La Bòria de l'animalum o La Bòria delh bestial, (anglés: Animal Farm) es una novèla allegorica de George Orwell, publica pel primièr còp en Anglatèrra lo 17 d'agost de 1945. Lo libre conta l'istòria d'un grop dels animals de la bòria que se rebella contra los borièrs umans, esperant crear una societat ont los animals poirián viure egals, liure e astrucs. Lèu, pasmens, la rebellion se traís e la bòria torna dins un estat tan mal qu'abans, sota la dictatura d'un pòrc nomenat Napoleon.

Segon Orwell, la faula rebat los eveniments se debanant dins la Russia Revolucionària de 1917 puèi dins l'èra estaliniana de Union sovietica. Orwell, un social democrata, èra un critica d'Iòssif Stàlin, una actitud fabregada per sas experiéncias pendent la Guèrra Civila Espanhòla. L'URSS, çò créi, venguèt una dictatura brutala, bastida sul culte de la personalitat se piejant sul regne de la terror. Dins una letra a Yvonne Davet, Orwell qualifica La Bòira dels animals coma un conte satiric contra Stàlin (""), e dins son assag "Why I Write" (1946), escriu que La Bòira dels animals foguèt lo primièr ont assagèt, plan conscient de çò que fasiá, de "fusionar l'objectiu politic e l'objectiu artistic en un tot".

Lo títol original èra Animal Farm: A Fairy Story, los editors dels EUA en 1946 abandonèron lo sostítol. Orwell suggeriguèt lo títol per la traduccion en francés, abreuja en URSA, (lo Latin per "ors"), lo simbòl de la Russia en miralh de URSS.

Orwell escriguèt lo libre entre Novembre de 1943 e febrièr de 1944, alara que lo RU èra aliat amb l'URSS contra l'Alemanha nazi e que lo pòble britanic coma l'intelligentsia portava Stàlin en granda estima, causa qu'Orwell odiava. Lo manuscript foguèt d'en primièr rebutat per fòrça editors Britics e Americans, tot coma lo quita editor d'Orwell, Victor Gollancz, qu'ajornava la sortida. Lo libre venguèt un succès comencial sonque amb lo cambiament de las recions internacionalas e que l'aliança de guèrra virèt en Guèrra Freja.

Resumit de l'intriga Dins una paura bòira (la Bòira Maine) mal digida près de Willingdon, Anglatèrra, la gent animala madura una rebellion. Dins la mans del boirièr Sr. Jones, alcolic e irresponsable la bòria es negligida. Una nuèch, un verrat exaltat Màger lo Vièlh organiza una reünion politica, ont crida al trastornament dels proprietaris umans e ensenha una cançon revolucionària titulada "Bèstias d'Anglatèrra". Quand Màger lo Vièlh morís, dos pòrcs joves, Modolon e Napoleon, venon al govèrn e menan la revòlta, caçant Sr. Jones de la bòira e nomenat la propiertat "La Bòrda dels Animals". Adòptan los Set Comandaments de l'Animalisme, que lo màger e darrirè es, "Totes los animals son egals". Lo decrèt es pench amb grandas letras sus una paret del fenial. Modolon ensenha los animals a legir e escriure, alara que Napoleon educa als joves discípols los principis de l' Animalisme. Lo manjar es abondant e la bòira es plan tenguda. Los pòrcs s'auçan dins de posicions de lideratge e estalivan d'epereles de noirtura per lor santat personala, çò dison. Après un assag mancat de Sr. Jones e companhs de tornar al cap de la bòrda (mai tard nomenat la "Batalha de la vacariá"), Modolon anóncia sos plans per modernizar la bòrda bastissent un molin d'aura. Napoleon arguís contra l'idèa e vira l'afar qu'el ven al cap del poder, amb sos cans, e caça Modolon fòra, puèi, s'autodeclara comandant suprèma.

Napoleon adòpta de cambiaments dins l'estrucura del govèrn boirièr, remplaçant las reünions politicas per de comitats de pòrcs que dirigisson la bòira. Ajudat per un jove pòrc, Petofièr, Napoleon pòrta a son credit l'idèa del molin d'aura, afirmant que Modolon, de verai, solament assjava de ganhar los animals a el. Los animals trabalhan amb mai d'ardor portats per la promesa d'una vida melhora amb lo molin d'aura. Quand los animals veson lo molin aclapat après un auratge violent, Napoleon e Petofièr convençon los animals que Modolon es a l'origina del sabotatge, e comença un purgament de la bòira dels animals, Napoleon l'accusa de collaborar amb son rival. Quand unes animals se remembran de la Batalha de Vacariá, Napoleon (qu'èra introbable pendent la batalha) insinua que Modolon èra un collaborator de Sr. Jones, quitament remandant lo fact que Modolon foguèt premiat per son coratge, que se presentèt a tòrt coma l'eròi màger de la batalha. "Bèstias d'Anglatèrra" es remplaçat per "La Bòira dels animals", alara qu'un imne a la glòria de Napoleon, que mòstra que cal adoptar l'estil de vida d'un òme ("Comrade Napoleon"), es compausant e cantat. Fòrça animals que mai tard afirman aver ajudat Modolon dins sos plans son executats pels cans de Napoleon, çò que trebola los autres animals. Magrat las dificultats, los animals son aisidament apasimats per la responsa de Napoleon que lor dich que se va melhor qu'al temps de Sr. Jones, acompanhat del cant de las oelhas: “Bon de quatre patas, mal de doas”.

Sr. Frederick, boirèr mejancièr, ataca la Bòira, amb d'explosius per aclara lo molin d'aura restaurat. Quitament se los animals ganhan la batalha, lor es carestiosa, Boxaire lo caval de tira, es ferrit. Quitament se recòbra, Boxaire acaba adelit de trabalhar al molin (que passèt los 12 an d'edat). Es levat per la camioneta de l'escairaire, e un ase, Benjamin d'aquò avertís los animals, mas Petofièr lèu utiliza lo fach persuadissent los animals que la camioneta aviá estat crompada a l'escairaire per un espital per animals e que la signalitica de l'ancian proprietari demorèt pas cambiada. Petofièr enseguida conta la mòrt de Boxaire e ne fa un martiti dins una celebracion lo jorn seguent. (De fach, aviá contractat la venda de Boxaire a l'escairaire, li permetent d'aver d'argent per que el e son cercle se poscan crompar de whisky.)

Passan los ans, lo molin d'aura se tornèt bastir, e un novèl es construit, çò que dona de bona renda a la bòira. Pasmens, los ideals desvolopats per Modolon, coma establas amb lutz electrica, caufatge, e aiga corrent, son obliats, amb Napoleon plaidejant qu'un animal astruc viu una vida simpla. En mai de Boxaire, fòrça animals qu'an participat a la rebellion son mòrts o vièlhs. Sr. Jones, qu'aviá mudat e abandonat de revendicat sa bòira, tanben es mòrt. Los pòrcs començan a paréisser als umans, caminan drech, pòrtan de foets, bevon d'alcoòl e pòrtan de vestits. Los Set Comandaments son abreujats en una sola frasa: "Totes los animals son egals, mas unes animals son mai egals que d'autres." e la maxima "Bon de quatre patas, mal de doas." ven "Quatre patas es bon, doas patas es melhor." Napoleon organiza un sopar pels pòrcs e boirièrs mejancièrs, per festejar una aliança novèla. Abolís la practica de las tradicions revolucioàrias e restaura lo nom "La Bòira Maine". Òmes e pòrcs començan a jogar a las cartas, se flatant se lausant l'un l'autre mentretant trichan al jòc. Napoleon e Mr. Pilkington, un d'aquestes boirièrs, se disputan al jòc. Alara que los animals a l'exterior gaitan los pòrcs e los òmes, pòdon pas los destriar.

Personatges

Porcins

Màger lo Vièlh (Old Major) – Un vièlh verrat de raça Middle White dona l'inspiracion que noirís la rebellion. Es un ensems allegoric de Karl Marx, un dels creators del comunisme, e Vladimir Lenin, lo líder comunista de la Revolucion Russa e de la jova nacion sovietica, atal dessenha los principes de la revolucion. Son crani expausat a la veneracion publica remembra Lenin, que son còrs embaunat es expausat al public. A la fin del libre, lo crani es enterrat. Napoleon – "Un gròs verrat, lo sol de raça Berkshire de la bòira, pareissent puslèu fèr, de pauc parlar, mas desgordit de reputacion". Una allegoria de Iòssif Stèlin, Napoleon es lo mai marrit de la Bòira dels nimals. Modolon (Snowball) – Rival de Napoleon e ca a l'origina de la Bòira après lo capvirament de Sr. Jones. Sa vida es un parallel d'aquesta de Trotski, mas pòt tanben conténer d'elements de Lenin Petofièr (Squealer) – Un pòrc pichon e gròs que servís de comandant en segond e ministre de propaganda, ocupant una posicion similara a aquesta de Vyacheslav Molotov. Minimus – Un pòrc poèta qu'escriu los segon e trese imnes de la Bòira dels Animals après que foguèt remandada "Bèstias d'Anglatèrra". Rodden lo compara al poèta Vladimir Mayakovsky. lo Porcelum – Fa allusion als enfants de Napoleon e primièra generacion d'animals sota l'idèa de l'eglitat animala. Los quatre joves pòrcs – Quatre pòrcs que se planhon de la presa de poder de Napoleon mas lèu amudits puèi executats, las primièras victimas de l'apuracion de la Bòira. Son basats sus Grigori Zinoviev, Lev Kamenev, Nikolai Bukharin, e Alexei Rykov. Rosetuèlh (Pinkeye) – Un pòrc minor mencionat pas qu'un còp; encargat de tastar lo manjar de Napoleon que siá pas empoisonat.

Umans

Sr. Jones – Boirèr avinat primièr proprietari de La Bòira Maine, un bòira mal menada amb d'obrièrs agricòls renhagant lo trabalh. Es una allegoria del Tsar Nicolau II, qu'abdiquèt a l'eissida de la Revolocion Febrièr de 1917 e assacinat, coma tota sa familha, pels Bolshevics lo 17 de julhet de 1918. Los animals se revlòtan après que Jones de tant beure se'n preocupa pas d'eles. Sr. Frederick – Lo rufe proprietari de Engarçacamp (Pinchfield), una boireta majancièra mas plan tenguda, que conclutz brevament una aliança amb Napoleon. La Bòria dels Animals es termièra amb Engarçacamp d'un costat e de Volpbosc (Foxwood) de l'autre, fasent de la Bòira del Animals una "zona tampon" entre dos boirièrs se picalhant. Los animals de la Bòira son terrificats per Frederick, alara que de rumos sus el corrisson qu'otraja sos animals e los entaïna als combats de gals (allegoria des abuses dels drechs de l'òme d'Adolf Hitler). Napoleon fa una an aliança amb Frederick per vendre son demai de fusta qu'Engarçacamp de son costat ne'n cercava, mas s'enrabia al saber que Frederick paga amb de falsamoneda. Pauc de temps après l'escrocariá, Frederick e sos òmes envasisson la Bòira dels animals, tuant fòrça animals e aclapant lo molin d'aura. Aquesta brèva alliança e l'invasion seguenta fa allusion al pacte Molotov–Ribbentropand a l'Operacion Barbarossa. Sr. Pilkington – Lo proprietari, brave mas biaisut e aisat, de Volpbosc, un granda bòira mejancièra embosigada. Al contrari de Frederick, Pilkington es ric e possedís fòrça tèrras, mas sa bòira demanda de suènh a l'opausat de la bòira mai pichona e mai eficaça de Frederick. Quitament s'es de mal amb Frederick, Pilkington s'interèssa a la revolucion animala que saquèt Jones e es inquiet que se poiriá èsser son torn. Sr. Whymper – Un òme pagat per Napoleon per far lo ligam entre la Bòira dels Animals e la Societat Umana. D'en primièr, pòrta a la Bòira de produchs de necessitat que se pòt pas produire, coma de coquetas pels cans e de parafina, mas mai tard provesís de produchs de luxe coma d'alcoòl pels pòrcs.

Equins

Boxaire(Boxer) – Un caval de tira fidèl, brave, fisable, fòrça plan fòrt, trabalhador e respectable, mas tanben ninòi e cresarèl. Boxaire realiza un granda partida del trabalh fisic de la bòira. Li es mostrat que deu creire que "Napoleon a totjorn rason." Un temps, aviá contestat la declaracion de Petofièr que Modolon èra sempre contra lo benèsser a la bòira, çò que li valguèt d'èsser atacat pels canòts de Napoleon. Mas l'immensa fòrça de Boxaire rebuta l'ataca, çò qu'inquièta los pòrcs que lor autoritat siá contestada. Boxaire es comparar a Alexey Stakhanov, un modèl diligent e entosiate de l'escacanovisme. Es descrich coma "fidèl e fòrt"; créi que per tot problèma la solucion es lo trabalh rufe. Quand Boxaire es ferrit Napoleon lo vend a l'escairaire per se pagar de whisky, e Petofièr inventa un conte pertocant, falsificant la mòrt de Boxaire. Moliá (Mollie) – Una jova èga egocentrica, sibarita e vanitosa que lèu se'n va dins una autra bòira après revolucion, al biais d'aquestes que quitèron la Russia d'après la cauda del Tsar. Es mencioned pas qu'un còp.