thumb|Duns Scòto Gioann Duns Scòto (c. 1266 – 8 novèmber 1308), ciamà ël Dotor Sutil, a l'é stàit un frà franciscan, filòsof e teòlogh scossèis, un dij pì amportant pensator dla Scolàstica. A l'é avosà për soa anàlisi sutila e s-ciassa e për soe contribussion a la metafìsica, a l'epistemologìa e a la teologìa.
Vita Duns Scòto a l'é nassù an Scòssia (da sì sò nòm) vers ël 1266. A l'é intrà ant l'Órdin dij Frà Minor (Franciscan) e a l'ha studià a Oxford e a Paris, andoa a l'ha dotorasse. A l'ha mostrà a Oxford, a Paris e a Colònia, andoa a l'é mòrt dël 1308.
Pensé filòsofich L'ùnich ëd l'esse Scòto a fortiss che l'esse a l'é l'atribù pì fundamental e unìvoch (ch'a val për tut) ëd tut lòn ch'a esist. Sòn a veul dì che l'esse a l'é l'istess për Dé e për le creature, combin che a sio diferent an tut ël rest.
La distinsion formal Scòto a introduv la "distinsion formal" antra j'atribù ëd Dé. Costa a l'é na distinsion ch'a l'é nen real (coma cola antra 'd còse diferente) ma a l'é ëdcò nen mach mental. Për esempi, la sapiensa e la bontà 'd Dé a son distinte formalment, ma a co-incido ant l'esse real.
L'andividuassion Scòto a spiega l'andividuassion (lòn ch'a fà che na còsa a l'é cola-lì e nen n'àutra) për mojen dl'"haecceitas" o "ëstès-sì" (thisness). A l'é col "quàich ëd pì" ch'a fà che Sòcrate a sia Sòcrate e nen Platon.
La libertà Për Scòto, la libertà a l'é la caraterìstica pì amportanta dla volontà uman-a. La volontà a l'é lìbera an manera assoluta e a peul sempe serne 'd fé 'l bin o 'l mal.
Pensé teològich L'Imacolà Concession Scòto a l'é stàit un dij prim teòlogh a dësvlupé na teorìa coerenta për sosten-e che Maria a sia stàita concepìa sensa pecà original. Soa argomentassion a l'é stàita crucial për l'aprovassion dë sta dotrin-a da part dla Cesa.
La natura dla teologìa Për Scòto, la teologìa a l'é na siensa pràtica, përchè soa fin a l'é nen mach ëd conòsse Dé, ma ëd porté le përson-e a la salvëssa.
Eredità e anfluensa Duns Scòto a l'ha fondà na scòla ëd pensé ciamà "Scotism", ch'a l'é stàita amportanta ant ij sécoj apress. Soa euvra a l'ha anfluensà: La filòsofìa moderna La fenomenologìa La teologìa contemporania
Ij sò sostenitor a lo ciamo "ël Dotor Sutil" për soa capacità d'anàlisi fin-a e precisa.
Euvre prinsipaj Opus Oxoniense (Comentari a j'Ouvrage ëd Përtuss) Reportata Parisiensia (Arport ëd Paris) De Primo Principio (An sël Prim Prinsipi) Quaestiones Quodlibetales (Question qualsëssìa)
Vos corelà Scolàstica Tomism Vielm ëd Occam Tomà d'Aquin Franciscan Metafìsica
Arferiment
Categorìa:Filosofìa Categorìa:Stòria dla filosofìa Categorìa:Teòlogh Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI