Frančesko Toti

Frančesko Toti (; rođen 27. septembra 1976. u Rimu) je bivši italijanski fudbaler, koji je nastupao samo za Romu, kao i za italijansku reprezentaciju. Tokom karijere bio je poznat i pod nadimcima Kralj Rima () i Velika beba ().

Toti je jedan od retkih igrača koji je celu svoju fudbalsku karijeru gradio u rodnom gradu. Čitavu svoju profesionalnu karijeru proveo je igrajući za Romu, sa kojom je osvojio jednu titulu prvaka Italije (2001), dva pehara u kupu (2007 i 2008) i još dva u superkupu Italije (2001 i 2007). Sa 250 golova, on je drugi na listi najboljih strelaca Serije A, a šesti je na listi najboljih italijanskih golgetera u svim takmičenjima, sa 316 golova. Pored toga što je najbolji strelac Rome u istoriji i igrač sa najviše nastupa na klub, on je takođe i najbolji strelac Serije A po broju golova koje je postigao za jedan klub i najmlađi kapiten u istoriji lige. Takođe, najstariji je strelac u istoriji Lige šampiona.

Kao osvajač svetskog prvenstva 2006 i finalista evropskog prvenstva 2000, Toti je na oba takmičenja uvršten u najbolji sastav prvenstva. Nastupao je za reprezentaciju i na svetskom prvenstvu 2002, kao i evropskom, dve godine kasnije. Zvanično se povukao iz reprezentacije 2007. godine.

Osvojio je i rekordnih 11 individualnih priznanja udruženja fudbalera Italije: pet za najboljeg italijanskog fudbalera Serije A, dva za najboljeg fudbalera Serije A, dva za gol godine u Seriji A, jedno za najboljeg strelca Serije A i jedno za najboljeg mladog fudbalera Serije A. 2004. godine Pele je uvrstio Totija na listu FIFA 100, koju čine najbolji svetski živi fudbaleri, a u sklopu proslave stogodišnjice od osnivanja FIFE. 2007. godine osvojio je Zlatnu kopačku, a 2010. godine Zlatno stopalo. Nakon povlačenja Toti je dobio Nagradu za igračku karijeru i UEFA Predsedničku nagradu za 2017. godinu.

Počeci karijere Toti je počeo da trenira fudbal u Fortitudu, a onda je, kao i njegov brat, nastavio svoj razvoj u lokalnom SMIT Trastevere (nazvanom po crkvi Santa Marija u Trastevereu), gde je proveo tri godine, a u sezoni 1985/86 prvi put je dobio člansku kartu italijanskog fudbalskog saveza. Od 1986. do 1989. bio je u Lodiđaniju, a njegov fudbalski razvoj, probudio je interesovanje kod većih klubova, pre svega Milana, Juventusa i Lacija. Predstavnici Milana ponudili su 300 miliona lira za Totija, ali je majka odbila tu ponudu, pošto nije želela da joj sin ode od kuće. Lođiani je čak bio dogovorio prelazak Totija u Lacijo. Iako je porodici finansijski više odgovaralo da Frančesko pređe u Lacio koji je nudio i novac, po navijačkom opredeljenju više su bili okrenuti gradskom rivalu i tako je 20. jula 1989. godine Toti registrovan kao fudbaler Rome.

Klupska karijera

Roma

Rani period (1993-1997) Nakon tri godine nastupa za omladinske selekcije Rome, Toti je prvi put nastupio za Romu na prijateljskoj utakmici protiv Austrije 18. februara 1993. godine. Zvaničan debi došao je nakon više od mesec dana, 28. marta, kada je trener Vujadin Boškov ukazao poverenje mladom Totiju i uveo ga u igru umesto Ricitelija, zadnjih pet minuta na utakmici na gostovanju kod Breše, koju je Roma dobila sa 2:0.

Sledeće sezone, pod novim trenerom Maconeom, Toti je polako prikupljao iskustvo nastupima za prvi tim, a povremeno je i dalje igrao za mlađe kategorije. Na otvaranju sezone postigao je i prvi gol za Romu, 4. septembra 1994. godine, na utakmici protiv Fođe. Do kraja sezone Toti je odigrao ukupno 25 utakmica i postigao je 7 golova, a Roma se plasmanom na peto mesto kvalifikovala za Kup Uefa.

Dana 17. oktobra 1995. Toti je postigao prvi gol za Romu u evropskim takmičenjima, na utakmici kupa Uefa protiv Endraht Alsta. Nakon tri sezone pod Maconeom, 1996. godine klub preuzima Karlos Bjanki, a klub je uskoro napustio i Đuzepe Đanini, Totijev idol iz detinjstva. Zbog lošeg odnosa sa novim trenerom, čestih izostavljanja iz sastava, kao i činjenice da je odbijen za broj 10 posle Đaninijevog odlaska, Toti je u januaru 1997. godine bio spreman da pređe na pozajmicu u Sampdoriju. Već dogovoreni prelazak je stopirao predsednik Sensi, nakon Totijevih izdanja na turniru u Rimu, na kome su učestovali još Ajaks i Borusija Menhengladbah. Bjanki je postavio ultimatum, on ili Toti, a pošto je Sensi stao na Totijevu stranu, Bjanki je dobio otkaz.

Nova Romina desetka i kapitenska traka (1997-1999) Dolaskom Zemana stvari su se promenile, a Toti je odmah dobio broj 10. Pod Zemanom Toti je igrao više uz levu aut liniju, u formaciji 4-3-3, što je i uticalo na njegovu učinkovitost na terenu, jer je prvi put u karijeri postigao dvocifren broj golova u sezoni, koju je Roma okončala na četvrtom mestu.

Sledeće sezone, prilikom izbora novog kapitena, Aldair je dobio najviše glasova od saigrača. Aldair, već u zalasku karijere, nije hteo tu odgovornost i nakon nekoliko utakmica prepustio je kapitensku traku nadolazećoj zvezdi Totiju, koji je postao 26 kapiten u klupskoj istoriji Na svojoj prvoj utakmici kao zvanični kapiten tima, 31. oktobra 1998. godine, Toti je postigao dva gola protiv Udinezea (u pobedi od 4:0) i postao je, sa 22 godine, najmlađi kapiten nekog kluba u istoriji Serie A. U novembru 1998. godine, postigao je i prvi gol u derbiju protiv Lacija. Na kraju sezone, Totijev golgeterski učinak bio je dvocifren, a Roma je završila na poziciji niže u odnosu na prethodnu sezonu. Zbog svojih izdanja tokom sezone, Toti je izabran za najboljeg mladog fudbalera Serije A za 1999. godinu.

Skudeto sa pozicije plejmejkera (1999-2004) Sa namerom da konačno osvoji najvredniji trofej u Italiji, Sensi je u junu 1999. godine otpustio Zemana i doveo Kapela. Pošto je Kapelo forsirao formaciju 3-4-1-2, Toti je dobio novu ulogu u timu na poziciji ofanzivnog veznog igrača, gde su došle do izražaja njegova dodavanja i kreiranje igre. Toti je svojim partijama na toj poziciji iza dva napadača stekao status vrhunskog trekvartiste. Na kraju sezone Toti je izabran za najboljeg fudbalera Serije A i za najboljeg italijanskog fudbalera Serije A za 2000. godinu. мини|Nalepnica sa Totijem i mali štit koji nose osvajači Serije A, na jednoj kući u Rimu, izrađeni u čast osvajanje Romine treće titule 2001. godine Trio Batistuta, Montela i Toti sa postignutih 47 od 68 golova Rome u Seriji A, trasirao je put ka tituli, koja je potvrđena u zadnjem kolu, pobedom nad Parmom od 3:1, a Toti je bio strelac prvog gola na meču. Sa 13 golova u Seriji A Toti je ponovio svoj dotadašnji najbolji golgeterski učinak iz sezone 1997-98, a ponovo je proglašen za najboljeg italijanskog fudbalera Serije A.

Počev od sezone 2001-02 Toti je uglavnom igrao u napadu, zajedno sa Batistutom ili novim pojačanjem, Kasanom. 19. avgusta 2001. godine Roma je osvojila prvi trofej Superkupa Italije, kada je porazila Fjorentinu (3:0), uz gol i asistenciju Totija. Sezonu 2001-02 Roma je okončala na drugom mestu, bod iza Juventusa.

Dana 30. septembra 2002. godine, Toti je postigao svoj prvi het-trik, u pobedi na gostovanju u Breši (3:2). I pored nesupešne sezone u Ligi šampiona i tek 8. pozicije u Seriji A na kraju sezone 2002-03, Roma je igrala finale Kupa. Toti je u dve utakmice finala postigao čak 3 gola za Romu iz slobodnih udaraca, ali je Milan slavio ukupnim rezultatom 6:3. Toti je sa Nedvedom podelio nagradu za najboljeg fudbalera Serije A (njegovu drugu), a po treći put je proglašen za najboljeg italijanskog fudbalera Serije A. Zbog neslaganja sa upravom Frančesko je bio blizu prelaska u Real, ali je odustao posle razgovora sa porodicom, prijateljima i ženom.

Roma je imala dobru sledeću sezonu u Seriji A, plasiravši se na drugo mesto, ali je ostala bez trenera Kapela, koji je neočekivano napustio klub na kraju sezone. 18. januara 2004. godine, Toti je sa dva gola doneo pobedu Romi protiv Sampdorije (3:1). Do kraja sezone Toti je postigao 20 golova u Seriji A, zbog čega je, između ostalog, četvrti put izabran za najboljeg italijanskog fudbalera Serije A.

Prelazak u napad (2004-2009) Sezona 2004-05 bila je veoma turbulentna za Romu, kako po pitanju odlazaka igrača, tako i po promenama na poziciji trenera. 3. oktobra 2004. godine, na utakmici protiv Intera, Toti je postigao svoj 100. gol u seriji A, a dva meseca kasnije, 19. decembra, prvim od dva gola na utakmici protiv Parme, Toti je postao najbolji strelac Rome u Seriji A, prestigavši tako Roberta Pruca koji je postigao 106. golova. Roma je sezonu završila na 8. mestu, ali je rezultatom u Kupu donekle popravila konačan utisak. Toti je, u polufinalu, pogotkom protiv Udinezea u 81. minutu revanša, doneo Romi plasman u finale Kupa, obezbedivši tako i nastup u Kupu Uefa sledeće sezone. Na kraju sezone Toti je produžio ugovor sa Romom do 2010. godine.

Dolazak Spaletija na mesto trenera Rome sledeće sezone označio je i novu prekretnicu u Totijevoj karijeri. Pod novim trenerom Roma je igrala u formaciji 4-2-3-1, a kada su mu pred utakmicu sa Sampdorijom u decembru 2005. godine, bili povređeni svi napadači (Kasano, Montela i Nonda), Spaleti je odlučio da najistureniji igrač bude Toti. Međutim, Toti nije igrao kao klasični napadač, često se vraćao duboko nazad po loptu, što je pravilo velike probleme odbrambenim igračima koji su ga pokrivali, a u Rominoj formaciji koja je izgledala kao 4-6-0 (ili 4-1-5-0) rođena je lažna devetka. Iako nije prvi igrač koji je igrao na ovoj poziciji, Toti se smatra igračem koji ju je popularizovao u modernom fudbalu. 19. februara 2006. Toti je doživeo povredu na utakmici sa Empolijem, kada je nakon starta Rikarda Vaniglija, polomio levu potkolenicu i uganuo ligamente. Zbog povrede bio je doveden u pitanje Totijev nastup na svetskom prvenstvu, ali se on oporavio i vratio se na teren 11. maja na utakmici protiv Intera, u revanšu finala Kupa (u kome je Roma poražena ukupnim rezultatom 2:4). I pored povrede i manjeg broja utakmica Toti je sezonu završio sa 15 postignutih golova.

Sezona 2006-07 bila je uspešna kako za Romu, tako i za Totija. Roma je sezonu okončala na drugom mestu iza Intera, u četvrtfinalu Lige šampiona zaustavio ih je Mančester, osvojen je Kup Italije, a Toti je sa 26 golova kao najbolji strelac serije A, osvojio i zlatnu kopačku. Iste godine peti put je proglašen za najboljeg italijanskog fudbalera Serije A. мини|Toti podiže trofej, koji mu je uručio predsednik Italije, Đorđo Napolitano (desno), kao kapitenu osvajača Kupa Italije u sezoni 2007-08 Dana 19. avgusta 2007. godine na utakmici Superkupa protiv Intera, nad Totijem je napravljen penal, koji je De Rosi pretvorio u jedini pogodak na utakmici, čime je Romi doneo trofej. 16. januara 2008. godine, na utakmici kupa protiv Torina, Toti je postigao svoj 200. gol za Romu. 27. februara 2008. godine Toti je 387 put nastupio za Romu i tako je postao fudbaler sa najviše nastupa za klub, prestigavši na listi Đakoma Losija. Za Totija sezona je bila okončana 19. aprila kada je povredio ligamente na utakmici protiv Livorna. Iako nije igrao finalu zbog povrede, Toti je osvojio i drugi trofej u Kupu u karijeri, kada je Roma 24. maja 2008. godine pobedila Inter.

Roma je izgubila utakmicu Superkupa protiv Intera (2:2 u regularnom delu, 5:6 nakon penala), a Toti je u penal seriji pogodio okvir gola. 19. aprila 2009. godine Toti je sa dva gola u pobedi na Lećeom 3:2), postao 10. najbolji strelac u istoriji serije A.

Borba i povratak forme (2009-2011)