-{Las meninas}- (na španskom) ili Male dvorske dame ili Mlade plemkinje je slika Dijega Velaskeza, vodećeg slikara španskog Zlatnog doba. Ova slika je nastala 1656. godine i nalazi se u Muzeju Prado u Madridu. Njena složena i zagonetna kompozicija podstiče pitanja o stvarnosti i iluziji i stvara ambivalentan odnos između posmatrača i predstavljenih likova. Zbog ovih složenosti, -{Las meninas}- predstavlja jedno od najčešće analiziranih dela zapadnog slikarstva.

Slika prikazuje veliku sobu u kraljevskom Alkasaru (kraljevskoj tvrđavi) u Madridu, za vreme vladavine kralja Filipa -{IV}-, i nekoliko likova sa španskog dvora, koji su prikazani kao da su uhvaćeni foto-aparatom u jednom trenutku.In 1855, William Stirling wrote in Velázquez and his works: "Velázquez seems to have anticipated the discovery of Daguerre and, taking a real room and real people grouped together by chance, to have fixed them, as it were, by magic, for all time, on canvas". López-Rey (1999), Vol.&nbsp Neki gledaju sa platna prema posmatraču, dok se drugi nalaze u međusobnoj interakciji. Infantkinja Margareta Tereza okružena je svitom u kojoj se nalaze sluškinje, pratilja, telohranitelj, dva kepeca i pas. Tačno iza njih, Velaskez je naslikao sebe kako radi na jednom velikom platnu. On gleda ka spolja, izvan prostora slike, ka mestu gde bi stajao posmatrač. U pozadini se nalazi ogledalo u kome se reflektuju poprsja kralja i kraljice. Oni kao da se nalaze izvan prostora slike, u položaju sličnom položaju posmatrača, mada neki stručnjaci nagađaju da je njihov odraz u stvari odraz sa platna koje slika Velaskez.

-{Las meninas}- se odavno smatra za jednu od najznačajnijih slika u istoriji zapadne umetnosti. Barokni slikar Luka Đordano rekao je da ona predstavlja „teologiju slikarstva”, a predsednik Kraljevske akademije umetnosti, ser Tomas Lorens, je 1827. godine, u pismu svom nasledniku Dejvidu Vilkiju opisao ovu sliku kao „istinsku filozofiju umetnosti”.Lord Sutherland Gower F.S.A., R. (1900). . London, Paris & New York: Goupil & co. Retrieved 4 June 2013. U novije vreme, opisana je kao „Velaskezovo vrhunsko dostignuće, visoko samosvesna, proračunata demonstracija onoga što slika može da postigne, i možda najoštroumniji komentar o mogućnostima slikanja za štafelajem koji je ikada napravljen”.

Pozadina

Dvor Filipa -{IV}- мини| Infantkinja Margareta Tereza (1651–1673), u crnini zbog smrti oca 1666. godine, rad Huana del Masa. U pozadini se nalaze njen mlađi brat Karlos II i patuljasta žena Maribarbola, takođe prikazana na Las meninas. Princeza je iste godine napustila Španiju zbog udaje u Beču. U Španiji sedamnaestog veka slikari su retko uživali visok društveni status. Slikarstvo se smatralo zanatom, a ne umetnošću poput poezije ili muzike.. December 2006. Ipak, Velaskez se svojim radom probio na društvenoj lestvici na dvoru Filipa IV, a februara 1651. postavljen je za dvorskog komornika (aposentador mayor del palacio). Ovo postavljenje mu je donelo status i materijalnu dobit, ali dužnosti su mu oduzimale veliki deo vremena. Tokom preostalih osam godina života naslikao je samo nekoliko slika, uglavnom portreta članova kraljevske porodice. Kad je naslikao Las meninas, nalazio se u kraljevskom domaćinstvu 33 godine.

Prva žena Filipa IV, Izabela Burbonska, umrla je 1644; a njihov jedini sin, Baltazar Karlos, dve godine kasnije. Nemajući naslednika, Filip se oženio Marijanom od Austrije 1649. godine,Mariana of Austria had originally been betrothed to Balthasar Charles. a Margareta Tereza (1651-1673) je bila njihovo prvo i, u vreme kada je slika nastala, jedino dete. Nakon toga, dobila je brata koji nije dugo živeo, Filipa Prospera (1657-1661), a potom i Karlosa (1661-1700), koji je stupio na presto sa tri godine kao Karlos II. Velaskez je naslikao portrete Marijane i njene dece i, mada je Filip odbijao portretisanje u starosti, dozvolio je Velaskezu da ga naslika na Las meninas. Početkom 1650-ih, dao je Velaskezu glavnu sobu u prostorijama pokojnog Baltazara Karlosa, koja je do tada služila kao muzej palate, da je koristi kao atelje. Upravo u ovoj sobi se dešava scena prikazana na Las meninas. Filip je imao svoju stolicu u ateljeu na kojoj je često sedeo i gledao Velaskeza kako radi. Iako sputan krutim pravilima, kralj koji je bio ljubitelj umetnosti je, po svemu sudeći, imao blizak odnos sa slikarem. Nakon Velaskezove smrti, Filip je napisao "Skrhan sam" na margini svojih beležaka o izboru naslednika.). New York: Norton Library, 1972

Tokom 40-ih i 50-ih godina XVII veka Velaskez je bio dvorski slikar, kao i kustos Filipa IV, proširivši u tom svojstvu zbirku evropske umetnosti. Uživao je neuobičajenu slobodu na tom mestu. Nadgledao je dekoraciju i unutrašnji dizajn prostorija u kojima su stajale najvrednije slike i dodavao ogledala, kipove i tapiserije. Takođe je bio zadužen za nabavku, postavljanje i popisivanje slika španskog kralja. Pedesetih godina XVII veka, Velaskez je bio cenjen širom Španije kao vrsni poznavalac umetnosti. Mnoge kolekcije u muzeju Prado danas – uključujući dela Ticijana, Rafaela i Rubensa – nabavljene su i sastavljene pod kustoskim vođstvom Velaskeza. лево|мини| Detaljni prikaz ćerke Filipa IV, infantkinje Margarete Tereze. Veći deo levog obraza je ponovo naslikan nakon što je slika oštećena u požaru 1734. godine.

Poreklo i stanje U najranijim inventarima slika nosi naziv La familia ("Porodica"). Detaljan opis slike, koji nam pruža uvid u identitet nekoliko likova, objavio je Antonio Palomino ("Đorđo Vazari španskog Zlatnog doba") 1724. godine.Palomino, Antonio. El museo pictorico y escala optica. Madrid, 1715-1724. v. 2, Ispitivanje pod infracrvenim svetlom otkriva manje pentimente (naknadne slikareve ispravke), odnosno, postoje tragovi ranijeg rada koji je sam umetnik kasnije izmenio. Na primer, isprva je Velaskezova glava bila nagnuta udesno, a ne ulevo.López-Rey (1999), Vol.&nbsp

Slika je isečena i s leve i s desne strane.There is no documentation as to the dates or reasons for the trimming. López-Rey states that the truncation is more notable on the right. López-Rey (1999), Vol.&nbsp Bila je oštećena u požaru koji je 1734. godine uništio Alkasar, a restaurirao ju je dvorski slikar Huan Garsija de Miranda (1677–1749). Levi obraz infantkinje gotovo je u celosti ponovo naslikan kako bi se kompenzovao značajan gubitak pigmenta.Records of 1735 show that the original frame was lost during the painting's rescue from the fire. The appraisal of 1747–48 makes reference to the painting having been "lately restored". López-Rey (1999), Vol.&nbsp Posle spasavanja od požara, slika je popisana kao deo kraljevske kolekcije 1747–48, a infantkinja je pogrešno identifikovana kao Marija Tereza, starija polusestra Margarete Tereze, greška koja se ponovila kada je slika popisana u novoj madridskoj Kraljevskoj palati 1772. godine.López-Rey (1999), Vol.&nbsp U popisu iz 1794, vraćen je raniji naslov slike, Porodica Filipa IV, što se ponovilo u evidenciji iz 1814. godine. Slika je ušla u kolekciju muzeja Prado po njegovom osnivanju 1819. Godine 1843, u katalogu muzeja Prado, delo je prvi put navedeno kao Las meninas.

Poslednjih godina, slika je pretrpela gubitak teksture i nijanse. Zbog izloženosti zagađenju i gomilama posetilaca, nekada živopisni kontrasti između plavih i belih pigmenata na kostimima malih dvorskih dama su izbledeli. Poslednji put je čišćena 1984. godine, pod supervizijom američkog konzervatora Džona Briliija, radi uklanjanja "žutog vela" od prašine koja se skupila od prethodne restauracije u XIX veku. Ovo čišćenje je izazvalo, prema istoričaru umetnosti Federiku Zeriju, "ogorčene proteste, ne zato što je slika na bilo koji način oštećena, već zato što sad izgleda drugačije". . Međutim, prema mišljenju Lopez-Reja, "restauracija je bila besprekorna". Zbog svoje veličine, značaja i vrednosti, slika se ne pozajmljuje za izložbe.The work was evacuated to Geneva by the Republican Government, together with much of the Prado's collection, during the last months of the Spanish Civil War, where it hung in an exhibition of Spanish paintings in 1939, next to Pablo Picasso's Guernica. In Held (1988), Russell (1989).

Slikarski materijal Detaljna tehnička istraga koja uključuje analizu pigmenata slike obavljena je oko 1981. godine u Muzeju Prado. Analiza je otkrila uobičajene pigmente iz perioda baroka koje je Velaskez često koristio na svojim drugim slikama. Glavni pigmenti koji su korišćeni na ovoj slici su: olovno beli, azurit (za suknju dame koja kleči), cinober i red lake, oker i crni karbon.Diego Velázquez, Las Meninas, ColourLex

Opis

Tema мини|Ključ za osobe naslikane na slici: videti tekst Likovi na Las meninas nalaze se u Velaskezovom ateljeu u dvorcu Filipa IV Alkasar u Madridu. Soba sa visokim plafonom je predstavljena, po rečima Silvija Gađija, kao "jednostavna kutija koja se može podeliti mrežom u perspektivi koja se sužava u jednu tačku koja nestaje u daljini". U središtu prednjeg plana nalazi se infantkinja Margareta Tereza (1). Petogodišnja infantkinja, koja se kasnije udala za Leopolda I, cara Svetog rimskog carstva, u tom trenutku je bila jedino živo dete Filipa i Marijane.Maria Theresa was by then queen of France as wife of Louis XIV of France. Philip Prospero, Prince of Asturias, was born the following year, but died at four, shortly before his brother Charles II was born. One daughter from this marriage, and five from Philip's first marriage, had died in infancy. Nju opslužuju dve dvorske dame, ili meninas: donja Isabel de Velasko (2), koja se sprema za naklon princezi, i donja Marija Agustina Sarmiento de Sotomajor (3), koja kleči pred Margaretom Terezom, nudeći joj napitak iz crvene šoljice, ili búcaro, koju drži na zlatnom poslužavniku. Na desnoj strani od infantkinje nalaze se dva kepeca sa poremećajem ahondroplazije: Nemica Maribarbola (4) (Marija Barbola) i Italijan Nikolas Pertusato (5) koji u igri pokušava da nogom probudi usnulog mastifa. Smatra se da pas potiče od dva mastifa iz Lajm Hola u Češiru, koje je Filip III 1604. poklonio Džejmsu I od Engleske."and a couple of Lyme-hounds of singular qualities which the King and Queen in very kind manner accepted" "Chronicle of the Kings of England" p408. Richard Biker Sawbridge 1684 Iza njih stoji donja Marsela de Uljoa (6), princezina pratilja obučena u crninu, koja razgovora sa neidentifikovanim telohraniteljem (7). лево|мини| Uvećani deo slike na kome je prikazan don Hose Nijeto Velaskez koji stoji na vratima u pozadini U pozadini i malo udesno stoji don Hose Nijeto Velaskez (8) – kraljičin komornik pedesetih godina XVII veka i šef radova na kraljevskim tapiserijama – koji je možda bio slikarev rođak. Nijeto je prikazan zaustavljen u hodu, sa savijenim desnim kolenom i stopalima na različitim stepenicima. Kako zapaža likovna kritičarka Herijet Stoun, ne zna se da li on "dolazi ili odlazi". Prikazan je u senci i izgleda kao da drži zavesu na kratkom stepeništu, a zid ili prostor iza njega se ne vidi dobro. Ovo pozadinsko osvetljenje, kao i otvorena vrata, otkrivaju prostor u pozadini: po rečima istoričarke umetnosti Analise Lepanen, ovi detalji odvlače „naš pogled u dubinu“.. Vol. 1, 2000, page numbers unknown. Odraz kraljevskog para vuče u suprotnom smeru, napred u prostor slike. Nestajuća tačka perspektive je na vratima, što se može utvrditi ako se produži linija na spoju zida i plafona s desne strane. Nijeta vide samo kralj i kraljica, koji se nalaze gde i posmatrač slike, a ne vide ga likovi koji su u prvom planu. U fusnotama članka Džoela Snajdera, autor prepoznaje da je Nijeto kraljičin sluga i da je morao biti pri ruci da bi joj otvorio i zatvorio vrata. Snajder kaže da se Nieto pojavljuje na vratima kako bi kralj i kraljica mogli da odu. U kontekstu slike, Snajder tvrdi da scena predstavlja završetak poziranja kraljevskog para Velaskezu i da se oni pripremaju za izlazak, što objašnjava „zašto dvorska dama desno od infantkinje kreće u naklon“.Snyder (June 1985)