thumb|Un cavagnin d'euv Euv a l'é n'aliment d'orìgin animal produvù da le galin-e (ma ëdcò da d'àutri osèj com anie, òche, quaje, e pite). A l'é un dij pì versàtij ingredient an cusin-a, dovrà tant ant ij piat doss che salà. A l'é n'aliment complet, rich ëd protein-e, grass, vitamin-e e mineraj.

Strutura N'euv a l'é componù da tre part prinsipaj: Greuja : a l'é la part esterna, dura e calcarosa, ch'a protegg l'intern. La scòrsa a l'ha un color ch'a peul andé dal bianch al brun, a sconda dla rassa dla galin-a. A l'é përmeàbil a l'aria e a l'umidità. Bianch (ciàir d'euv): a l'é 'l lìquid trasparènt e viscos ch'a fà la pì part dël contnù (60%). A l'é rich ëd protein-e (dzortut ovoalbumin-a) e d'eva (90%). Ross (ross d'euv): a l'é la part giàuna (o groson) ch'a conten ij grass (lecitin-a), le vitamin-e (A, D, E, K, B12) e ij mineraj (fer, fòsfor). A l'é la sorgiss ëd nutriment për l'embrion.

Sòrt d'euv Le sòrt pì comùn an comersi a son: Euv ëd galin-a: a son ij pì spantià, con un pèis ch'a va da 50 a 70 g. A son classifià për pèis (S, M, L, XL). Euv d'ania: pì gròss (70-90 g) e con un savor pì intens; la greuja a l'é soens vërda o bianca. Euv d'òca: motobin gròss (100-150 g), con un savor decis e na greuja dura. Euv ëd quaja: cit (10-12 g), con la greuja maculà e 'n savor delicà; a son considerà na rarità. Euv ëd pita: pì gròss dël galin-a (70-80 g), con la greuja bianca e 'n savor doss.

Valor nutrissional N'euv ëd galin-a (50 g) a conten an media: Calorìe: 70-80 kcal. Protein-e: 6-7 g (tute j'aminòassid essensiaj). Grass: 5-6 g (dzortut grass sàtur e colesteròl). Carboidrat: 0,5 g. Vitamin-a A, D, E, B12, riboflavin-a. Fer, fòsfor, seleni, zinch. Colesteròl: anviron 180 mg.

Conservassion e sicurëssa J'euv as conservo an frigo a 4°C për 3-4 sman-e. A venta nen lavé j'euv prima dë stocage përchè l'eva a peul gavé la cutìcola protetiva e favorì l'intrada dij bateri (com la Salmonela). Për controlé la frescura, as peul buté l'euv an eva: si a fond a l'é fresch, si a ven a galegé a l'é vej. Për evité la Salmonela, a venta cheuse j'euv fin-a a che bianch e ross a sio sòlid (70°C).

Usagi an cusin-a J'euv a son dovrà an vàire manere: Cheuit: dur (10-12 min), a la coque (3-4 min), straponà (poché), fricassà, ën frità (omeleta). Crù: ant le majones, le sausse, le creme, ij doss (sanbajon). Ant le paste (pasta fròla, gnòch). Com legant (ant le polpëtte, ij burger vegetaj). Com agent ëd leavening (ant le torte, ij pan).

An Piemont An Piemont, j'euv a son dovrà ant la cusin-a tradissional për ij plin (la pasta a l'é fàita con farin-a e euv), për ij tajarin (pasta a l'euv), për la panissa (fritada ëd ris) e për ël giandoja (doss a cicolata e ninsòle). La galin-a bianca dle Langhe a l'é na rassa local arnomà për la qualità dj'euv.

Anliure Anlevament

Categorìa:Tecnologìa Categorìa:Siense agrìcole Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI