Ро́сія або Ру́сько (), офіціална назва Росі́йска федера́ція (, скорочено РФ) є трансконтіненталный штат, котрый ся находить во выходній Европі і северній Азії. Є то розлогов найвекша країна світа, котрой теріторія заберать 17 098 246 км2, што представлює веце як восьмину цїлковой обываной сушы Земли і приближно 11% цїлковой світовой сушы.Land area (sq. km) - Russian Federation. Група Світового банку (World Bank Open Data). Штат ся розпростерать через єденадцять часовых пасем, омывають го воды трёх океанів (Атлантічного, Северного ледового і Тихого) і мать найдовшу штатну граніцю на світї, причім на суші гранічіть із штирнадцятёми країнами і мать морьскы граніцї із Японіёв і США.Russia - The World Factbook. Центральне розвідувальне управління США (CIA). На єй теріторії ся находять неєднакы природны зоны, од арктічных пустынь і тундры по тайґу і степы, як ай найглибше солодководне озеро світа – Байкал.Lake Baikal. UNESCO World Heritage Centre. Главным і найвекшым містом є Москва, котра належить меджі найвекшых метрополів Европы; далшым міморядно важным културным, научным і економічным центром є Санкт-Петербурґ.St. Petersburg as the Cultural Capital and major trade gateway. Saint Petersburg Electrotechnical University. Подля даных Світовой банкы мать Росія приближно 143,5 міліона обывателїв (без дочасно окупованых теріторій Україны), што з нёго робить найлюднатїшу країну Европы і девяту найлюднатїшу країну світа, хоць через обровскы необываны теріторії Сібіру і Далекого выходу мать країна єден з найнизшых указовачів густоты обывательства на світї – приближно 8,5 особ на кілометер квадратный.Russian Federation — World Bank Open Data. Група Світового банку.
Історія російской штатности ся вызначує сторочнов теріторіалнов експанзіёв. Сучасный російскый штат одводжує свою політічну традіцію од Великого московского князївства, котре ся в 16. сторочу за влады Івана IV. Грозного переміновало перемінило на Російске царьство а в роцї 1721, в резултатї Северной войнї і реформ Петра I., было выголошено за Російску імперію.Riasanovsky, Nicholas V., Steinberg, Mark D. A History of Russia (8th ed.). Oxford University Press, 2010. ISBN 978-0195341973. С. 211-215. До конця 19. стороча ся імперія тягла од выходной Европы по Аляшку і обсяговала обровскы теріторії Евразії. По фебруаровой револуції і октобровім переворотї в роцї 1917 взникла Російска совєтьска федератівна соціалістічна републіка, котра ся в роцї 1922 стала ядром і найвекшов републіков Совєтьского союзу (СССР) – першого конштітучного соціалістічного і тоталітного штату на світї.Russian Soviet Federated Socialist Republic. Encyclopædia Britannica. По другій світовій войнї ся СССР упевнив як ґлобалный надштат, котрый зограв ключову задачу в холодній войнї і досягла значны успіхы в козмічнім перебіганю, главно выпущінём першого умелого сателіту Земли і першого чоловіка до весміру.Siddiqi, Asif A. Challenge to Apollo: The Soviet Union and the Space Race, 1945–1974. NASA, 2000. С. 1-4. По політічній і економічній крізї, котра вела к розпаду СССР в роцї 1991, ся Росія стала незалежным штатом і была офіціално узнана за ёго єдиного правного наступцю на меджінародній сценї, причім наслїдовало стабілну позіцію в Безпечностній радї ОСН, статус ядрового надштату із найвекшым арзеналом збрани громадного зніщіня на світї і значну часть совєтьского борґу.Zimmermann, Andreas. State Succession in Treaties. Springer, 2012. ISBN 978-3642336302. С. 445.Status of World Nuclear Forces. Federation of American Scientists (FAS).
Подля платной конштітуції з року 1993 є Росія демократічнов федератівнов републіков, єднак в фактічности ся од року 2000 під веджінём Владіміра Путіна політічна сістема згіршыла і перемінила на твердый персоналістічный авторітарьскый режім, котрый дослїдници часто кваліфікують як діктатуру.Gessen, Masha. The Future Is History: How Totalitarianism Reclaimed Russia. Riverhead Books, 2017. ISBN 978-1594634536. В Ґлобалнім Індексї демокрації (Democracy Index) за рік 2023, котрый зіставує Economist Intelligence Unit, мать Росія статус „авторітарьского режіму“ а з 167 країн ся умістило на 144. містї.Democracy Index 2023: Age of conflict. The Economist Intelligence Unit (EIU). Сучасный штат ся вызначує тоталнов централізаціёв моци, высокым уровнём сістемной корупції,Corruption Perceptions Index 2023. Transparency International. свідомым зніщінём обчаньской сполочности, повнов ліквідаціёв незалежный медій і куртым перенаслїдованём, арештом або фізічным одстранёванём політічных опонентів.World Report 2024: Russia. Human Rights Watch. Економіка Росії належить меджі найвекшых на світї з погляду паріты купной силы, мать меджі іншым выразно жрїдлово орьєнтованый характер і є крітічно залежна од добываня і вывозу суровин, передовшыткым нафты, земного ґазу і металів.Russia - Energy Sector Profile. International Energy Agency (IEA).
Найвекшы мiста
Москва Санкт-Петербурґ Новосибирск Нижнїй Новгород Краснодар
Адміністратівне дїлїня Адигея Републіка Алтай Башкортостан Бурятія Дагестан Ингушитія Кабардино-Балкарія Калмикія Карачаєво-Черкесія Карелія Републіка Комі Ставропольський край Марій Ел Мордовія Якутія або Саха Північна Осетія Татарстан Тива Удмуртія Хакасія Чечня Чуваська Республіка Алтайський край Краснодарський край Красноярський край Приморський край Хабаровський край Амурська область Астраханська область Архангельська область Бєлгородська область Брянська область, Владимирська область Волгоградська область Вологодська область Воронезька область Івановська область Іркутська область Калінінградська область Калузька область Камчатський край Кемеровська область Кіровська область Костромська область Курганська область Курська область Ленінградська область Липецька область Магаданська область Московська область Мурманська область Нижньогородська область Новгородська область Новосибірська область Омська область Оренбурзька область Орловська область, Пензенська область, Пермськый край Псковська область Ростовська область Рязанська область Самарська область Саратовська область Сахалінська область Свердловська область Смоленська область Тамбовська область Тверська область Томська область Тульська область Тюменська область Ульяновська область Челябінська область Забайкальський край Ярославська область Москва Санкт-Петербурґ Єврейська автономна область Ненецький автономний округ Ханти-Мансійський автономний округ — Югра Чукотський автономний округ Ямало-Ненецький автономний округ
Поз. тыж СССР Російска імперія Російске царьство
Референції
Катеґорія:Державы Азии Катеґорія:Країны Европы
Катеґорія:Країны Катеґорія:Штаты і теріторії, котры основаны 1991