vinheta Margarida de França o Margarida de ValésValés (en francés Valois) dich tanben País de Valés, es una region naturala de França, situada en Picardia., escaissada la reina Margot a partir del , es una princessa de la branca de Valés-Engoleime (ostal de Valés) de la dinastia capeciana, nascuda lo 14 de mai de 1553 a Sant German en Laye e mòrta lo 27 de març de 1615 a París. Elle èra filha del rei Enric II e de Caterina de Medici e la sòr dels reis Francís II, Carles IX e Enric III. Per son maridatge amb lo rei Enric III de Navarra, ven reina de Navarra en 1572, puèi reina de França en 1589 quand son espós accedís al tròn de França jol nom de Enric IV. Sus la demanda d'aquel darrièr, lo Papa declara la nullitat de son maridatge en 1599.

Son maridatge, qui deviá celebrar la reconciliacion dels catolics e dels protestants en 1572, foguèt terni pel masèl del Sant-Bertomieu e la recuperacion dels parrabastatges religioses qui seguiguèron. Ela meteisa participèt a la fronde dels princes pendent la conjuracion de las Malcontents ; çò que li valguèt la rancœur de son fraire lo rei Enric III. Dins lo conflicte qui opausèt aquel darrièr als Malcontents, prenec partit per Francís d'Alençon, lor fraire cabdèt.

Coma esposa del rei de Navarra, ensagèt de jogar un ròtle pacificateur entre son marit e la Corona de França. Ballottée entre la cort de França e la cort de Navarra, s'esforcèc de menar una vida conjugala aürosa, mas l'esterilitat de son coble e las tensions politicas pròprias a las guèrras de religion aguèron rason de son maridatge. Malmenée per un fraire ombrageux, refusada per un marit volage e oportunista, causiguèt en 1585 la via de l'oposicion. Elle prenec lo partit de la Liga e foguèt obligada de viure en Auvèrnhe dins un exili qui durèt vint ans.

Femna de letras reconeguda, esperit illuminat, mécène generosa, joguèc un ròtle important dins la vida culturala de la cort, en particular après son démariage e son retorn d'exili en 1605. Elle foguèt un vector de la pensada néoplatonicienne qui prône subretot la supremacia de l'amor platonic sus l'amor fisic. Al sègle XIX, son existéncia a donat naissença al mite de la « Reina Margot », segon lo subernòm popularizat per Alexandre Dumas dins son roman del meteis nom.

Biografia

Joenessa d'una filha de França Nascuda al castèl de Sant German en Laye, es lo seten enfant de Enric II e de Caterina de Medici. Elle es cristianada dins la religion catolica e a coma mairina sa tanta pairala, Margarida de França, filha de França, futura duquessa de Savòia (d'ont la causida de son prenom) e coma pairin lo prince de Ferrare Alphone II d'Este. Tres de sos fraires son venguts reis de França : Francís II, Carles IX e Enric III. L'una de sas sòrs, Elisabeth de França, foguèt la tresena esposa del rei Philippe II d'Espanha ; l'autre, Claude de França, foguèt maridada al duc Carles III de Lorena. esquèrra|vinheta|Margarida (cap a 1560) per François Clouet. Elle coneis pas fòrça son paire, mortalament nafrat durant un torneg en 1559. Amb sa maire, ela entretient dels rapòrts freges e distants, esprovant per ela una mèscla d'admiracion e de crentada. Elle es principalament elevada amb sos fraires Alexandre, duc d'Anjau (lo futur Enric III), e lo darrièr-nascut Hercule (puèi famós Francís), duc d'Alençon, pr'amor que sas sòrs partisson egalament en 1559 se maridar a l'estrangièr. Quand Carles  monta sul tròn a la mòrt de Francís II en 1560, viu a la cort de França al costat de sos dos fraires ainats, aital coma de jove Enric de Navarra (fils e eiretièr de la reina d'aquel país, Jeanne III). Elle es presenta als Estats generals de 1560 al costat de Renada de França, duquessa de Ferrare, filha del rei Louis XII. Elle acompanha egalament lo rei durant son grand torn de França de 1564 a 1566. Es a aquela ocasion que Caterina de Medici fach organizar de petits espectacles metent en scèna sos enfants, subretot una bergerie de Ronsard dins la quala Enric, alara duc d'Orleans ten lo ròtle de Orléantin, Francís, duc d'Alençon aquel de Angelot e Margarida aquel de Margot, de sòrta que Carles IX pren l'abitudEnricde sonar sa sòr Margot. vinheta|220x220px|Armas de Margarida de França, esposa d'Enric IV. Ela entretient primièrament d'excellents rapòrts amb sos fraires (a tal ponch que de rumors faràn puèi estat de relacions incestueuses amb Enric e Francís — quitament Carles). Es aital que quand Enric partís en 1568 préner lo comandament de las armadas reialas, fisa a sa sòr annadida de la defensa de sos interèsses près de lor maire. Encantada d'aquela mission, se n'aquita consciencieusement mas, a son retorn, li'n testimónia pas cap de gratitud. Es almens çò que conta dins sas memòrias que redigís a partir de 1594..

Mentretant, un idilli es nascut entre la princessa e Enric de Lorena, duc de Guise, l'ambiciós cap de fila dels catolics intransigents. Las Guisa essent partidaris d'una monarquia plaçada jos la tutèla dels grands e preconizant de mesuras radicalas contra los protestants (siá l'opausat de çò que desiran los Valés), una union es absoludament inenvisageable. La reaccion de la familha reiala es doncas fòrça violenta, d'autant que de negociacions matrimonialas son en cors. Aquel episòdi es benlèu a l'origina de la « òdi fraternelle durable » qui s'establís entre Margarida e son fraire Enric, aital coma de refroidissement de las relacions amb sa maire.Janine Garrisson, Marguerite de Valois, Fayard, 1994 -.

Lo duc de Guise es lo primièr d'una longa sèria d'amants prestats a Margarida. La princessa a recebut una educacion rafinada e possedís totas las qualitats per brilhar a la cort, a començar per sa éclatante beresa (« S'el i en eust jamai una al mond parfaicte en beresa, es la royne de Navarra », escriurà Brantôme ; Tallemant de las Réaux la descrich amb « de fòrtas gautas, una boca sensuala, un teint esclatant, un regard maliciós, dels pels negres e frisés qu'amagava frequentament sòus de las perrucas blondas »).. Pasmens, es dificil de far la part de vertat e de la rumor demest las connexions qu'òm li prèsta. Coma pels autres membres de sa familha (subretot sa maire e son fraire Henri), los ragots circulant sus son compte pendent aquel periòde trebolat son estats particularament nombrós. Demest aquelas pretendutas aventuras, cèrtas, talas las relacions incestueuses amb sos fraires, son sens fondament, d'autres simplament platonics.

Nòças vermelhas

Maridatge amb Enric de Navarra A la fin de las annadas 1560, Caterina de Medici prepausa en maridatge sa filha al fils de Philippe II d'Espanha, l'infant Carles, mas lo maridatge se fa pas. De seriosas negociacions an tant luòc per maridar Margarida al rei de Portugal Sebastian Ièr, mas son tant abandonadas.

Resurgit doncas l'idèa, ja evocada per Enric , d'una union amb lo jovent cap del partit protestant, lo jovent futur rei Enric de Navarra. Eiretièr presomptiu de la corona de França après los fils de França — mas la perspectiva d'una accession al tròn de França es alara fòrça luènha —, Enric es tant l'eiretièr de vastas possessions dins lo Sud-Oèst. Aquela union a subretot per objectiu la reconciliacion entre catolicas e protestants en seguida de la tresena guèrra de religion. vinheta| De las negociacions s'engatjan entre Caterina de Medici e la maire de Enric, la fòrça uganauda reina de Navarra Joana de Labrit . Las discussions son longas e dificilas. Joana de Albret se mesfisa de la reina maire de França, e exigís al prealable la conversion de Margarida al protestantisme. Mas deu cedir de cap al testarditge de la princessa a conservar sa religion e acaba, jos la pression del partit protestant, per donar son consentiment, non sens aver obtengut per sa futura polida-filha una verquièra considerabla. Morís pauc aprèp, Henri venent rei de Navarra jol nom de Henri . Pertocant Margarida, es non sens reticéncias que consent a esposar lo sobeiran erètge d'un residu de reialme..

Sens esperar la dispensa pontificala requerida en rason de la diferéncia de religion e del cousinage dels futurs esposes —   , lo « union exécrable » —  dels  — es celebrada lo 18 de august. Lo déroulement de las nòças es estat reglat de faiçon a satisfar los protestants, venguts nombroses assistir al maridatge de lor cap : la benediccion noviala a luòc davant lo parvis de Nòstra-Senhora de París, lor evitant aital de presenciar la messa ; e es donada pel cardenal de Borbon en qualitat d'oncle de Henri e non de preire. Las nòças son seguidas de tres jorns de fèstas somptuosas (19 al 21 d'agost de 1572) ; la reina Caterina i fa subretot realizar lo balet-mascarade La Defensa del paradís, (20 d'agost de 1572).

Masèl del Sant-Bertomieu L'ententa entre catolicas e reformats dura pauc. Lo 22 d'agost, endeman de la cleda de las festivitats de nòças a luòc l'atemptat mancat contra l'amiralh de Coligny, l'un dels caps del partit huguenot qui s'esfòrce d'entrainar França dins una guèrra contra Espanha. Lo surlendemain, 24 de august, jorn del Sant-Bertomieu, los protestants son massacrats fins a l'interior de Louvre — . La proximitat del masèl a valgut al maridatge lo subernòm de « nòças vermeilles ». Es alara mai question de conciliacion e la dissolucion del maridatge poiriá èsser prononciada, mas Margarida causís de far pròva de leialtat envèrs son marit e refusa l'aufriment que sa maire li auriá facha de la desmaridar. vinheta|Margarida representada amb son fraire, lo duc Francís d'Anjau (a drecha) e son nebot, lo jove Enric de Lorena (al centre). Detalh d'una de las tapissariás de la tenture dels Valés. En 1573, la santat del rei Carles IX comença a seriosament declinar, mas l'eiretièr natural, son fraire Enric, favorable a una politica de fermetat contra los protestants, es estat elegit rei de Polonha. De grands senhors catolics moderats sostenon alara lo projècte de far montar sul tròn de França, en cas de vacança, lo fraire cabdèt, Francís, duc d'Alençon, reputat favorable a un compromés confessionnel dins los afars religioses.

En 1574, mentre que Carles IX se morís, los qu'òm escaissa desenant los Malcontents, aliats als protestants, començan mantes complòts, lo mai celèbre essent la conjuracion de las Malcontents, per s'apoderar del poder. Per inclinacion per sos dos fraires ainats Carles e Enric, Margarida denóncia dins un primièr temps aquela fronde dins la quala son marit es partida prenante, mas acaba per cambiar d'aliança dins l'espèr benlèu de melhorar la situacion inconfortabla ont l'aviá mesa lo Sant-Bertomieu. Dempuèi lo masèl, èra tenguda en suspicion a l'encòp per son marit e per la corona. L'aveniment de Francís al tròn li auriá pogut permetre de retrobar la fisança dels dos camps.Mémoires et autres écrits, 1574-1614, édition critique par Éliane Viennot, Honoré Champion, 1999, .

Mas la conspiracion es déjouée, los caps del complòt son parats e decapitats, malgrat la demanda de lor gràcia pel duc d'Alençon e Margarida près de Carles IX. L'un es Joseph Boniface de la Môle, pretendut amant de Margarida —  d'Alexandre Dumas — l'autre es Annibal de Coconas. Après lo fracàs de la conjuracion, Francís de França e Enric de Navarra son retenguts presonièrs al castèl de Vincennes. Margarida de França redigís una plaidoirie, lo Memòria justificatiu per Enrich de Borbon per que se defene davant lo rei. A l'aveniment de Enric III, son laissats en libertat jos susvelhança a la cort, mas lo nòu rei perdona pas a sa sòr de l'aver traït. esquèrra|vinheta|Enric III, rei de Navarra