Na lansa a l'é n'arma d'asta longa e pontùa, fàita për esse tnùa an man e dovrà për pugné o campé. A l'é un-a dj'arme pì antiche e universaj, dovrà da la preistòria fin-a a l'época contemporania coma arma da combatiment, da casà, e 'dcò ant le competission spòrtive.
Descrission Na lansa base a l'é formà da: N'asta: An bòsch, longa da 2 a 3 méter (për le lanse da combatiment) o fin-a a pì 'd 4 méter (për le lanse da cavalerìa o për le formassion). Na ponta: An pera, òss, bronz, fer o assel, fissà a n'estremità dl'asta. Contrapèis (a vire): Na còsa 'd metal o 'd pera a la fin dl'asta për balansé.
Stòria Preistòria Ij prim òmini a dovravo baston pontù o lanse 'd bòsch tajà për cassé.
Antichità Grecia: La lansa (dory) a l'era l'arma prinsipal dl'oplita. La falange a l'era na formassion ch'a dovrava le lanse longhe. Roma: Ël legionari a dovrava 'l pilum, na lansa da campé con na ponta ch'as piegava për rende inutilisàbil lë scù nemis. Pòpoj germànich e selt: A dovravo lanse për campé e për ël combatiment a man.
Medi ev Cavalerìa: La lansa a dventa l'arma pì amportanta dël cavalié. A l'era longa e a së tnisìa sota l'assella për l'assàut (couched lance). Fanterìa: Le lanse longhe (pike) a formavo 'd muraje contra la cavalerìa.
Età Moderna e Declin Con l'avnì dj'arme da feu, la lansa a perd efetività. A l'é dëscomparìa da j'esércit an tra 'l sécol XVII e XVIII, gavà che për vàire regiment ëd cavalerìa ch'a l'han mantnùla tanme arma cerimonial fin-a al sécol XX.
Utilissassion Militar Da pé: An formassion sarà (falange, schiltron) o për ël combatiment individual. Da caval: Për l'assàut an càrica. Da campé: Për ataché da distant.
Ëd cassa Tute le tribù 'd cassador a l'han dovrà le lanse për ciapé 'd bestie.
Sportiva Atlética: Lansé ël dard a l'é na dissiplin-a olìmpica. Gieugh medievaj: Torneo e giostre.
Sòrt ëd lanse Giavelòt (dard): Lansa curta da campé. Pike: Lansa motobin longa për la fanterìa. Lance: Lansa për la cavalerìa. Assegai: Lansa curta african-a. Pilum: Lansa roman-a da campé. Sarissa: Lansa motobin longa dla falange macedòniga.
Tàtica dle formassion con lansa Falange: Formassion sarà 'd soldà con lanse longhe. Schiltron: Formassion sarà scossèisa. Pike and shot: Combinassion ëd lanse e d'archibus ant ël sécol XVI.
La lansa ant la sìmbolica e la coltura Potensa e nobiltà: L'arma dël cavalié. Giustissia e podèj: Present ant vàire scù e bandiere. Religion: La lansa dël destin (che a l'avrìa ferì Gesù an cros). Literatura e cine: Motobin present ant le euvre ëd fantassiensa e stòriche.
Produssion La fabricassion ëd na lansa a l'é sempia: a bastava n'asta drita 'd bòsch e na ponta forgià. Le lanse 'd qualità a l'avìo d'aste sernùe con soen (sàles, frass) e ponte temperà.
Lansa 'nt le lenghe neolatin-e La paròla piemontèisa lansa a ven dal fransèis antich lance, ch'a ven dal latin lancea. An piemontèis, ël verb a l'é lansé.
Vos corelà Spa Giavlòt (atlética) Cavalerìa Falange Torneo Pica (arma)
Arferiment
Categorìa:Arm Categorìa:Stòria militar Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI