miniatura|Ëd turinèis an Piassa Carl Albert për scoté 'l radiomëssagi ëd Mussolini da Roma, ch'a nonsia la diciairassion ëd guèra dl'Italia, ël 10 Giugn 1940
La Sconda Guèra Mondial a l'é stàit ël pi important conflit militar dël sécol ch'a fa 20. La guèra a l'ha interessà squasi tute le nassion dla Tèra e a l'é durà dal mèis dë stèmber 1939 al mèis d'agost 1945, an provocand 60 milion ëd mòrt (la pì gran part sivil), ël 3% dla popolassion mondial dl'época.
Stòria Càuse La Sconda Guèra Mondial a l'é stàita provocà da: Ël Tratà 'd Versailles (1919) ch'a umiliava la Gërmania. La crisi econòmica dël 1929. La chërsùa dël fassism e dël nazism. La polìtica d'espansion dla Gërmania, dl'Italia e dël Giapon.
Svolte prinsipaj 1939: La Gërmania, mnà dal ditator Adolf Hitler, a l'ha anvadù la Polònia l'1 dë stèmber. La Fransa e l'Anghiltèra a l'han diciarà guèra. 1940: La Gërmania a l'ha ocupà la Fransa, ij Pais Bass, ël Belgi e la Danimarca. 1941: Hitler a l'ha anvadù l'Union Soviética (22 giugn). Ël Giapon a l'ha atacà Pearl Harbor (7 dzèmber), e jë Stat Unì a son intrà an guèra. 1942-1943: Le bataje 'd Stalingrad e d'El Alamein a l'han sarà la vitòria dj'Aleà. 1944: Dësbarch an Normandìa (6 giugn) e liberassion ëd Paris. 1945: 9 ëd magg: rèisa dla Gërmania (fin dla guèra an Euròpa). 15 d'agost: rèisa dël Giapon dòp ij bombardament atòmich d'Hiroshima e Nagasaki (6 e 9 d'agost).
Conseguense Mòrt ëd 60-85 milion ëd përson-e. Creassion dle Nassion Unìe (1945). Guèra frèida antra Stat Unì e Union Soviética. Decolonisassion dl'Asia e dl'Àfrica. Olocàust (6 milion d'ebréo massacrà).
Partecipant prinsipaj Aleà: Stat Unì, Union Soviética, Anghiltèra, Cin-a, Fransa (libera), Polònia, Canadà, Australia. Ass : Gërmania, Italia, Giapon, Ungherìa, Romania, Bulgarìa.
Anliure esterne
Categorìa:Guère