Helsinki (an finlandèis: Helsinki; an svedèis: Helsingfors) a l’é la capital e la pì granda sità dla Finlandia. A l’é 'l pì important port e sènter industrial dël pais, e a l'é stàita definìa "la fija dël Bàltich" o "la sità bianca dël nòrd" për soe costruzioni an granit ciàir. A l’ha 684.589 abitant (2024) e l'area metropolitan-a a n'ha 1,6 milion.

Geografìa Helsinki as treuva an sla còsta meridional dël pais, an sël Gòlf ëd Finlandia, a 80 km a nòrd ëd Tallinn (Estònia). La sità a l'é costruìa su na penìsola e su 315 ìsole, con na surfassa total ëd 715 km², dont 501 km² d'eva.

Stòria La sità a l'é stàita fondà ai 12 ëd giugn 1550 dal re dë Svessia Gustav I Vasa. Dël 1640 a l'é stàita tramudà pì a sud, ant la posission atual, për avèj un port pì acessìbil. Dël 1748 a l'é stàit costruìa la fortëssa 'd Suomenlinna. Dël 1808-1809, la Finlandia a l'é stàita anetùa a la Russia e dël 1812 l'imperator Alessandr I a l'ha tramudà la capital da Turku a Helsinki, për diminuì l'anfluss svedèis. La sità a l'é stàita arcostruìa an stil neoclàssich da l'architet Carl Ludvig Engel. Dël 1917 la Finlandia a l'é dventà indipendenta e Helsinki a l'é restà la capital. Dël 1952 a l'ha ospità ij Gieugh Olìmpich.

Leu d'anteresse La Catedral ëd Helsinki (sìmbol dla sità). La Piassa dël Senà. La Fortëssa 'd Suomenlinna (Patrimòni UNESCO). La Cesa ëd la Ròca (Temppeliaukio, scavà ant la pera). La Catedral Uspenski (la pì granda cesa ortodòssa d'Euròpa ossidental). Il Mercà dla Piassa dël Port e la statua dla "Fija dël Bàltich".

Sità gemelà Helsinki a l'é gemelà con: 20px Copenàghen, Danimarca border|20px Nuuk, Groenlandia 20px Òslo, Norvegia 20px Reykjavík, Islanda 20px Stocòlma, Svessia border|20px Tórshavn, Faròe

Anliure esterne thumb|right|200px|Ël dòm luteran Sit istitussional

Categorìa:Sità finlandèise