Перево́ды Би́блии на монго́льский язы́к — переводы библейских текстов на монгольский язык, осуществленные на разных этапах истории Монголии.
Первая попытка перевода Библии на монгольский язык была предпринята Джованни Монтекорвино в XIII веке. Далее в XVIII веке на монгольский (калмыцкий) Библию переводили волжские немцы из Сарепты. Следующий шаг в переводе Библии на монгольский сделало Российское библейское общество.
Большую роль в популяризации Библии на монгольском сыграла работа Эдуарда Сталлибрасса и Уильяма Свона, оба из Лондонского миссионерского общества, которые перевели Новый Завет на литературный монгольский язык. Их перевод был напечатан в 1880 году монгольским шрифтом в Санкт-Петербурге. Он был перепечатан в 1881 году маньчжурским шрифтом.
Джозеф Эдкинс и Самуил Шерешевский вместе с монгольским ламой переработали перевод Евангелия от Матфея Свона и Сталлибрасса на разговорный халхасский монгольский. Он был опубликован в 1894 году.
В 1899 году Британское и иностранное библейское общество согласилось произвести переработанное Дэвидом Штенбергом (из Скандинавской миссии) и Нецегаардом (из Урги) Евангелие, основанное на переводе Свона и Сталлибрасса, который он нашёл слишком высоким. Штенбергу удалось переработать на современный ургинский монгольский по крайней мере Евангелие от Матфея; он работал над переработкой всех четырёх Евангелий, однако, его работа была прервана, когда он был убит во время Боксёрского восстания.
Новый Завет Свона и Сталлибрасса был переработан Стюартом Гунзелем вместе с четырьмя монголами, и книга тиражом 8000 экземпляров была напечатана в 1953 году Гонконгским библейским обществом. В 1988 году Гонконгским библейским обществом этот вариант был переиздан.
В 1994 году «Ливинг Стрим Министри» переиздало его, используя кириллический шрифт вместо классического монгольского. Джон Гиббенс с помощью своей жены Алтанчимэг перевёл «Новый Завет» на монгольский, их версия была опубликована 11 августа 1990 года Объединёнными библейскими обществами в Гонконге. «Комитет монгольских библейских переводов» () начал переводить Библию в 1991 году. Перевод Нового Завета был закончен в 1996 году, а перевод всей Библии — в 2000. «Комитет переводов» стал «Обществом Священных Писаний» () и переработал Библию в 2004 и 2008 годах.
Гиббенсы с «Библейским обществом Монголии» (Гиббенсы сохранили регистрацию в этой организации, когда они откололись от Объединённых библейских обществ) работают над альтернативным переводом Библии, который использует описательную терминологию вместо монгольских терминов, которые несут на себе неизгладимый отпечаток буддизма (например, они используют слова «Ертөнцийн Эзэн» (Хозяин мира) вместо «Бурхан»). Имена собственные тоже часто пишутся совершенно по-другому (например, «Комитет переводов» использует Иохан и Марк, и Гиббенсы используют Иоган и Маарх). Missionswerk Unerreichte Völker e.V. (M.U.V.) провёл 14 лет переводя Новый Завет на классический литературный внутреннемонгольский диалект, он был напечатан классическим монгольским шрифтом в 2003 году и также был выложен в интернет . В 2011 году Общество Священных Писаний Библии () издало переработанную версию Нового Завета.
Особенности перевода Бог передается как Бурхан, Иисус Христос — как Есүс Христ, Царство Небесное — как Тэнгэрийн хаанчлал.
Сравнение переводов ПереводЕвангелие от Иоанна 3:16Swan/Stallybrass 1880 Кириллическая транскрипцияТэр юуны тул хэмээвээс, Бурхан нь ертөнцийг энэ мэтээр янаглавай хэмээвээс, онц төрөгдсөн хөвгүүнээ өгвэй. Тэр юуны тул хэмээвээс, аль хэн Түүн дор итгэх бөгөөс үл эвдрэн, мөнх аминыг олохын тул болой.Библейское общество Монголии, 1990Ертөнцийн Эзэн хүн төрөлхтөнд үнэхээр хайртай учраас ганц хүүгээ илгээсэн юм. Учир нь, мөнхийн зовлонд орох ёстой хүмүүс хүү Есүст нь итгэвэл мөнхийн амьдралд орж чадна.Библейское общество Монголии, 1999Ертөнцийн Эзэн Хишгээд үнэхээр хайртай учраас ганц хүүгээ илгээсэн юм. Учир нь Мөнхийн Зовлонд орох ёстой Хишгээ хүү Есүст нь итгэвэл Мөнхийн Амьдралд орж чадна."Библейское общество Монголии, 2015Ягаад гэвэл, Ертөнцийн Эзэн хүн төрөлхтнийг тийм их хайрласандаа л цорын ганц хүүгээ өгсөн билээ. Тийнхүү түүнд итгэсэн хүн мөнхийн зовлонд орохгий бөгөөд харийн мөнхийн амьдралтай болно.Гунзел, кириллица, 1994Бурхан дэлхийг ийнхүү хайрлаж ганц Хүүгээ өгсөн нь Түүнд итгэх хүн бүр үл мөхөн, мөнх амьтай болохын тулд болой.Ивээлт ном (Өвөрлөгч аялгууны орчуулга), MUV, 2003Кириллическая транскрипцияБурхан орчлон дэлхийн хүмүүсийг тэр мэт хайрламой, тэгэх түүниӣгээ ганц үрээ хүртэл өршөөн. Хэмээх бүхий түүнийг сүсэглэн шүтэгчийг эс сөнөөх бөгөөд харин тэд нарт мөнхийн амь насыг хүртээмой.ABBPM, 2009Кириллическая транскрипцияИвах тэнгэр нь гагц хөвгүүнээ өгтөл ертөнцийг хайрлавай. Энэ нь хэн түүнд итгэх бөгөөс өл сөнөн, харин мөнх амьд болохын дул болой.Ариун Библи, 2004 (АБ2004)Бурхан ертөнцийг үнэхээр хайрласан тул цорын ганц Хүүгээ өгсөн. Ингэснээр Хүүд итгэгч хэн ч мөхөхгүй, харин мөнх амьтай болох юм.Ариун Библи, 2011 (АБ2011)Бурхан ертөнцийг үнэхээр хайрласандаа цорын ганц Хүүгээ өгсөн тул Хүүд итгэдэг бүхэн мөхөхгүй харин мөнх амьтай болох юм.Ариун Библи, 2013 (АБ2013)Бурхан ертөнцийг үнэхээр хайрласандаа цорын ганц Хүүгээ өгсөн тул Хүүд итгэдэг бүхэн мөхөхгүй харин мөнх амьтай байх болно.Ариун Библи, 2019 (АБ2019)Бурхан ертөнцийг үнэхээр хайрласан учраас цорын ганц Хүүгээ өгсөн. Тиймээс Хүүд итгэдэг хэн ч мөхөхгүй харин мөнх амьтай болно.Mongolian New Translation (MNT), 2012 Кириллическая транскрипцияБурхан ертөнцийг хайрлаад цорын гагц хүүгээ өгсөн, ийнхүү түүнийг итгэгч бүхэн мөхөхгүй, харин мөнх амьтай байх болно.Shine Geree 2007 Кириллическая транскрипцияДээд Тэнгэр ертөнцийг үнэхээр хайрлаж, цорын ганц Хүүгээ өгсөн. Энэ нь түүнд итгэх хүмүүн болгоныг сөнөхгүй, мөнхийн амьтай болгохийн төлөөх юм.Mongolian Bible Translators Group 2016Бурхан энэ дэлхийн хүмүүсийг их хайрлаж байсан учир өөрийн ганц хүүгээ тэдэнд өгсөн. Тэгээд тэр хүүд итгэгч хүн бүхэн үхэхгүй, мөнх амийг хүртэх болно.Mongolian Mission Team, 2018Учир нь Шүтээн дэлхийг ийн хайрласан. Ингэхдээ цорын ганц төрсөн Хүүгээ өгсөн юм. Энэ нь түүнд итгэдэг хэн боловч мөхөхгүй харин мөнхийн амьдралтай болохын тулд билээ.
Литература
Примечания
Монгольский Категория:Христианство в Монголии