Ël kelvin (sìmbol: K) a l'é l'unità dë mzura dla temperadura termodinàmica ant ël sistema antërnassional (SI). A l'é un-a dle set unità base dël SI e a l'é definì an manera indipendenta da 'd proprietà microscòpiche 'd material specìfich, ma a parte da 'd fondament termodinàmich. Sò nòm a-j ven da William Thomson, sgnor Kelvin (1824–1907), ël fìsich e angignè scossèis ch'a l'ha contribuì a fondé la siensa dla termodinàmica.
Definission SI dël kelvin Ël kelvin a l'é stàit definì dël 1967 da la Conferensa general dij pèis e dle mzure (CGPM) tanme la frassion ëd la temperadura termodinàmica dël pont tripl ëd l'eva. Costa definission a l'é stàita an vigor fin al 2019.
Dal 20 ëd magg 2019, na neuva definission a l'é stàita adotà, ch'a dà al kelvin na definission basà an sël valor fiss ëd la costanta ëd Boltzmann (k):
andova k = 1,380649 × 10⁻²³ J·K⁻¹ a l'é fissà precis.
An pràtica, costa definission a veul dì che un kelvin a l'é 'l cangiament ëd temperadura termodinàmica ch'a corëspond a un cangiament ëd n'energìa tèrmica ëd 1,380649 × 10⁻²³ joule për partìcola (o për gré 'd libertà).
La scala Kelvin La scala Kelvin a l'é na scala assoluta ëd temperadura: Sò zero (0 K) a corëspond a lë zero assolù, ël pont anté che l'energìa cinética molecolar (tèrmica) a l'é mìnima (teorìa dij gas). A l'ha pa 'd valor negativ (le temperadure tèrmiche a son sempe positive an costa scala). A deuvra pa 'l sìmbol ëd gré (°) che a l'é dovrà për j'àutre scale (coma °C o °F). A së scriv sempe K sensa ël gré. Ël pont tripl dl'eva a l'é fissà a 273,16 K (precis).
Relassion con j'àutre scale 'd temperadura Le conversion prinsipaj a son:
Da kelvin a grad celsius: Esempi: 0 K = −273,15 °C (zero assolù); 273,15 K = 0 °C (pont ëd fusion dl'eva); 373,15 K = 100 °C (pont ëd ebolission dl'eva).
Da kelvin a grad fahrenheit:
Da kelvin a grad rankine: (la scala Rankine a l'é la version Fahrenheit dla scala assolùa).
Amportansa ant la siensa Ël kelvin a l'é essensial ant vàire branch dla fìsica e dla chìmica: 1. Termodinàmica e mecànica statìstica: a l'é l'unità natural për j'equassion ch'a colego temperadura, energìa e entropìa. 2. Spetroscopìa e fìsica dij gas: le temperadure a son sovens argionzù an kelvin. 3. Criogenìa: lë studi dle temperadura motobin basse, dzora 'd 0 K. 4. Astrofìsica e cosmologìa: la temperadura ëd fond dël còsm (la radiassion ëd fond còsmica) a l'é ëd 2,72548 ± 0,00057 K. 5. Meteorologìa sientìfica: për ij modej climàtich e la descrission dij process atmosfèrich.
Sot-mùltipl e mùltipl Ant ël SI, ij prefiss métrich a s'àplico al kelvin coma a j'àutre unità. Esempi: mK (millikelvin): 0,001 K → dovrà ant la criogenìa. µK (microkelvin): 0,000001 K → ant lë studi dij gas ultrafrèid e dij condensà ëd Bose-Einstein. kK (chilokelvin): 1000 K → temperadure dj'astr (la surfassa dël Sol a l'é anviron 5772 K).
Pì che 'l kelvin: la temperadura dël color An òtica e fotometrìa, ël kelvin a l'é dovrà 'dcò për definì la temperadura 'd color ëd na sorgiss ëd lus, basà an sël paragon con ël còrp nèir. Na candèila a l'ha na temperadura 'd color ëd apopré 1800 K, mentre la lus dël di a peul esse 'd 5500–6500 K.
Stòria dl'unità La prima scala assolùa 'd temperadura a l'é stàita proponùa da William Thomson dël 1848. Soa scala, ciamà a l'ancamin "scala termodinàmica sentìgrada", a l'avìa sò zero a lë zero assolù e a dividìa l'antërval antra 'l pont ëd fusion e 'd bollision dl'eva an 100 part. Dël 1954, la 10ª CGPM a l'ha adotà la definission basà an sël pont tripl, e dël 1967 la 13ª CGPM a l'ha cambià 'l nòm da "gré Kelvin" (°K) a "kelvin" (K), e a l'ha formalisalo coma unità base.
Vëdde 'dcò Sistema antërnassional d'unità Scala Celsius Zero assolù Costanta ëd Boltzmann Pont tripl
Arferiment bibliogràfich
Ligure esterne BIPM – Kelvin: unità base dël SI NIST – Redefinition of the Kelvin
Categorìa:Fìsica