Візантíйска імпéрія, знама ай як Выходори́мска імпéрія або Візáнтія была продовжінём Римской імперії з центром в Константінополї в пізнїшій антіцї і середнёвіку. Пережыла подїї, котры в 5. сторочу до н. е. привели пад Западноримской імперії, і перебыла аж до паду Константінополю під надвладов Османьской імперії в роцї 1453. Понятя „Візантійска імперія“ было створено аж по єй занику; єй обывателї вжывали понятя „Римска імперія“ і называли ся „Ромаї“.
Почас першых стороч Римской імперії были западны провінції латинізованы, але выходны части сі заховали геленістічну културу. Конштантін I. (владав в роках 324–337) леґалізовав хрістіанство і пересунув головне місто до Константінополю. Теодосій I. (владав в роках 379–395) учінив з хрістіанства штатне набоженство і ґрецькый язык поступно замінив на латиньскый язык як урядный язык. Імперія прияла оборонну стратеґію і почас остатку своєй історії переходила повторюючіма ся ціклами упадку і ожывлїня.
Візантійска імперія досягла свій найвекшый розмах за влады Юстініана I. (владав в роках 527–565), котрый на куртый час знову покорив велику часть Італії і западного побережя Середнёземного моря. Около року 541 ся зачала морова епідемія і довготырваюча война з Перзіёв способила імперії фінанчны і воєньскы тяжкости, што привело к політічным і стратеґічным проблемом в наслїдуючіх десятьрочах. В 60. і 70. роках 7. стороча арабскы выбої поразили візантійскы полёвы армады в Сірії і Еґіптї, што вело к тырвалій стратї тых провінцій на хосен Рашідьского каліфату. В роцї 698 была Африка страчена на хосен Умаядьского каліфату, але імперія ся стабілізовала під владов Ізаврійской дінастії. Під владов Македоньской дінастії ся зась розросла і зажыла двасторочну ренесанцію. Потім період обчаньской войны і інвазії Селджуковцїв вели к стратї векшыны Малой Азії. Імперія ся обновила почас комненівского одроджіня і Константінополь зістав найвекшым і найбогатшым в Европі аж до 13. стороча.
Імперія была до великой міры розложена в роцї 1204 по спустошіню Константінополю почас четвертой хрестоносецькой выправы; єй колишнї теріторії были потім роздїлены на конкуренчны ґрецькы штаты і латиньскы кралёвства. Напрік конечному ожывлїню Константінополю в роцї 1261 мала обновена імперія почас своїх послїднїх двох сторочі лем реґіоналну міць. Єй оставаючі теріторії были потім анектованы Османами в серії воєн, котры ся одограли в 14. і 15. сторочу. Пад Константінополю до рук Османів в роцї 1453 значів конець імперії.
Референції