Lo Chamanisme es un ensemble de cresenças e de practicas tradicionalas centradas sus la comunicacion amb lo mond dels esperits. LA persona que practica lo cahmanisme es lo chaman. I a fòrça variantas de chamanisme dins lo mond; vaquí de cresenças partejadas per totas las formas de chamanisme:

Pels cresents del chamanisme, los esperits existisson e an un ròlte important que siá dins las vidas de cada individú coma dins la societat umana. Lo chaman pòt comunicar amb lo mond dels esperits. Los esperits pòdon èsser bons o mals. Lo chaman pòt levar las malautiás causadas per esperits malins. Lo chaman pòt utilizar de tecnicas per induire lo viatge per aténher una extasi visionària. L'esperit del chaman pòt quitar lo còrs per dintrar dins lo mond sobrenatural per i cercar de responsas. Lo chaman evoca d'imatges d'animals que sián guidas esperitals, presagis, e portàrias de messatges.

Lo chamanisme se basa sus la premisa que lo mond visible es dominat per de fòrças o esperits invisibles que tòcan las vidas dels vivents. A diferéncia de las religions organizadas coma l'animisme, lo chamanisme demanda de coneissenças personalas e de capacitats especialas. Los chamans ofician fòra de las religions institucionalizadas e enrasigadas e, tradicionalament, opèran sols. Los chamans pòdon se gropar en associacions, coma lo fan los practicants tantrics indís.

Etimologia La mot chaman es de fach utilisat confusament per a gaireben totes los mètges mascs fèrs que venon exaltats e que comunican amb los esperits. Dins sa forma originala paréis èsser una evolucion del sanscrit «shramana», que qualifica a un discípol del Boda e pel mongòls venguèt un sinonim de magic.|author=E. Washburn Hopkins|title The History of Religions (1918), E. Washburn Hopkins</ref>Chaman, fasiá referéncia primièr als medicinaires tradicionals dels airals turcomongòls, al Nòrd d'Asia (Siberia) e Mongolia; šamán es un mot de lenga turquesa-tongoza que en practic significa "aquel(a) que sap". D'autres cercaires afirman que ven dirèctament de la lenga manchó.

Lo plura de chaman es chamans. Chaman es masculin coma femenin.

Dind l'usatge contemporanèu, chaman es vengut sinimim del tèrme pejoratiu mètge masc. Es antropologicament inexacte, e provoquèt de controvèrsias entre los universitaris e los medicinaires tradicionals, qu'afirman que lo mot ven d'un luòc, d'unas gents, e d'un ensems de practicas especificas.

Foncion Los chamans realizan un fum de foncions segon la societat en que practican lor art: garison; presidir un sacrifici; conservar la tradicion amb d'istòrias e cançons; vesenças; agir coma psicopomp («guida de las almas»). Dins unas culturas, un quita chaman pòt complir de diferentas foncions.

Lo negromancian dins la mitologia grèga pòt èsser considerat un chaman, qu’es aqueste qu'amassar los esperits e lèva los mòrts per los utilizar coma esclaus, soldats e instruments per la devinacion.

Mediador Los chamans òbran coma de «mediadors» dins lor cultura. Lo chaman es vist coma aqueste sortissent de la comunautat per comunaicar amb los esperits, e tanben amb los esperits dels mòrts. Dins unas culturas, aquesta foncion de mediador del chaman pòt èsser plan illustrada per unes objèctes e simbòls del chaman. Per exemple, pels selkops, se menciona un guit marin coma animal-esperit: los gits son capables tant de volar coma de cabussar dins l'aiga, se considèran aital apertenents tant al mond superior coma al mond inferior. Tanben dins unas culturas amazonianas se confond lo chaman e lo jaguar: lo jaguar es capabla de se mòure liurament sus la tèrra, dins l'aiga e en s’engulha pel arbres (coma l'alma del chaman). Dins unas culturas siberianas, son d'espècias de ausèls aquatics que son ligadas al chaman d'una biais semblabla, e se crei que lo chaman ne pren sa forma.

«L'arbre chamanic» es una imatge encontrada en diferentas culturas (iacots, dolgans, evencs), cèltas, com simbòl de mediacion. L'arbre es vist com un ésser que ten las raices del mond inferior; son tronc del mièg, mond abitat pels umans; e la sa corona es relaciona amb lo mond superior.

Diferentas menas de chaman Dins unas culturas pòt i aver diferent de tipes de chamans, que realizan de foncions especializadas. Per exemple, dins lo pòble nanai, un tipe diferent de chaman servís de psicopomp. D'autres chamans especializats pòdon èsser dedicats a un quita tipe d'esperits, o de reialmes del mond dels esperits, que lo xaman interacciona amb el mai comunament. Pels Huichol, i a doas categorias de chaman.

Aspècte ecologic Dins las selvas tropicalas, las fonts per la consomacion umana son aisidament agotables. Dins unas culturas de las selvas tropicalas, com los tucan, i a un sistema complèxe per la gestion de las fonts, e evitar que s’agoten pas a causa de la sobreexpleitacion. Aqueste sistema se realiza dins un contèxte mitologic, ligat al simbolisme e, a vegadas, la cresença que la ruptura de las restriccions de caçar pot causar de malauitás. Coma grand mèstre del simbolisme tribal, lo chaman pot téner un ròtlr màger dins aquesta gestion ecologica, regulant activament la caça e la pesca. Lo chaman es capable de «far sortir» los animals de caça (o sas almas) dels seus domicilis ocults. Lo chaman li cal negociar amb un èsser mitologic al subjècte de las almas dels animals de caça. En mai dels tucans, d’autres indigèns de las selva tropicalas tenon aquestes preocupacions ecologics al subjècte del chamanisme, per exemple los piaroa. Tanben los esquimaus penson que lo chaman es capable de far venir las almas d'animals de caça venents de luòcs alunhats;

Concèpte d'alma e d’esperits

Concèpte d'alma Dins unes cases, dins unas culturas, lo concèpte d'alma pòt explicar fòrça fenomèns desligats en aparéncia:

Garison pòt èsser basada estretament dins los concèptes de l'alma del sistèma de cresenças de las personas servidas pel chaman (en linha). Pòt consistir dins lo restabliment de l'alma perduda de la persona malauta. Raretat de la cacilha Pòt se resòlvre «en menant» las almas dels animals depuèi lor jaç amagat. En mai d'aquò, fòrça tabús pòdon enebir lo comportament de las gents al respècre de la cicilha, de sòrta que las almas dels animals se sentiscan pas encoleradas o ofensadas, o que l’alma de la presa ja mòrta posca dire als autre animals encara vivents, que pòdon se daissar prene e morir L'aspècte ecologic de la practica chamanica (e las cresenças ligadas) foguèt ja mencionat dins l'article. Infertilitat De las femnas Se pòt garir en obtenent l’alma del mainat que s’espèra de la jasilha.

Esperits Tanben las cresenças ligadas als esperits pòdon explicar fòrça diferents fenomèns. Per exemple, l'importància de contar d'istòrias, o agir coma un cantaire, pòt se comprene melhor quand s'examina l’ensemble del sistèma de cresenças: una persona qu'es capabla de memorizar de tèxtes o de cançons longas (e jogar d’un instrument) pòt èsser considerada coma avent atengut aquela capacitat mejans lo contacte amb los esperits (per exemple dins lo pòble Khanty).

Coneissença

Apròchis cognitiu, semiotic e ermeneutic Coma ja mencionat, un apròchi (discutit) explica que l'etimologia del mot «chaman» significa «aqueste que sap».Diószegi 1962:13 Vertadièrament, lo chaman es una persona expèrta a manténer ensems los multiples còdis qu'aqueste sistèma complèxe de cresenças apareis mejans el, e dona una vision d'ensems d'el en de son esperit amb una coneissença segura.Hoppál 2005:15 Lo chaman utiliza (e lo public compren) diferents còdis. Lo chaman exprimís lo sens de bias fòrça diferent: amb lo verbal, music, art e dança. La significacion pòt sortir amb una manifestacion d’objèctes, coma los amulets.

Lo chaman coneis plan la cultura de sa comunautat, e agís en consequéncia. Atal, son public coneis los simbòls utilizats e las signaficacions — es precisament perque lo chamanisme pòt èsser eficaç: las gents del public se’n fisa. Aqueste sistèma de cresenças pòt paréicer per los sieus membres a una coneissença segura — aquò explica l'etimologia descricha ja explicada del mot «chaman». vinheta|Chaman sami amb son tambor. I a un apròche teorics semiotics al subjècte del chamanisme, («etnosemiotica»). Los simbòls dins lo vestit del chaman e lo tambor pòdon far referéncia als animals (coma los esperits en presencia), o al reng del chaman. I aviá tanben d'exemples de «simbòls significatiu d’oposicion», destriant los chamans «blancs» en practicant de jorn contactant los esperits celestes, e los chamans «negres» practicant de nuèch contactant los esperits malins per de marridas intencions.

De serias d'aquestes simbòls opausats fasián referéncia a una vision del mond en rè d'eles. De biais analòg que la gramatica ordena las paraulas per exprimir lo sens e exprimir un mond, tanben aquò formava una mapa cognitiva.Hoppál 2005:15 La tradicion del chaman es enrasigada en lo folklore de la comunautat, que porgís una «mapa mentala mitologica». Juha Pentikäinen exprimís lo concèpte de «gramatica de la ment». Fasent referéncia a un exemple sami, Kathleen Osgood Dana escriu:Unes apròchis fan referéncia a l’ermeneutica, «etnoermeneutica», fabregada e introdusida per Armen Geertz.Hoppál, Mihály: Nature worship in Siberian shamanism Lo tèrme pòt èsser vaste: Hoppál compren pas sonque l'interpretacion de tèxtes orales o escrits, mas aquesta dels «tèxtes visuals tanben (coma los movements, gèstes e rituales mai complèxes, e de ceremònias celebradas per exemple per de chamans)». Aquò revela mai que las visions animistas que s'amagan rèire del chamanisme, tanben ven pertinent pel mond actual, que los problèmas ecologics se son los paradigmas per realizar plan l'equilibri e la proteccion.

Apròchis ecologics, teoria de sistèmas D’autres estudis de terrenh utilizan los concèptes de la teoria dels sistèmas e de consideracions ecologicas per comprene la tradicion del chaman. Los indigènas Desdesana e Tucano desvolopèron un simbolisme sofosticat de concèptes d’«energia» s’escorrissent entre las gents e los animals per de camins ciclics. Gerardo Reichel-Dolmatoff fa lo ligam entre aqueles concèptes e los cambiaments dins la sciéncia modèrna (teoria dels sistèmas, ecologia, apròchis novèls en antropologia e arqueologia) tractant de la causalitat d'un biais mens linari.Reichel-Dolmatoff 1997 Suggerís tanben una cooperacion de la sciéncia modèrna e la tradicion indigèna (en linha).

Autras observacions Segon Vladimir Basilov e son òbra Chosen By the Spirits, un chaman deu èsser dins las melhoras condicions de santat per realizar sas foncions pel melhor. La cresença del chaman es fòrça populara per las gents d’Asia Centrala e del Cazacstan. Las tradicions del chamanisme son tanben presents dins las regions dels tatdjics e ozbècs. Fisicament los chamans devo èsser de tipe fòrt, aquesta qu’auirà un consticion flèbla una seriá escartat sulpic. L'edat es tanben una exigéncia, sens dobte aver mai de cinquanta ans desqualificaria per aqueles que vòlon èsser implicats al servici dels esperits. Los chamans son totjorn d’una intelligéncia nautissima e son vists dempuèi de biais diferents, lor constitucion lor permet d’èsser rapids e de se relevar lèu de las malautiás se cal.

Unas de las qualitats mai significativas e considerablas que destria lo chaman dels autres caps esperitals son sas capacitats de comunicacion amb lo mond sobrenatural. Ja al començament del sègle l’autoipnòsi èra plan considerada per aqueles que rendián lo culte. Una autra caracteristica del chaman es lo talent per trobar d'objèctes e descobrir de lairons, sensacional aqueste de la tribú e tanben los autres a l'entorn que’n sontestimònis. La cresença dins los esperits o lo sobrenatural es çò ganha los cresents al chaman. Son las personas qu’an de filhs malauts o que son d’espereles de mala santat que son portada a demandar las curas esperitalas del chaman.

Carrièra

Iniciacion e aprendissatge