Tzvetan Todorov (en bulgar: ), nascut lo 1èr de març de 1939 a Sòfia e mòrt lo 7 de febrièr de 2017 a París, es un critica literari, semiològ, istorian de las idèas e assagista francés d'origina bulgara.
Biografia Nascut a Sofia lo 1èr de març de 1939, Tzvetan Todorov se’n va a París en 1963 e ven doctor en psicologia en 1966. Pren la nacionalitat francesa en 1973.
Dintra al CNRS en 1968, ont realiza l'ensemble de sa carrièra. Entre 1983 e 1987, dirigís lo Centre de recercas suls arts e lo lengatge (CRAL, CNRS-EHESS).
D’en primièr teorician de la literatura, se consacra dempuèi las annadas 1980 a l’istòria de las idèas, als problèmas de la memòria e al respècte de l’autre dins d’encastres istorics tant diferents coma la conquista del Mexic o lo camps de concentracion totalitaris.
Tzvetan Todorov se fa conéisser per sa traduccion dels formalistas russes (1965), que contribuiguèron fòrça a la difusion de la poetica contemporanèa. Son assag Littérature et signification fa d’el un dels davancièrs de la renaissença de la retorica; dins son Introduction à la littérature fantastique (1970), analiza lo genre literari de la literatura fantastica. Es tanben en 1970 que fonda amb Gérard Genette la revista Poétique.
Las reflexions posterioras de Todorov pòrtan subretot sus l'alteritat e per exemple sus la question del « nosaltre » e dels « autres » dins las discussions dels umanistas en Euròpa pendent la descobèrta del Mond Nòu, pendent lo procediment de colonizacion o pendent lo sègle XX, e tanben sus la question de la memòria.
Defensor independent de la democracia, dins un recuèlh d’assags paregut en 2009, La Signature humaine, dich son desir de demorar ligat a la via mejana de la democracia liberala, que cal, segon el, criticar « al nom del quita ideal democratic ». Alara escriu:
Son analisi de la vida comuna s'inscrich dins una caminada a l’encòp antropologic e istoric. Sas recercas sus l'istòria de l'umanisme meton en valor las òbras de Jean-Jacques Rousseau, Montesquieu, Montanha, Benjamin Constant e Jacques Cazotte.
Tzvetan Todorov èra professor convidat dins diferentas grandas universitats americanas: a Nòva York, Columbia, Harvard, Yale e en Califòrnia.
Era membre del Comitat de sosten del centre Primo Levi (sonhs e sosten a las personas victimas de la tortura e de la violéncia politica) e president de l'Associacion Germaine Tillion, a sa fondacion en novembre de 2004.
Se maridèt amb Martine van Woerkens, puèi Nancy Huston de 1981 a 2014. Sos enfants son, de son primièr maridatge, Boris, e, de son segond, Lea e Sacha.
Fasent resson a la sieuna biografia (un paire aligat a la cultura russa, une enfança viscuda dins la Bulgaria comunista de l'après Segonda Guèrra mondiala), son ultim assag, Le Triomphe de l'artiste. La révolution et les artistes. Russie : 1917-1941 (Flammarion, 2017), publicat just après sa mòrt, evòca la luta dels artistas sovietics contra lo poder estalinian, tractant subretot del pintre Kasimir Malevitch e de l'escrivan Ievgueni Zamiatine, figuras exemplaras d'un art se volent autonòma, liberat de tota constrencha ideologica.
Tzvetan Todorov morís lo 7 de febrièr de 2017 a París, d'una malautiá neurodegenerativa.
Reconeissença
Prèmi
1998 : Prèmi europèu de l'assag Charles Veillon per Benjamin Constant : la passion démocratique 2001 : Prèmi La Bruyère de l'Acadèmia francesa 2008 : Prèmi Princesa de las Astúrias (Sciéncias socialas) 2009 : prèmi Jean-Michel-Gaillard 2011 : Prèmi de la critica de l'Acadèmia francesa
Distinccions
1990 : Doctor honoris causa de l'universitat de Lièja 2006 : membre associat de la Classa de las Letras e de las Sciéncias moralas e politicas de l'Acadèmia reila de Belgica.
Obratge
Referéncias
Vejatz tanben
Bibliografia
Articles connèxes
Literatura fantastica Formalisme rus Genocidi amerindian
Ligams extèrnes
Notices dans des dictionnaires ou encyclopédies généralistes : Brockhaus Enzyklopädie • Enciclopedia italiana • Encyclopædia Britannica • Encyclopædia Universalis • Encyclopédie Treccani • Gran Enciclopèdia Catalana • Swedish Nationalencyklopedin • Who's Who in France Ressources relatives à la recherche : Cairn Canal-U Diffusion des savoirs de l'École normale supérieure Persée PhilPapers (travaux) Categoria:Decès a París Categoria:Cavalièr de la Legion d'Onor Categoria:Portal:França/Articles ligats