, de morala, de psicologia, de politica, d’istòria, e tanben de l’interaccion e de l’interdependéncia entre totas aquestas disciplinas. L’obratge, centrat sus la nocion d’interès personal, forma un ensemble amb la Teoria dels sentiments morals, ont aviá expausat la simpatia inerenta a la natura umana. L’ensemble auriá degut èsser completat per un libre sus la jurisprudéncia que Smith podèt pas acabar, e que faguèt brutlar lo manuscrit a sa mòrt. drecha|vinheta|250x250px|Taulas del prètz del blat entre 1637 e 1750, una de las nombrosas referéncias empiricas de la Riqusa de las nacions La problemaitica de la Riquesa de las nacions es doble: d’un costat, explicar perque una societat moguda per l’interès personal pòt subsistir; d’autre costat, descriure cossí lo « sistèma de libertat naturala » apareguèt e cossí foncina.

En efièch, Smith utiliza sistematicament de donadas empiricas (exemples e estatisticas) per validar los principis qu’il expausa, una aviditat de fachs » (l’indici fa 63 paginasHeilbroner, .) qud serà denonciada per unes de sos successors après la « revolucion ricardiana ». Atal, Nassau Senior deplora « l'importança exagerada que fòrça economistas donan a recampar de donadas ». Los rasonaments abstrachs son mantenguts a l’estricte minim e, per Jacob Viner, Smith « dobtava largament que l'abstraccion pòsca portar la compreneson del mond real o guidar ela sola lo legislator o l’òme d’Estat ».

S’utiliza un ton resolgudament optimista al subjècte de la creissença economica, tanben avisa contra lo risc d’alienacion que pòt provocar la division del trabalh.

Plan La Riquesa de las nacions es compausada de cinc libres, que los tèmas segon Emma Rothschild e Amartya SenRothschild et Sen, . son:

De las causas que perfeccionèron las facultats productivas del trabalh, e de l’òrdre seguent que sos produchs se distribuisson naturalament dins las diferentas classas del pòble (sus la natura umana, lo trabalh, e « l'abilitat, la dexteritat e l'intelligéncia que s’i balha »); De la natura dels fons o capitals de lor acumulacion e de lor emplec (descripcion dels mercands e del capital); De l’anar diferent e dels progrès de l’opuléncia per diferentas nacions (istòria del desvelopament economic e politica economica); Dels sistèmas d’economia politica (subretot, lo sistèma del comèci internacional) ; Del revengut del sobeiran o de la republica (revenguts, despensas, e objectius del govèrn)

Tèma e idèas

La division del trabalh e l’interès personal drecha|vinheta|300x300px|Fabricacion de las espillas, pòst de l’Encyclopédie Smith fa primièr la constatacion que « Lo Trabalh annal d'una nacion es lo fons primitiu que provesís a sa consomacion annala totas las causas necessàrias e comòdas a la vida; e aquestas causas choses son per sempre o lo produch sul còp d’aqueste trabalh, o crompada de las autras nacuions amb aqueste produch. » Fa pas del trabalh lo sol factor de produccion, mas marca son importança dempuèi lo començament de l’obratge, çò que lo destria primièr dels fisiocratas e dels mercantilistas. La melhoracion de la productivitat del trabalh depend en granda partida de sa division, illustrada pel celèbre exemple de la fabrica d’espillas (inspirada de l’Encyclopédie de Diderot e d’Alembert): aquì ont un òme sol, non format, poiriá pas ges fabricar mai d’una espilla per jorn, la fabrica emplec d’obrièrs a diferents pretzfach (tirar lo fil de metal, copar, apuntar, amolar, etc.), e capita alara a produire près de per obrièr emplegat. La division del trabalh s’aplica mai aisidament a las manufacturas que per l’agricultura, çò qu’explica lo retard de productivitat d’aquesta.

La quita division del trabalh ven pas de la saviesa umana o d’un plan preestablit, mas es la consequéncia « d'un cèrt penjal natural a totes los òme […] que los pòrta a baratar, a far de tròcs e d’escambis d'una causa per una autra. » Et la motivacion d’aquesta tendéncia a l’escambi es pas la benvolença, mas l’interès personal, es a dire lo desir de melhorar la sieuna condicion:

« Mas l'òme a gaireben de contunh besonh del secours de sos semblablas, e es en van que l'esperariá de lor sola benvolença. […] Es pas de la benvolença del maselièr, del bierraire e del fornièr, qu’esperam lo nòstre sopar, mas plan del sonh que portariá a lors interès. Demandan pas a lor umanitat, mas a lor amor de se; e es pas jamai de nòstre besonhs que lor parlam, es sempre de lor avantatge. […] La mai granda partiada d’aquestes besonhs del moment se trapan satisfachs, coma aqueste dels autres òmes, per tractat, per escambi e per crompa. »Atal, quitament dins una societat ont la benvolenaça existís pas al vejaire dels desconeguts, ont los individús percaçan cadun de son costat lor interés personal, ont los ecambis economics se fan entre « mercenaris », pòt prosperar sus la basa de la cooperacionFleischacker, .. A l’escasença de l’estudi del comportament dels animals, Smith tanben conclutz que los umans son los sols d’entre eles a se rendre compte qu’an tot a ganhar en participant volontàriament a un sistèma economic ont cadun trabalha per provesir de bens a totesFleischacker, .: l’interès personal es pas lor sola motivacion, que fariá tota negociacion impossibla; un òme es tanben capable de comprene l’interès personal de son partenari (un exemple de simpatia) e d’arribar a un escambi mutualament beneficKennedy, ..

Se l’interès personal pren una plaça de tria dins la Riquesa de las nacions, es tanben que Smith i analiza pa que lo sol aspècte economic de la relacion de l’òme a la societat. La Teoria dels sentiments morals ofrís una perspectiva plan mai larga e presenta una teorie del ligam social qu’es pas reproducha dins la Riquesa de las nacions; mòstra que lo vejaire de Smith se resuma pas a aqueste d’un Homo œconomicus. Pasmens, la contradiccion aparenta entre las doas òbras màger de Smith faguèt nàicer un « problèma Adam Smith » dins la literatura economica, ara passada.

Smith mòstra enseguida qu’un cèrt cumul de capital es necessari per realizar la division del trabalh, e que la sola limita a aquesta es la talha del mercat. Aquesta proposicion foguèt considerada coma « una de las mai brilhantas generalizacion que se pòsca trobar dins tota la litaratura economica ». Lo progrès ven tanben de la division crescuda del trabalh, que ela quitament ven d’un penjal natural de l’òme. L’escambi, natural e espontanèu, s’inscrit dins lo « sistèma de libertat naturala » que compren tot l’obratge.

Smith es tanben conscient dels efièchs nefasts d’una division crescuda del trabalh: