Neronova kampanja u Jermeniji

мини|Neronova bista u Puškinovom muzeju Neronova kampanja u Jermeniji vođena je od strane Rimskog carstva pod Neronovom upravom, kao prvi ozbiljniji test za novu carsku administraciju i upravu, koja je počela da funkcioniše stupanjem Nerona Klaudija Cezara Avgust Germanika (po rođenju Lucius Domitius Ahenobarbus), na presto 54. godine. Naime ova Neronova kampanja je trebalo da pokaže kako će reagovati Neron i kako će se pokazati u rešavanju nasleđenih problema od klaudijevske administracije na spoljno – političkom planu, i kako će regulisati istočnog pitanja koje se javljalo u vezi sa kontrolom narušene vlasti nad Jermenijom.Bowman, Alan K. ym.: The Cambridge Ancient History Volume X, The Augustan Empire, 43 BC–AD 69. Jermenija pre i za vreme ranog antičkog perioda Kraljevina Jermenija koja je bila na vrhuncu svoje moći u doba Tigrana Velikog (vladao 95. p. n. e.—66. p. n. e.), leži na visoravni koja okružuje biblijsku planinu Ararat na kojoj se prema predanju zaustavila Nojeva barka nakon velike poplave (Stari zavet; Knjiga Postanja 8.4).

Savremena arheološka istraživanja svedoče o razvijenom vinarstvu na teritoriji Jermenije iz perioda oko 4.000. p. n. e. i to je jedan od dokaza postojanja najranijih civilizacija na tom području.

U bronzanom dobu na području Velike Jermenije postojalo je nekoliko razvijenih civilizacija, uključujući Hetitsko carstvo na vrhuncu moći, Mitansko kraljevstvo na jugozapadu istorijske Jermenije i Hajasa-Azi carstvo (1500—1200. p. n. e.).

Između 12. i 9. veka p. n. e. na području Jermenske visoravni svoje državu su imali i Nairi, kao i Urartu (1000—600. p. n. e.). Svi ovi narodi i plemena su učestvovali u etnogenezi savremenog jermenskog naroda.

Jerevan, savremena prestonica Jermenije je osnovan 782. p. n. e. od strane kralja Argištija I.

Kraljevina Jermenija je formirana oko 600. p. n. e. pod jermenskom dinastijom Orontida (Yervanduni). Država je dostigla svoj vrhunac moći u periodu između 95. i 66. p. n. e. pod vladavinom kralja Tigrana Velikog, i u tom periodu je bila jedna od najmoćnijih sila u regionu. Kroz njenu istoriju smenjivali su se periodi nezavisnosti i vazalstava. Na to je uticao strateški veoma povoljan položaj Jermenije između dva kontinenta, koji joj je kroz istoriju zadavao mnogo nevolja i dovodio do čestih invazija susednih naroda, poput Asiraca, Grka, Rimljana, Vizantinaca, Arapa, Mongola, Persijanaca, Osmanlija i Rusa.

Uslovi u Jermeniji pre dolaska Nerona na vlast мини|Klaudije Klaudijeva, nerazumna spoljna politika je imala značajan uticaj na građanske ratove u Iranu i Jermeniji koji su pretili rimskim pozicijama u ovom delu sveta. Na to je uticao i nedostatak prethodnog iskustva Klaudija kao vladar. Iako mnogobrojni epigrafski i arheološki podaci i drugi nalazi dokazuju da se Klaudije temeljno posvetio svojoj dužnosti i rešavanju problema u Rimskom carstvu uključujući i ovaj u Jermeniji, u rimskoj istoriografiji, u prvom redu u prosenatorskim nostalgičarski krugovima, predstavljen je kao čovek slabog karaktera, koji više voleo knjigu nego upravljanje državom i kojim se lako moglo manipulipulisati.

Iskoristivši slabosti spoljne politike Klaudija, Parti su povratili pozicije u Jermeniji, u kojoj je 37. godine na vlast došao proiranski Orod. Sa smrću Artabana II u Iranu su izbili neredi, uzrokovani time ko će biti novi vladar. Glavni pretendent je bio Gotarz II, adoptivni sin Artabana II, koji je pogubio Artabana III (sina Artabana II), njegovu suprugu i sina. To je izazvalo napad Vardana (možda mlađeg sina Artabana II) koji je za dva dana sa vojskom prešao oko 450 km. To je iznenadilo Gotarza II koji je se morao dati u beg. Jedino je veliki grad Seleukija (u današnjem središnjem Iraku, kod današnjeg Bagdada) odbio da prizna vlast Vardana. Vardan je odmah Seleukiju stavio pod opsadu, a za to vreme Gotarz II je uz pomoć (iranskih naroda) Daksa i Hirkanaca započeo ponovo građanski rat. To je prisililo Vardana da napusti opsadu Seleukije i da se ulogori u dalekoj baktrijskoj ravnici.

Građanski rat u iranskom svetu pokušao je da iskoristi Mitridat (nekadašnji jermenski kralj, koji je bio ranije bačen u tamnicu po naređenju Kaligule) kako bi povratio vlast u Jermeniji. Veliku pomoć mu je informacijama i vojskom pružao brat Farazman, (kralj Iberije), a i rimska intervencija je bila pokrenuta u korist Mitridata kako bi se u Jermeniji uklonili propartski elementi.

Rimsko – iberska intervencija iz 42. godine je bila uspešna. Demonakt, partski satrap Jermenije, je bio potučen i Jermeni više nisu pružali otpor. Manji otpor je još pružao Kotij, kralj Male Jermenije, ali ga je jedno Klaudijevo pismo prisililo da Jermenija prihvati vlast Mitridata. мини|Klaudijeva imperija (41-54), u vreme dolaska na vlast Nerona

Kako su odnosi između braće Mitridata i Farayama bili narušeni, oko 51-52. gododine., Farazman je ubedioi i podržao svoga sina Radamista da napadne svoga strica i preotme mu Jermeniju. Izdan od potkupljenog rimskog zapovednika tvrđava u koju se sklonio, Mitridat se predala i on je pogubljen. Kapadokijski namesnik Julije Pelign (Iulius Paelignus) je ipak napao i pustošio Jermeniju (kasnije je prešao na stranu Radamista), dok je sirijski legat Gaj Umidije Durmije Kvadrat (Caius Ummidius Durmius Quadratus), poslao trupe( pod komandom Helvidija Priska) da uspostave red, ali je opozvan jer Rim nije želeo rat sa Partima.

Iransko – partski šah Vologes I tako]e je nastojao iskoristiti priliku i poslao je vojsku, izbacujući Iberce i postavljajući svoga brata Tiridata za vladara Jermenije.

Međutim zimska epidemija koja je izbila, prisilila je Parte na povlaćenje, a Radamist se vratio strogo kažnjavajući one jermenske gradove koji su se bili predali Partima. Tako je Vologesa I (sin Vonona II) koji je konačno uspostavio trajniju vladavinu (i pored niza iskušenja, ratova i problema) vladao u iranskom svetu od 51. do 78. gododine.

Pripreme Nerona za kampanju u Jermeniji Za Nerona koji je nasledio Klaudija Jermenija je bila važna tampon država na granicama Rimskog i Patskog carstva. Iransko – partska kontrola nad Jermenijom, oličena u prisustvu arsakidskih trupa te postavljanju Tiridata na presto je za Rimsku državu bila nezamisliva i brza reakcija Nerona je bila za očekivanje. Tako da je nerešeno pitanje vlasti na istočnoj granici carstva vodilo je u prvi veći sukob Partije i Rima još od vremena Antonijevog pohoda. A neposredni uzrok tih sukoba bio je pohod Parta na Jermeniju koja je bila rimska klijentska država još od vladavine cara Oktavijana Avgusta.

Neron, koji je došao na vlast sa 17 navršenih godina bio je najmlađi princeps do tada, i nije imao apsolutno nikakvog prethodnog iskustva u državničkim i dužnosničkim poslovima. Da bi prevazišao svoje nedostatke vladara on se na samim počecima princepske dužnosti oslanjao na snažne osobe u svojoj neposrednoj blizini. Od prvog dana kao glavni savetnici mladoga Nerona nametnuli su se Seneka i Afranije Bur (koji je u tadašnjoj rimskoj javnosti važio kao ozbiljna osoba sa vojničkim iskustvom strogim načinom života)

мини|Jermenija i rimski Istok, pre izbijanja rata (oko 55. godine) Afranije Bur je za Neronovu kampanju u Jermeniji predložio prethodinu regrutaciju rimskih građana u istočnim provincijama Rimskog carstva, i nakon izvršene popune i ojačanja legija na istoku carstva nedostajućim ljudstvom njihovo prebacivanje bliže Jermeniji.

Savezničkim kraljevima na ovom prostoru Agripi II i Antiohu IV Epifanu, kralju Komagene naređeno je da pripreme trupe kako bi bile spremne na upad na partsku teritoriju.

Kako bi se učvrstila rimska pozicija pred predstojeći dugogodišnji rat na istoku carstva, Mala Jermenija je prepuštena na vladavinu Aristobulu, prvom rođaku Agripa II (sinu njegovog strica Heroda) a oblast Sofeneu, Sohemu zajedno sa kraljevskim dostojanstvom.

Istovremeno na istoku se pojavio i suparnik Vologesu I — njegov sin Vardana, pa su se iranski Parti povukli iz Jermenije.

Na istok je odmah upućen Gnej Domitijus Korbulo (Gnaeus Domitius Corbulo, Peltuinum, 7 – 67 godine) koji je praktično delio komandu nad trupama na istočnoj granici sa Kvadratom Umidijem (Caius Ummidius Durmius Quadratus), koji je ranije bio legat Gornjeg Ilirika), tadašnjeg legata Sirije.

Zašto rat nije počeo 55. godine? Tokom 55. gododine iako su obavljene sve pripreme, do „pravog” rata nije došlo, mada razlozi za to nisu potpuno jasni, jer je Vologes I poslao taoce iz reda najuglednijih pripadnika porodice Arsakida. Korbulo je tražio da mu se predaju taoci, a Kvadrat Umidij je to odbio. Dva čoveka su od tada postala protivnici.

Takođe Korbulo je morao i da se pozabavi stanjem svoje armije, koja je bila malodušna i raspojasana tokom boravka na bogatom Istoku.

Rat je privremeno odložen a strogi Korbulo je odmah krenuo u reorganizaciju trupa — otpustio je stare i bolesne vojnike, i zamenio ih novopristiglim regrutima iz Galatije i Kapadokije, kao i novom legijuom sa germanske granice, koja je stigla zajedno sa auksilijarnim jedinicama.

Kako bi ojačao vojsku u ovom periodu, pred očekujući rat, Korbul ju je izložeio teškim zimskim uslovima i još strožoj disciplini, u čemu je sam Korbulo svojim primerom i ponašanjem prednjačio ulivajući poštovanje i autoritet u redove svoje armije, na starinski rimski način.Strauss, Barry S. The Spartacus War. Simon & Schuster, 2009. Print.

Tok kampanje za Jermeniju (58 — 63) мини|Korbulo (Gnaeus Domitius Corbuloa) 58. godina „Pravi rat” buknuo je početkom 58. godine, kada je Korbulova armija u proleće te godine bila spremna za ofanzivu. Naime nakon što je Korbulo rasporedio trupe na bitne i strateški važne pozicija, naredio je da se krene u prvi napad (ali da se u toku napada mnogo ne rizikuje), jer je Tiridat primenio taktiku pokretljivosti, gerilski način ratovanja, u napadu na jermenske oblasti koje mu nisu bile lojalne.

Korbulo se brzo prilagodio gerilsekoj taktici protivnika, ne upuštajući se u otvorenu borbu. Naime on je svoje trupe rasporedio tako da su legati i prefekti mogli napadati na više mesta, dok su istovremeno u Tiridatovu Jermeniju upale i trupe Antioha IV i iberskog kralja Farazmana, kao i naroda Moshi.

Pokušaj pregovora Tridata sa Korbulom Nakon što se Tiridat, u ovim uslovima bio izložen značajnom pritisku, poslao je poslanike da pregovaraju sa Korbulom, koji je odgovorio; da se Tiridat molbama obrati princepsu. Time je otpala mogućnost da se sastanu Korbul i Tiridata, jer su obojica imala skrivene namere vezano za taj sastanak. Tiridat, nije uspeo ni da preseče linije snabdevanja Korbulovih jedinica, koje su vodile sa Ponta i Trapezunta, pa se nije imalo o čemu pregovarati.

Prve frontalne bitke (Korbulova osvajanja Jermenije) мини|Operacije tokom prve dve godine rata: invazija i Korbulova osvajanja Korbulove Jermenije

Ohrabrene ovim uslovima Korbulove trupe krenule su u zauzimanje i razaranje niza neprijateljskih utvrđenja, uključujući i uspešan napad na važno utvrđenje Volandum. Prilikom zauzimanja Volanduma gubici Korbulovih trupa su bili zanemarivi, ali je u naselju izvršen veliki masakr. Nakon toga trupe su upućene u prestonicu Artaksatu, i prisilile Tiridata da konačno iz gerilskog ratovanja pređe u frontalnu bitku.

Kada je Tiridat konačno bio prisiljen na frontalni bitku u kojoj nije uspeo zaustaviti prodor rimsko – auksilijarnih snaga (koje su činile tri legije: 3. Gallica, 6. Ferrata, 10. Fretensis), napustio je Artaksatu, koja se predala bez borbe. Iako su stanovnici pošteđeni, grad je iz strateških razloga uništen, jer Korbulo nije želeo da podeli svoje snage tako što bi morao da ostavi snažan garnizon da čuva novoosvojeni grad. Za ovu veliku pobedu Neron je nagrađen novim zvanjem imperatora.

59 — 60. godina Nakon razaranja Artaksate, Korbulo je pokrenuo armiju na Tigranokertu 59. godine. Rimljani su marširali kroz vruću pustinju severne Mesopotamije i prešli Tigris. Ovog puta njihov cilj je bio Tigranakert (Silvan), drugi glavni grad Jermenije.