Orìgin dël sistema a 7 dì Ant l'antich Egit la giornà a l'era già dividùa an 24 ore, che però as ciamavo nen për nùmer com al dì d'ancheuj, ma col nòm d'un dij còrp celest che j'egissian a conossìo. Sti còrp celest a j'ero antra set, ordinà a calé për lontanansa da 'nt la Tèra (conforma a lòn ch'a chërdìo lor dle distanse celeste): Saturn Gieuv Mart Sol Véner Mercuri Lun-a
Sòn a dava 'l sistema 'd numerassion dj'ore dla sman-a che a së s-ciàira ant la tàola ambelessì a la man drita. Saturn Gieuv Mart Sol Véner Mercuri Lun-a00 01 02 03 04 05 0607 08 09 10 11 12 1314 15 16 17 18 19 2021 22 23 00 01 02 0304 05 06 07 08 09 1011 12 13 14 15 16 1718 19 20 21 22 23 0001 02 03 04 05 06 0708 09 10 11 12 13 1415 16 17 18 19 20 2122 23 00 01 02 03 0405 06 07 08 09 10 1112 13 14 15 16 17 1819 20 21 22 23 00 0102 03 04 05 06 07 0809 10 11 12 13 14 1516 17 18 19 20 21 2223 00 01 02 03 04 0506 07 08 09 10 11 1213 14 15 16 17 18 1920 21 22 23 00 01 0203 04 05 06 07 08 0910 11 12 13 14 15 1617 18 19 20 21 22 23 thumbnail|sinistra|L'imperator Costantin, ch'a l'ha sernù la sman-a ëd 7 dì coma sistema ufissial dl'Imperi Roman Coma ch'a së s-ciàira ambelessì la sequensa dij nòm dij di dla sman-a a l'era peui mach cola dle prime ore dël dì. Ës sistema ëd denominassion dij dì dla sman-a a l'é rintrà ant le costume roman-e già dij temp d'August, ëmnà dai legionari ch'a l'avìo fàit servissi an Egit. A l'é mai stàit contrastà da j'autorità imperiaj, ma gnanca arconossù an gnun-a manera, fin che l'arconossiment a l'ha dajlo Costantin, dël 321 dGC.
Donca as trata 'd na costuma egissian-a ch'a l'é rivà a esse régola roman-a ant l'istess temp che a l'é stàita liberalisà la pràtica dël Cristianésim. Për le tribù germàniche l'adossion dë sta costuma a l'é stàita medià da soa religion. Dij temp che a l'é anandiasse 'l contat cultural antra Roman e German tute e doe le popolassion a j'ero pagan-e, e ij German për sòlit a l'han virà ij nòm dle divinità roman-e ant ij nòm dle soe.
Evolussion dël sistema Ës sistema a sarà peui anco' modificà da la Cristianità, che an vàire pòst (comprèisa la cultura piemontèisa) a lasserà nen che la Dumìnica (pr'esempi) a resta con na denominassion pagan-a (e midem për ël Saba, che a pijerà 'l nòm da 'nt la festa ebràica). Sòn però a l'é nen rivà daspërtut, e contut ch'a sio sempe stàit cristian 'cò lor, j'anglèis as ten-o sò Dì dël Sol (Sun-day) e dì 'd Saturn (Saturn-day).
Ën Gërmania pì che 'd Saturn e dël Sol a restavo sagrinà da Wodan, che ij German a l'avìo dovrà al pòst ëd Mercuri. Parèj a l'é riva-ie che la paròla "Mittwoch" a sia stàita anventà për gavé la divinità pagan-a tedësca prinsipal da 'nt la sman-a. Anviron dël 1020 dGC un frà ciamà Notker a l'ha anventà l'espression mittauuechun (antrames a la sman-a), dont peui a l'é vnu-ie la paròla dël dì d'ancheuj. Ma 'cò sta vira-sì j'anglèis a son tenusse sò dì ëd Wodan (Wednesday).
Curiosità Ant la tradission piemontèisa a-i é na canson popolar ch'a parla dla sman-a an manera simpàtica.
Sorgiss esterne Enciclopedìa Catòlica
Categorìa:Sistema d'amzura dël temp