Profesionalni kancerogeni su hemijski, fizički i biološki agensi kojima je neka osoba izložena na radnom mestu i koji uvećavaju rizik od nastanka malignog oboljenja među radnicima u procesu rada. Prema proceni oko 4% svih smrtnih slučajeva od raka nastao je nakon izlaganja profesionalnim kancerogenima. U Srbiji, profesionalne maligne bolesti čine 1,4% svih dijagnostički dokazanih profesionalnih bolesti, odnosni 7,6% svih profesionalnih bolesti među zdravstvenim radnicima.
Razvrstavanje profesionalnih kancerogena Kod hemijskih profesionlanih kancerogena, kancerogeni rizik se procenjuje: na osnovu epidemioloških studija, eksperimentalnih istraživanja na životinjama i podataka iz in vitro testova. Nakon izvršene procene sačinjena je lista kancerogena po kojoj su hemijske materije kao i zanimanja klasifikovani u četiri grupe: Prema hemijskim kancerogenim materijama, zanimanja su klasifikovana u četiri grupe: Grupa Kancerogenost Broj hemijskih agenasa Dokazi Prva grupaAgensi koji su za ljude kancerogeni<center>22 Hemijske materije za koje postoje čvrsti dokazi o kancerogenom dejstvu. Druga 2. A grupa Verovatno kancerogeni agensi<center> 22 Njihovo kancerogeno dejstvo dokazano je u eksperimentu, ali su dokazi o kancerogenosti za ljude ograničeni. Druga 2. B grupa Moguće kancerogene materije<center>91 Njihovo kancerogeno dejstvo dokazano u eksperimentu, ali su dokazi o kancerogenosti za ljude ograničeni. Treća grupa Agensi koji se ne mogu klasifikovati u odnosu na kancerogeno dejstvo Četvrta grupa Agensi koji verovatno nisu kancerogeni za ljude Materije za koje postoje dokazi da nisu kancerogene za ljude i životinje.
Najzastupljeniji hemijski kancerogeni Agensi kancerogeni za ljude Organ na koji deluje kancerogen Izvor ekspozicije BolestiNikl Nos, sinusi, pluća, bronhije Metalurgija, legure, katalizatori Rak sluzokože nosa i paranazalnih šupljina, primarni rak bronhija i pluća. Kadmijum Pluća, prostata Proizvodnja boja/pigmenataPovećava rizik od pojave karcinoma prostate i karcinoma respiratornog trakta. Arsen Pluća, koža, jetra Staklo, metal, pesticidi Rak kože, pluća i jetre.''Rak pluća javlja se dva puta, a rak kože deset puta česće kod radnika izloženih arsenu u industriji u poređenju sa kontrolnom grupom' Hrom(šestovalentni) Bronhije, pluća Oblaganje metala, proizvodnja bojaRak bronhija i pluća Berilijum Pluća, kosti Vazduhoplovna industrija/metaliNije dokazano kancerogeno dejstvo na čoveku. Azbest Pluća, pleura, peritoneum Izolacija,filterski materijal, tekstilKarcinom pluća i mezoteliom pleure i peritonuma. Hematit PlućaRudari u rudnicima gvozdene rudeKarcinom pluća.Kancerogeni efekti nastaju kao posledica udruženog delovanja gvožđa i silikogene prašine. Venilhlorid Jetra Plastika, monomeriAngiosarkom jetre. KatranParafin Koža Gorivo Karcinom kože, grla i pluća BenzenToulenKsilen Krvni sistem Organski rastvarači, gumarstvo Leukemija Etilenoksid Krvni sistem SterilizacijaLeukemija Mineralna ulja Koža Maziva Iperit Pluća Bojni otrov 2-Naftilamin Mokraćna bešika Industrija boje/pigmenata Bis-etar i hlormetiletiletar PlućaHemiski međuproizvodi
Reference Vidaković A,editor. Medicina rada I. Beograd:Udruženje za medicinu rada;1997. Vidaković A,editor. Medicina rada II. Beograd:Udruženje za medicinu rada;1997.
Vidaković A. Profesionalna toksikologija.Beograd: Udruženje toksikologa Jugoslavije;2000. Jovanović J, Aranđelović M.Praktikum iz medicine rada. Niš: Savez studenata Medicinskog fakulteta;1998.
Spoljašnje veze 2013 Report on workplace accidents
Категорија:Медицина рада Категорија:Професонални канцерогени