A escolástica tardia ou segunda escolástica (também chamada de escolástica barroca e escolástica pós-medieval) é um período e movimento da história da filosofia em continuidade com a filosofia e teologia da escolástica precedente, também conhecida como primeira escolástica. Cronologicamente, é situado no início do século XVI, quando a preferência pela obra de Tomás de Aquino, e também João Duns Escoto, deslocou outras referências canônicas, durando até o fim do século XVII, mantendo-se porém, nos países mais católicos, parte do currículo educacional religioso até o século XIX. Tomás Caetano, um extenso comentador da Suma Teológica, pode ser considerado o primeiro representante do período.
Foi transmitida especialmente por instituições católicas como os Dominicanos, os Jesuítas e os Franciscanos. Geograficamente, suas áreas de maior influência e produtividade foram a península ibérica, a américa latina e itália, existindo em menor medida em outros países da europa.
A segunda escolástica é marcada pela continuidade com a filosofia medieval, preferencialmente o tomismo e o escotismo, pela íntima ligação entre filosofia e teologia, pela valorização do aristotelismo e seus comentadores - incluindo a concepção de filosofia em diálogo com o direito, a física, e a economia, áreas em que esses filósofos escolásticos farão contribuições significativas -, como também pela oposição à Reforma Protestante e a influência de um humanismo católico, especialmente no que diz respeito à uma enfase revigorada na exegese. Além disso, se define ao fazer face às transformações e confrontos daqueles séculos, elaborando respostas aos seus desafios com base no repertório estabelecido, expandindo e adaptando-o, fatos importantes como a reforma, o contato com a América e a cultura ameríndia. Pensadores
Alphonsus de Castro Zamorensis, ou Alfonso de Castro (1495-1558) Alphonsus Maria de’ Liguori, ou Afonso de Ligório (1696-1787) Andreas de Vega, ou Andrés de Vega (1498-1549) Antonius Bernardus, ou Antonio Bernardi (1502-1565) Antonius Goudin, ou Antoine Goudin (1639-1695) Antonius Possevinus, ou Antonio Possevino (1534-1611) Antonius Rubius Rodensis, ou Antonio Rubio (1548-1616) Antonius a Sancto Dominico, ou António de Santo Domingo (1531-1596/98) Baltasar de Ayala (1548-1584) Baquius de Mondragon, ou Báqez de Mondragón (1527-1604) Bartholomaeus Carranza, ou Bartolomé Carranza (1503-1576) Bartholomaeus de las Casas, ou Bartolomeu de las Casas (1484-1566) Bartholomaeus Mastrius, ou Bartolomeu Mastrio (1602-1673) Bartholomaeus de Medina, ou Bartolomeu de Medina (1527-1580/81) Bonaventura Belluto (1600-1676) Conradus Koellin, ou Konrad Köllin (1476-1536) Didacus de Astudillo, ou Diego de Astudillo (c. 1480-c. 1536) Didacus Covarrubias, Diego Covarrubias y Leiva (1512-1577) Didacus de Deza, ou Diego de Deza (1443-1523) Didacus a Stunica, ou Diego de Zúñiga (1536-1596/97) Dominicus Báñez, ou Domingo Báñez (1528-1624) Dominicus de las Cuevas, ou Domingo de Las Cuevas (século XVI) Dominicus de Soto, ou Domingo de Soto (1494-1560) Ferdinandus de Mendoza, ou Fernando de Mendoza (†1594) Ferdinandus Perez, ou Fernando Perez (ca. 1530-1595) Ferdinandus Rebello, ou Fernando Rebello (†1608) Francisco de Mont’ Alverne Carvalho (1784-1858) Franciscus Maldonado, ou Francisco Maldonado (1633-1689) Franciscus de Mendoza y Bobadilla, ou Francisco de Mendoza y Bobadilla (1508-1566) Franciscus Patricius, ou Francesco Patrizi (1529-1597) Franciscus Rodrigues, ou Francisco Rodrigues (fl. 1575-1607) Franciscus Suarez, ou Francisco Suárez (1548-1617) Franciscus Toletanus, ou Francisco de Toledo (1534-1546) Franciscus de Vitoria, ou Francisco de Vitoria (1483-1546) Gabriel Vazquez, ou Gabriel Vázquez (1549/51-1604) Gregorius de Valencia, ou Gregorio de Valencia (1549/50-1603) Hieronymus Osorius, ou Jerónimo Osório da Fonseca (1506-1580) Iacobus Latomus, ou Jacques Masson (ca. 1475-1544) Iacobus Zabarella, ou Giacomo Zabarella (1533-1589) Ignatius Martinez, ou Inácio Martins (1530-1598) Ioannes Aegidius de Nava, ou Juan Gil Fernández de Nava (†1551) Ioannes Boterus, ou Giovanni Botero (ca. 1544-1617) Ioannes de la Cruz, ou Juan de la Cruz (1542-1591) Ioannes Driedonis, ou Jean Driedo (1480-1535) Ioannes Eccius, ou Johann Maier von Eck (1486-1543) Ioannes Gallo, ou Juan Gallo (1520-1575) Ioannes Genesius Sepulveda, ou Juan Ginés de Sepúlveda (1490-1573) Ioannes Maior, ou John Major (1467-1550) Ioannes de Mariana, ou Juan de Mariana (1536-1624) Ioannes de Medina, ou Juan de Medina (1490-1547) Ioannes de Peña, ou Juan de la Peña (1513-1565) Ioannes Poncius, ou John Punch, ou John Ponce (1603-1661) Ioannes Puteanus, Jean Dupuy (†1623) Ioannes de Ribera, ou Juan de Ribera (1532-1611) Ioannes a Sancto Thomae, ou João Poinsot (1589-1644) Ioannes Salas, ou Juan Salas (1553-1612) Iosephus de Acosta, ou José de Acosta (1540-1600) Iosephus Anglés, ou José Anglés Valentino (†1588) João Baptista Fragoso (século XVI) José Elias del Carmen Pereira (1760-1825) Leonardus Lessius, ou Leonardo Lessio (1554-1623) Ludovicus Carvaialus, ou Luis de Carvaja (1500-1552) Ludovicus Legionensis, ou Luis de León (1527-1591) Ludovicus Molina, ou Luis de Molina (1535-1600) Mancius de Corpus Christi, ou Mancio de Corpus Christi (ca. 1507-1576) Manuel María Gorriño y Arduengo (1767-1831) Manuel da Nobrega, ou Manuel da Nóbrega sive Manoel da Nobrega (1517-1570) Manuel Soares (século XVI) Marcus Antonius Zimara, ou Marcantonio Zimara (ca. 1460-1532) Mariano Chambo (1762-1833) Martinus ab Azpilcueta Navarrus, ou Martín de Azpilcueta Navarro (1493-1586) Martinus de Ledesma, ou Martinho de Ledesma (ca. 1509-1574) Matthaeus Ferchius, ou Matteo Ferchi (1583-1669) Melchior Canus, ou Melchor Cano (ca. 1509-1560) Michael de Arcos, ou Miguel de Arcos (século XVI) Michael de Palatio, ou Miguel de Palacios (século XVI) Paulus de Palatio de Salazar sive Paulus de Palatio Granatensis, ou Paulo de Palacios (século XVI) Pedro Barbosa Homem (ca. 1520-1606) Pedro Miguel Aráoz (1759-1832) Petrus Crockaert, ou Peter Crockaert (ca. 1465-1514) Petrus Fonseca, ou Pedro da Fonseca (1528-1599) Petrus Legionensis, ou Pedro de León (século XVII) Petrus de Ribadeneyra, ou Pedro de Ribadeneyra (1526-1611) Petrus Simonis, ou Pedro Simões (século XVI) Petrus de Sotomayor, ou Pedro de Sotomayor (ca. 1511-1564) Petrus Hurtadus de Mendoza, ou Pedro Hurtado de Mendoza (1578-1641) Philippus Faber, ou Filippo Fabri (1564-1630) Rafael Aversa, ou Raffaele Aversa (1589-1657) Robertus Bellarminus, ou Roberto Bellarmino (1542-1621) Serafim de Freitas (1570-1633) Sylvester Prierias, ou Silvestro Mazzolini da Prierio (1456/57-1523) Thomas de Vio Caietanus, ou Tommaso di Vio Caietano (1469-1534) Vincentius Barron, ou Vicente Barrón (†1575) Vincentius Ludovicus Gotti, ou Vincenzo Ludovico Gotti (1664-1742) Zacharias Pasqualigus, ou Zaccaria Pasqualigo (1600-1664)
Ver também Neoescolástica
Bibliografia
Categoria:História da filosofia Categoria:Escolástica Categoria:Século XVI Categoria:Segunda Escolástica