Ga'dang ou Gâdang é uma língua Filipina da macro-família das Austroanésias falada no norte de Luzon, Filipinas, particularmente em Paracelis, Província da montanha, Luzon; Alfonso Lista, Ifugao; e Tabuk, Kalinga. Existem alguns residentes de falantes em Aurora e Nova Vizcaya. Muitos falantes de Ga'dang falam Ilocano como segunda língua. thumb|right| Área onde a língua Gaʼdang é falada, de acordo com os mapas do Ethnologue.
A língua Gaddang (também Gaddang ou Cagayan) é falada por cerca de 30 mil pessoas do povo Gaddang nas [Filipinas], particularmente ao longo do alto dos rios Magat e Cagayan nas províncias Região IIAbout Region II de Nova VizcayaWelcome to Nueva Vizcaya Isabela (Luzon) e por emigrantes que foram para países da Ásia, Austrália, Canadá, Europa, Oriente Médio, Reino Unido e Estados Unidos. A maioria dos falantes de gaddang também fala o ilocano, a língua franca do norte de Luzon, bem como o tagalo e inglês. O Gaddang está associado ao povo "cristianizado Gaddang", e está intimamente relacionado às línguas das terras altas ( não-cristãs na literatura local) da língua ga'dang com 6 mil falantes, língua cagayan agta com menos de 1.000 e Atta com 2.000 (embora os Negritos, povo Aeta e Atta sejam geneticamente não relacionados ao Gaddang austronésio e mais distantes do Ibanag, Itawis, Yogad, Isneg e Malaweg. thumb|right|Áreas onde se fala Gaddang conf. Ethnologue Fonologia A língua Gaddang está relacionada a Ibanag, Itawis, Malaueg e outras. É distintapelo fato de apresentar fonemas não presentes em muitas línguas Filipinas vizinhas. Como exemplo, os sons "f", "v", "z" e "j" aparecem só no Gaddang. Existem diferenças notáveis de outras línguas na distinção entre "r" e "l", e o som "f" é uma fricativa bilabial surda um pouco distinta da forma mais forte "p" que soa comum em muitas línguas filipinas (mas não muito mais parecida com a fricativa labiodental surda) do inglês. Por fim, o som "J" de voz surda no espanhol evoluiu para um tom plosivo (o nome "Joseph" soa ao ouvido americano como "Kosip"). Vogais Os sons vogais do Gaddang são seis: , , , , , Consoantes Gaddang possui consoantes duplicadas, portanto o idioma pode parecer gutural para os falantes de tagalo, ilokano e até pangasinano. A singularidade dessa circunstância é freqüentemente expressa ao dizer que os falantes de Gaddang têm "uma língua dura"
Por exemplo: tudda (tood-duh), que significa arroz.
Gaddang é uma das línguas filipinas excluídas da alofonia - Escrita O Gaddang usa o alfabeto latino sem as letras C, H, J, Q, V, X, Z Usa-se a forma Ng para o som Ñ do espanhol. Gramática Pronomes pessoais Eu - Iccanak Você, Tu- Icca Ele, Ela - Baggina Nós (exclusivo) - Iccami Nós (inclusivo) - Iccanetam Vocês (plural/polido) - Iccayu/ Eles, Elas - Ira Irmõs(Ãs)- wayi/anak/kolak Demonstrativos Yao - Este Yan - Aquele Sitao - Aqui Sitan - Ali Sinay - Lá Interrogativos quem, o que - nenay. (nenay ka? Quem é você? nenay yan? O que é isso?) por que - saay/ma/? onde - sintaw/sintaw pe? onde está - ope como - manantaw/insanna? quanto - pigya Numerais 0- awan 1- tata 2- addua 3- tallu 4- appat 5- lima 6- annam 7- pitu 8- walu 9- siyam 10- tafulu 11- tafulu tata 12- tafulu addua 13- tafulu tallu 14- tafulu appat 15-tafulu lima 20- duafulu 21- duafulu tata 22- duafulu dua 100- tahatut 200- duatut 500- limatut 1000- tarifu 2000- duarifu Vocabulário e frases Substantivos PortuguêsGaddangTagalogcasabalaibahaygimoçabafaybabaerapazlalakilalakicobrairaoahaspessoatolaytaowaterdanumtubigáguaduyugplato; pingganluzsiruatilawnomenganpangalanavepappitutibonporcobafuybaboybúfalodaffugkalabawchavealladdususiestadadalandaanestômagokuyungtiyanchinelosinyelattsinelascomidamaac-canpagkainbolo de arrozdekatkakaninmãeinainapaiamaamairmãowayi, manung (pollito)kapatid, kuya (pollito)irmãwayi a bafay, manang (pollito)kapatid, ate (pollito)irmão-irmãwayikapatid Saudações/ Perguntas Bom Dia. - Macasta a daddaramat / nalawad agigibbat. Boa tarde. - Macasta a fuwab / nalawad a fuwab. Boa noite / noite. - Macasta a gaffi / nalawad a gafi. Como você está? - Manantaw ka? Estou bem e você? - Mappia ac pay, icca ay? Estou bem, graças a Deus. - Mappia ak pay, mabbalat si dios ay. Obrigado. - Mabbalat sicuam. Onde você vai? - Sintaw yo angan nu? Eu vou ... - Umang ngac ci ...... O que você está fazendo? - Hanna angwa-angwan nu? Oh, nada em particular. - E awan lamang. Entre. - Makigumallak ac, umunag ca. Feliz Aniversário. - Maka yoan ka ?? Visitamos nosso avô. - Binisitan mi e lolo. Ou bisitan mi e lolo. Nós somos bons, avô? - Husta eta lolo? Ou mapia eta lolo? Quem é Você? - Cinno ka? Esquiva essa bola! - Aroyuan nu yo bolla! Porque você esta chorando? – Saay um mattangit ca? Há muitas pessoas aqui? - Addu (yao) tolay sitao? Você está com sono? - Sikkaturug kan? Eu não quero dormir ainda. - Ammec kepay gustu a) makkaturug. Frases Gaddang Tagalog PortuguêsNenay inaccannu singcabbulan?Ano ang kinain mo kanina?O que você comeu logo agora?Nenay inaccan diaw sin kabbulan?Ano ang kinain ninyo kanina ?O que vocês todos comendo?Nenay inaccan nu? Ano ang kinain mo? O que você comeu?Nenay a "rainbow" ci gaddang?Ano ang salitang "rainbow" sa gaddang? Como é a palavra para arco-íris em Gaddang?Paddatang na manggan kamin.Pagdating niya, kumakain kami. Nós estávamos comendo quando eles vieram.Nu dimatang baggina, de nanggan kamin. Kung dumating sana siya, nakakain sana kami. Eu (nós) esperamos que quando chegarem, nós já tenhamos comido.Mem manggan. Huwag kang kumain. Não coma!Mangngan ka.Kumain ka na! Coma!Inquac yan! / Accuac yan! Akin yan! That's mine!Kanggaman cu icca. / Anggamman ta ka. Mahal kita. Eu te amo. Abaixo estão exemplos de provérbios e enigmas de Gaddang. Observe o Ilokano e até mesmo a palavra de empréstimo em espanhol..
Inaccan na lammag ca. ("comido por jacaré "ha, ha!)
Nu boliarancu ay mabbebed - abanacio. (Se eu abrir, fofoca - um fã.)
Si liek a mangngan, mabattuac; ackabalin cu mangngan, mabisinnac - caldero. (Antes de uma refeição, estou cheio; depois estou com fome - uma panela.) Amostra de texto Wara kanura Silay anni Lamag, naddambalira so danum. "Maffuteta onnu mangatteta," kunda kanu. "On," kun kanu i Lamag, se innanamanna si affutanna i Silay se balena lud. Gampade ino tattika i Silay, lumatwap e umangat so kalekay. E i Lamag, agyan pelang so dolam. Waso lumatwap i Lamag, agyan kanu kepay i Silay so dolam se nansasirap lud so agyanan i Lamag so dolam. So lumatwappiran adwa, "Tannu kadda, nu amme taka naaffut," kun kanu i Silay. - Antuweno gafuna sitaw a tiyempo, adwa ino dila i Silay se inaffu'na kanu i Lamag.
Português
Certa vez, o Lagarto e o Crocodilo se encontraram no rio. "Vamos fazer uma competição de respiração", disseram. "Tudo bem", respondeu o Crocodilo, pois tinha certeza de que poderia derrotar o Lagarto, já que aquele era o seu habitat natural. Mas o Lagarto tinha um plano: subir à superfície para respirar enquanto o Crocodilo permanecia submerso. Quando o Crocodilo emergiu, o Lagarto ainda estava debaixo d'água, pois havia subido para respirar enquanto o Crocodilo estava submerso. Quando ambos voltaram à superfície, o Lagarto exclamou: "Viu? Eu te derrotei!". É por isso que, desde então, o Lagarto tem duas línguas, pois foi ele quem derrotou o Crocodilo. Fonte : (Gaʼdang stories). By Kathleen Forfia.
Notas
Ligações externas Global Recordings Network Philippine Peoples Genealogy page of C. Balunsat Gaddang–English Dictionary Gaddang Word List Internet Archive Gaddang em Ethnologue Gaddang em Omniglot.com Ga’dang em Language Archves Ga’dang em SIL Ga’dang em LingWeb/Eva
Gaddang Gaddang