La pariura (o gieugh d'arzigh) a l'é l'assion d'arzighé dël dné o d'àutri ben an sël risultà d'un event incert, generalment con l'obietiv ëd vagné 'd pì. A peul comprendé gieugh ëd casinò, scomësse sportive, lotarìe, e àutre atività regolà o pa. An Piemont, la pariura a l'ha na stòria longa, che a va dai gieugh tradissionaj ant le feste paisan-e a j'operator legaj e ilegaj dël di d'ancheuj, con implicassion sossiaj, econòmiche e legaj.
Stòria La pariura a l'é presenta ant la cultura uman-a da milen-e d'agn. J'antich egissi a giugavo a gieugh ëd dà, ij roman a organisavo scomësse ant ij circh, e ant ël Medi Ev as fasìo gare ëd cavaj con scomësse. An Piemont, le prime testimonianse a rivo dal sécol XV, con gieugh coma ël biribissi (na roa ëd fortuna) ant le fere. Con l'unificassion italian-a, le lej dël Regn ëd Sardëgna a l'han regolà la pariura, limitandla a contest autorisà. Ant ël sécol XX, ij casinò e le lotarìe a son dventà part ëd l'economia regional.
Caraterìstiche La pariura a l'é definìa da: Arzigh: Possibilità ëd përdite econòmiche. Chance: Element ëd fortuna o incertëssa determinà dal cas. Premi: Arcompensa për chi a vagna. Regolamentassion: Lej locaj e nassionaj ch'a còntrolo le condission.
Le forme a peulo esse legaj (casinò, scomësse sportive autorisà) o ilegaj (gieugh clandestin, bische).
Utilisassion An Piemont, la pariura a l'é present ant: Casinò: Com ël Casinò de la Vallée a Saint-Vincent, atrassion turìstica e sorgiss d'intrada fiscal. Scomësse sportive: Sël balon, le corse dij cavaj, e jë spòrt invernaj (es. alpinism). Lotarìe: Com ël Lòt e ij grata e vagna, vendù ant le tabacherìe. Feste tradissionaj: Gieugh ëd dà o carte con pòste cite, coma ant ël Carlevé ëd Ivreja.
Impat sossial e econòmich Mentre che la pariura a génera intrà për lë stat e a crea pòst ëd travaj, a peul ëdcò porté a: Dipendensa: Problema ëd salute mental ch'a colpiss vàire famije. Débit: Crisi econòmiche për ij giugador ecessiv. Criminalità: Atività ilegaj colegà a le bische e a ël riciclagi ëd dné.
An Piemont, ij program ëd sostegn (coma ël SerD) a giuto coj ch'a l'han problema ëd dipendentsa.
Regolamentassion Le lej italian-e a stabilisso: Lìmit d'età (18 agn). Tasse su le vìncite. Zòne vietà (es. scòle). Contròl contra ël gieugh ilegal.
Tradission e cultura La pariura a l'ha marcà la cultura piemontèisa ant: Literatura: Arferiment ant le euvre ëd Nico Orengo e d'àutri autor. Cìnema: Film coma La classe operaia va in paradiso (Elio Petri), ambientà an Piemont. Feste locaj: Scomësse simbòliche ant le sagre (es. corse dij borich).
Técniche e stratégie Ij giugador a peulo prové a massimisé le possibilità ëd vagné con: Statìstica: Studi dij risultà passà për prevede ij futùr. Gestì ël capital: Limité le some arzigà. Psicologìa: Controlé j'emossion për evité decision ëmpulsive.
Ant ij casinò, le técniche coma la strategia ëd blackjack a son dovrà, ma la chance a resta dominanta.
Arferiment La regolamentassion dël gieugh an Piemont a l'é tratà da lege italian-e (Testo Unico sul Gioco) e document local coma coj ëd l'Osservatorio Regionale sul Gioco d'Azzardo. Jë studi sossiaj a son publicà da università coma cola 'd Turin.
Categorìa:Cultura Categorìa:Stòria Categorìa:Società Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI