__БЕЗКН__
„-{Billie Jean}-“ je ritam i bluz, dens-pop i fank pjesma američkog izvođača Majkla Džeksona. Napisao ju je Džekson dok ju je producirao Kvinsi Džons za pjevačev šesti solo album, „-{Thriller}-“ (1982). Pjesma se jedva našla na albumu zbog mnogih neslaganja između pomenute dvojice. Njeni stihovi aludiraju na istinito životno iskustvo u kojem je mentalno bolesna obožavateljka tvrdila da je Džekson otac jednog od njenih blizanaca. Poznata je po svojstvenom basu i Džeksonovim vokalnim štucanjima. Miksovana je 91 put od strane Brusa Svedijena prije nego što je finalizovana.
Nakon uspješnog plasmana singla „-{The Girl Is Mine}-“ na top-listama, „-{Billie Jean}-“ je izdata 2. 1. 1983, kao albumov drugi singl. Bila je komercijalno i kritički uspješna širom svijeta. Postala je jedan od najprodavanijih singlova 1983, zauzimajući istovremeno prva mjesta u Sjedinjenim Državama i u Ujedinjenom Kraljevstvu. Navođena kao jedna od najrevolucionarnijih pjesama ikada, sertifikovana je platinastim tiražom 1989.
Odlikovana mnogim priznanjima i nagradama (među kojim i dvjema Gremi nagradama, jednom Američkom muzičkom nagradom i uvođenjem u „Kući slavnih producenata spotova“) pjesma i njen spot su katapultirali „-{Thriller}-“ na čelo najprodavanijih albuma svih vremena. Pjesma je promovisana kratkim filmom koji je srušio rasne barijere na Muzičkoj televiziji kao prvi spot jednog crnog izvođača koji se prikazivao na njoj i Emijem nominovanim nastupom sa „Motauna 25“ gdje je Džekson premijerno prikazao mjesečev hod. Takođe je promovisana Pepsi reklamama. Tokom snimanja jedne od reklama, Džekson je pogođen vatrometom. Korišćena i prerađivana od strane mnogih savremenih izvođača, „-{Billie Jean}-“ je učinila Džeksona međunarodnom pop ikonom.
Pozadina
Džekson je u svojoj autobiografiji „-{Moon walk}-“ napisao kako je pjesma bila bazirana na djevojkama sa kojim su se on i njegova braća često susretali kao članovi benda Džekson 5: „Bili Džin je anonimna. Ona je oličenje mnogih djevojaka. Te osobe su nazivane grupi djevojkama u toku šezdesetih.“ Dodao je: „One bi se nalazile kod vrata bekstejdža kada bi došao neki bend u gradu da bi uspostavile odnos sa članovima, tako da mislim da sam napisao pjesmu koristeći iskustvo moje braće kada sam bio mali. Bilo je puno djevojaka kao što je Bili Džin. Svaka je tvrdila da njihov sin pripada jednom od moje braće.“
Džeksonov biograf, Rendi Taraboreli, promovisao je teoriju da je Bili Džin odvojena od stvarnog životnog iskustva sa kojima se pjevač 1981. godine suočio. U knjizi „-{The Magic & The Madness}-“ je objavio kako je jedna mlada žena napisala pismo Džeksonu u kom ga je informisala kako je on otac jednog od njenih blizanaca. Džekson koji je zvanično dobio pismo ovakvog sadržaja nikada nije upoznao ovu ženu, i ignorisao je pismo. Ta žena je slala sve više pisama Džeksonu tvrdeći kako ga voli i da želi biti sa njim. Pisala je koliko bi srećni bili podižući dijete zajedno. Osuđivala je kako Džekson može da ignoriše svoju sopstvenu krv. Pisma su ometala pjevača do te mjere da je imao noćne more.
Nakon pisama Džekson je primio pošiljku koja je sadržala fotografiju obožavaoca, kao i pismo i pištolj. Džekson je bio uplašen- u pismu je traženo da pop zvijezda izvrši samoubistvo izvjesnog dana u specifično vrijeme. Obožavatelj bi to isto uradio, ubio bi „njihovu“ bebu. Napisano je da ako ne mogu da budu zajedno u ovom životu, biće u sledećem. Na majčinu užasnutost Džekson je uramio sliku, i okačio ju u trpezariji iznad stola gdje ruča u svojoj porodičnoj kući. Kasnije su Džeksonovi otkrili da je obožavateljka poslata na liječenje kod psihijatra.
Snimanje мини|лево|200p|Kvinsi Džons je smatrao da je „-{Billie Jean}-“ bila preslaba da bi se našla na albumu „-{Thriller}-“.
Sa svojim fanom u mislima, Džekson je napisao „-{Billie Jean}-“, i kasnije je tvrdio da je znao dok je pisao pjesmu da će ona biti hit: „Muzičar poznaje svoj materijal. Sve treba da stoji na svom mjestu. To te ispunjuje i čini da se osjećaš dobro. Tako sam se ja osjećao dok sam pisao „-{Billie Jean}-“. Znao sam dok sam pisao da će biti veliki hit.“ Pjevač je objašnjavao koliko je bio obuzet pjesmom. Jednom prilikom, neposredno, putujući sa svojim prijateljem, nije primjećivao da mu gori auto sve dok ga motociklista u prolazu nije informisao, za šta je izjavio: „Dječak nam je po svemu sudeći, spasao živote.“
Pop zvijezda je imala niz neslaganja sa producentom. Kvinsi Džons nije htio da se „-{Billie Jean}-“ pojavi na albumu jer je smatrao da je bila preslaba da bi bila dio kolekcije. Producentu se nije dopadao demo i zanemarivao je pesmin bas. Džons je htio da ukloni uvod od 29 sekundi koje je Džekson insistirajući zadržao: „Rekao sam, Majkl, mi moramo ukloniti taj uvod.“ Džons je kasnije ispričao: „Rekao je: „Ali to je žele!... To je ono što me tjera da plešem.“ I kad Majkl Džekson kaže: „To je ono što me tjera da plešem.“, pa, ostatak nas samo može da ćuti.“ Džons je takođe htio da promijeni naziv pjesme u „-{Not My Lover}-“, misleći da će ljudi pomisliti da se pjesma odnosi na teniserku Bili Džin King. Džekson je odbio da promijeni naziv i zatražio je od Džonsa da mu se pridruži u produkciji jer je demo pjesme zvučao gotovo isto kao i konačan proizvod. Naknadno, tražio je još ovlašćenja koja nije dobio kao ni prethodne zahtjeve što je rezultovalo prekidanjem radova na nekoliko dana.
Sredivši svoje odnose, Džons je zadao Džeksonu da otpjeva pjesmu kroz kartonsku cev dužine dva metra. Džeksonov cjelokupni glavni vokal je snimljen iz prvog pokušaja; trenirao je glas prethodno svakog jutra tokom produkcije. Džez saksofonista, Tom Skot, je svirao lirikon, rijedak tip sintesajzera. Bas gitarista, Luis Džonson se zatim pridružio timu. On je odsvirao svoj dio na svakoj gitari koju je imao. Džekson se opredijelio za Jamahinu bas gitaru. Greg Filingejns je takođe bio uključen; on je svirao klavijature. Filingejns je izjavio za pjesmu: „ „-{Billie Jean}-“ je uzbudljiva na svakom nivou. Zvučno je uzbudljiva, zato što je instrumentacija tako minimalna da možete stvarno sve čuti. Melodično je uzbudljiva. Stihovno je uzbudljiva. Vokalno je uzbudljiva. Utiče na vas fizički, emocionalno, pa čak i duhovno.“
Pjesma je miksovana od strane Brusa Svedijena 91 put - neobično za Svedijena koji je miksovao pjesme samo po jednom. Džons je rekao Svedijenu da stvori zvuk udaraljki kakav niko nije ranije čuo. Audio inžinjeru je rečeno da isto tako doda i drugačiji element, „zvučnu ličnost“: „Ono što sam završio je stvaranje platforme za udaraljke i dizajniranje nekih posebnih malih stvari …“ Svedijen je kasnije napisao: „Nema mnogo muzičkih komada gdje možete čuti prve tri od četiri note udaraljki i odmah reći o kakvom se komadu radi“, da bi zaključio: „Ali mislim da je to slučaj sa pjesmom „-{Billie Jean}-“- gdje sam dodao zvučnu ličnost.“
Kompozicija
„-{Billie Jean}-“ se smatra ritam i bluz, dens-pop i fank pjesmom. Instrumental je načinjen upotrebom nekoliko vrsta udaraljki kao što su doboš, standardni rok bubanj i činele. Takođe, odjeci i udvostručeni glasovi Džeksona, te njegovi poznati uzvici su važan dio pjesme. Korišćene su i violine na dijelu bez pjevanja, sintesajzer, bas, a ponegdje se može čuti i kratko pucketanje prstiju. Kompoziciju karakteriše istaknuta i ponavljana bas linija. Pjesma sadrži 116 otkucaja u minuti i odsvirana je u ef-molu. Pjevačev glas varira od tenora do niskog falseta. Pjesmu je napisao i učestvovao u njenoj produkciji Džekson bazirajući „radnju“ na istinitom životnom iskustvu. Stihovi se bave mračnijim temama poput opsesije i paranoje.
Izdanje i prijem
Izdat 1. decembra 1982. godine, album „-{Thriller}-“ je bio kritički i komercijalno uspješan. Mjesec dana kasnije, 2. 1. 1983, „-{Billie Jean}-“ je izdata kao albumov drugi singl; nakon Džeksonovog uspješnog dueta sa Polom Makartnijem na singlu „-{The Girl Is Mine}-“. Pjesma se našla na prvom mjestu liste „Bilbord hot 100“ gdje je provela sedam nedjelja. „-{Billie Jean}-“ je zauzimala vrh ritam i bluz liste u Sjedinjenim Državama devet nedjelja kao i deveto mjesto liste savremenih pjesama. U Ujedinjenom Kraljevstvu je bila broj jedan hit. „-{Billie Jean}-“ i album „-{Thriller}-“ su istovremeno bili brojevi jedan na obje strane Atlantika što je jedno od rijetkih dostignuća. Pjesma je bila treći najprodavaniji singl u Sjedinjenim Državama i deveti u Kraljevstvu. „-{Billie Jean}-“ je dosegla broj jedan u Španiji i Švajcarskoj, top deset u Austriji, Novom Zelandu, Norveškoj i Švedskoj i broj 45 u Francuskoj.
Osim komercijalno, pjesma je bila i kritički jako uspješna. Kristofer Koneli iz magazina „Roling stoun“ je opisao pjesmu upadljivom i tužnom fank numerom sa istaknutom porukom koja prikazuje Džeksonova osjećanja. „Blender“ je bio mišljenja da je pesma jedna od najzvučnijih i najčudnovatijih, psihološki najbremenitijih i očigledno najbizarnijih stvari koje su dosegle „Top 40“ na radiju. „Stajlus magazin“ je smatrao da je pjesma jedna od najboljih prezentacija filmskog noara u pop muzici. Olmjuzik ocjenjuje da je „-{Billie Jean}-“ zapanjujuća i futuristična. Pjesma je pohvaljena i od strane Džeksonovih biografa. Nelson Džordž je konstatovao da je učešće Džerija Heja dalo pjesmi dozu opasnosti dok je Rendi Dž. Taraboreli dodao tamna i rasejana, po produkcijskim standardima Kvinsija Džonsa.
„-{Billie Jean}-“ je odlikovana mnogim nagradama i priznanjima. Na dodeli Gremija 1984, pjesma je zaradila Džeksonu dvije od osam nagrada; proglašena je najboljom ritam i bluz pjesmom i najboljim ritam i bluz muškim izvođenjem. Osvojila je „Bilbordovu“ muzičku nagradu za omiljenu dens i disko ploču. Takođe je odlikovana od strane „Bilbord“ magazina za najbolji singl jednog crnca tokom osamdesetih. Američke muzičke nagrade priznaju pjesmu kao omiljeni pop i rok singl dok je „Keš boks“ nagradio pjesmu za najbolji pop singl i najbolji singl jednog crnca. Pjesma je nagrađena i za svoje prodaje. Osvojila je priznanje Nacionalne asocijacije muzičkih trgovaca pod imenom „Dar muzike“ 1984. godine. Do 1989, standardni format singla je sertifikovan platinastim tiražom od strane Industrijske asocijacije muzike Amerike za prodaju najmanje milion kopija. Digitalna preuzimanja pjesme su sertifikovana zlatnim tiražom za prodaju oko pola miliona primjeraka. Ukupan broj digitalnih preuzimanja u Sjedinjenim Državama do marta 2009. bio je oko 864 hiljade.
Promocija Spot
мини|десно|200p|Džekson stojeći na vrhovima prstiju osvijetljava tlo u spotu pesme „-{Billie Jean}-“.
Kratak film o Džeksonovoj „-{Billie Jean}-“ smatran je spotom koji je MTV, do tada nepoznat muzički kanal, napravio daleko boljim. Bio je to jedan od prvih spotova jednog crnca koji je regularno objavljivan na tom kanalu, u vrijeme kada muzika tog crnca „nije bila dovoljno rok“. Spot režiran od strane Stivija Barona prikazuje paparaca koji prati Džeksona. Paparaco nikada ne uhvati pjevača, čak i kada ga fotografiše, Džekson se na slici gubi. Igrajući putem do Džinine hotelske sobe, Džekson hoda trotoarom na kom šta god dotakne počinje da svijetli. Izazivajući brze okrete, Džekson skače i zaustavlja se na vrhovima svojih nožnih prstiju. Stigavši do hotela, Džekson ide uz stepenice koje vode do sobe. Svakim dodirom i korakom osvijetljava tlo, i obasjani „hotel“ se gasi kada on nestane. Stigavši u scenu, paparaco gleda kako Džekson nestaje ispod pokrivača na Džininom krevetu. Kada je policija stigla, paparaco biva uhapšen za špijuniranje tog para. Džekson je pokazao novi izgled u spotu, sa džeri frizurom i hirurški izmijenjenim nosem. Nosio je crno kožno odijelo, roze košulju i mašnu koju su kopirali od djece sa mnogih područja Sjedinjenih Država. Imitacija je postala stroga zabrana, tako da su đaci u srednjoj školi „Baund Bruk“ iz inata protestovali zbog zabrane da nose jednu bijelu rukavicu kao Majkl Džekson na „Motanu 25“.