thumb|1963 thumb|right|200px|Monument a Georges Simenon an soa sità natal ëd Liège Scritor an lenga fransèisa. Georges Joseph Christian Simenon a l'era nassù a Liège (Belgi) ël 13 ëd fërvé dël 1903 e a l'é mòrt a Losana ël 4 dë stèmber dël 1989.

A sëddes agn a l'é dventà giornalista ëd crònaca a La Gazette de Liège. Dël 1921 a-i seurt sò prim romanz, Au pont des Arches, petite histoire liégeoise. Dël 1922 as trasferiss a Paris con soa fomna, la pitris Régine Renchon, e a ancamin-a a scrive conte e romanz an tuti ij géner: polissiesch, eròtich, dramàtich e via fòrt. Dal 1923 al 1933 a-i seurto apopré dosent romanz, na milen-a ëd conte e vàire artìcoj.

Maigret Ël përsonage pì conossù ëd Simenon a l'é ël comissari Maigret, anspirà a la përson-a dël comissari Nicolle. Ël prim romanz anté ch'a compariss a l'é Pietr le Letton, dël 1929. An tut, a-i seurto stantessinch romanz dla serie ëd Maigret, pì vinteut conte, fin-a a Maigret et monsieur Charles dël 1972.

Ij romanz dur Pòch ëd temp dòp d'avèj anandià la serie ëd Maigret, Simenon a ancamin-a a scrive coj ch'a ciama sò romanz-romanz o romanz dur. Ël prim a l'é Relais d'Alsace dël 1931; a-i në surtran pì 'd sent, fin-a a Innocents dël 1972.

Antramentre ch'a scriv, Simenon a viagia e a tramuda soens. Chità Paris, a va an Charentes e peui an Vandéa. Ant ël 1945 as në va ant jë Stat Unì, andoa a resta des agn, a divòrsia e a maria Denyse Ouimet. A torna an Fransa e peui as trasferiss për la dariera vira an Ësvìssera. Ant ël 1972 a pija la decision ëd chité dë scrive; con un registrator a compon vintedoe Dictées. A torna a scrive dzortut për la redassion ëd soe Mémoires intimes, dël 1981, dòp che soa fija Marie-Jo a l'é massasse.

Simenon a l'ha otnù dun-a un sucess ëd letor, ma pitòst tard l'atension ëd la crìtica, bele che André Gide a l'abia arconossulo tanme un dij mèj scritor an fransèis dij sò temp. Vàire romanz ëd Simenon a son ëstàit adatà për ël cine o la television, për esempi La nuit du carrefour, ëd J. Renoir (1932).

Euvre prinsipaj Au pont des Arches, petite histoire liégeoise (1921); L'homme à la cigarette (prima edission firmà Georges Sim, 1931); La Méditerranée en goélette (1934); Lettre à ma mère (1974); Mémoires intimes (1981); Le port des brumes.

J'aventure ëd Maigret Pietr le Letton (1929); Train de nuit (prima edission firmà con lë stranòm Christian Brulls, 1930); La maison de l'inquiétude (prima edission, firmà Georges Sim, surtìa a tòch an sël periòdich L'Oeuvre, dal 1 ëd mars 1930); Le pendu de Saint-Pholien (1931); La jeune fille aux perles (prima edission antitlà La figurante e firmà Christian Brulls, 1932); La femme rousse (prima edission firmà Georges Sim, 1933); L'inspecteur cadavre (1943); La colère de Maigret; L'affaire Saint-Fiacre; Les scrupules de Maigret; Les vacances de Maigret; Mon ami Maigret; Maigret à New York; Maigret et son mort (1948); La première enquête de Maigret (1948); Les mémoires de Maigret (1950); Maigret à l'école (1953); Maigret chez le ministre (1954); Maigret et le corps sans tête (1955); Maigret tend un piège (1955); Maigret chez le coroner (1956); Maigret s'amuse (1956); L'amie de madame Maigret; Une confidence de Maigret; Un Noël de Maigret (1957); Maigret et les braves gens (1961); Maigret et le marchand de vin (1969); L'ami d'enfance de Maigret; Au rendez-vous des Terre-neuvas; Le fou de Bergerac; Le charretier de la Providence; Le chien jaune; La folle de Maigret; Maigret à Vichy; Maigret au Picratt's; Maigret aux assises; Maigret en meublé; Maigret et l'affaire Nahour; Maigret et l'homme du banc; Maigret et l'indicateur; Maigret et la grande perche; Maigret et la vieille dame; Maigret et le clochard; Maigret et le tueur; Maigret hésite; Maigret se trompe; La patience de Maigret; La tête d'un homme; Le voleur de Maigret; Maigret; Maigret a peur; Maigret et la jeune morte; Maigret et le voleur paresseux; Maigret et les petits cochons sans queue; Maigret se défend; Maigret voyage; Le revolver de Maigret; Maigret et monsieur Charles (1972).

Ij romanz dur Relais d'Alsace (1931); La maison du canal (1933); Les demoiselles de Concarneau (1936); Les Pitard (1937); L'homme qui regardait passer les trains (1938); Le bourgmestre de Furnes (1939); Les inconnus dans la maison (1940); Trois chambres a Manhattan (1946); Lettre à mon juge (1947); La neige était sale (1948); Les anneaux de Bicêtre (1963); Les fiançailles de M. Hire; Innocents (1972).

Simenon, Georges Simenon, Georges