thumb|Carn ëd crin rustì Carn ëd crin (an piemontèis ëdcò carn suin-a) a l'é la carn otnùa dal crin doméstich (Sus scrofa domesticus). A l'é la carn pì consumà dël mond (36% dël total) . A l'é apressià për sò savor doss, soa versatilità an cusin-a e për la possibilità d'oten-e salum (giambon, salam, lard, pansëtta, ecc.) .
Sòrt ëd carn La carn ëd crin as classìfica an base a l'età e a l'alimentassion : Crinet: da crin ëd 1-2 mèis, carn tenerìssima, adatà për aròst . Crin bianch: da crin ëd 5-6 mèis, carn pì màira, adata për consum fresch . Crin a la monton-a: da crin ëd 8-10 mèis, carn pì dura, adata për salum e taj pressios . Crin an libertà: da crin anlevà al camp, carn pì savorìa e grassa .
Taj prinsipaj La carcassa dël crin a l'é dividùa an vàire taj comersiaj : Cheussa: dovrà për giambon crù e cheuit . Lonza: dovrà për aròst e për capocòl . Spala: dovrà për aròst e për copa . Pansa (pansëtta): dovrà për pansëta dossa o salà . Lard: grass sota la pel, dovrà për condiment . Gola (guancial): dovrà për ij piat ëd pasta (carbonara, amatrician-a) . Còl: dovrà për salam e aròst . Cona: pel dël crin, dovrà për supa e minestron .
Prodòt trasformà La carn ëd crin a l'é la base ëd la pi part dij salum italian e piemontèis : Giambon (crù e cheuit) . Salam (salam d'la duja, salam piemontèis) . Lard (lard d'Arnad DOP, lard ëd Colonà) . Pansëtta (dossa, salà, anrotolà) . Copa e capocòl (DOP) . Piotin (giambon ëd la spala) . Salam ëd cona e piotin (për le feste) .
Valor nutrissional Na porsion ëd carn ëd crin (100 g) a conten an media : Calorìe: 200-300 kcal (a sconda dël taj e dël grass) . Protein-e: 20-25 g . Grass: 10-20 g (dzortut grass satur) . Fer (emo): 1-2 mg . Vitamin-a B1 (tiamin-a), B6, B12, zinch .
La carn ëd crin a l'é la sorgiss pì rica ëd tiamin-a (vitamin-a B1) antra le carn .
Salute L'Organisassion Mondial dla Sanità a classìfica la carn rossa (dont la carn ëd crin) com "probàbil cancerogena" (Grupp 2A) për sò contnù ëd grass sàtur e sòdi (ant ij salum) . Për sòn, a l'é consijà un consum moderà (1-2 vire a la sman-a) . La carn ëd crin a peul conten-e ël parassita Trichinella spiralis (trichinosi) s'a l'é consumà crùa o mal cheuita . Për evité, a venta cheuse la carn a temperadura interna d'almach 71°C .
An Piemont An Piemont, la carn ëd crin a l'é dovrà ant la cusin-a tradissional për ij plin (farsì con carn suin-a), për ij salam (salam dla duja), për la panissa e për ël brasà al Bareul . La rassa Suin Piemontèis a l'é n'antica rassa local, ancheuj a arzigh d'estinsion, arnomà për la qualità dla carn .
Anliure Crin Giambon
Categorìa:Tecnologìa Categorìa:Siense agrìcole Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI