Datoteka ili fajl je imenovani, strukturirani skup podataka sadržajno vezanih, pohranjenih na mediju za memorisanje.
Podaci memorisani u datotekama se čuvaju i nakon prestanka rada određenog programa kome pripadaju i nazivaju se perzistentni podaci ( - održano, postojano).
Poreklo reči Datoteka je složenica, kovanica, dve reči, prva dato od latinske reči datum što znači podatak i grčke reči θήκη što se na starogrčkom izgovara teke i znači kutija, kovčeg, beležnica, na novogrčkom tiki i znači predmet, slučaja, i izvedena je od τίθημι što znači postavljam, stavljam.
Sistem datoteka Datoteke su organizovane u sistem datoteka () na različite načine u zavisnosti od operativnog sistema. Datotečki sistemi regulišu pristup tvrdom disku, memoriji, mreži i specijalnim datotekama.
Kod većine operativnih sistema, sadržaj jedne datoteke je obično jednodimenzionalni niz bajtova (), dakle niz celih brojeva između 0 i 255. Tek korisnik datoteke ili sam operativni sistem interpretiraju ove brojčane redove kao tekst, program ili sliku.
Datotečki sistem uređuje pored direktorijuma sa datotekama i gore opisanim sadržajem datoteka i atribute datoteka. Atributima pripadaju tip datoteke, veličina datoteke (broj bajta u datoteci), regulisanje prava za upis i čitanje datoteke, datum nastanka, datum poslednjeg pristupa i datum poslednjih promena datoteke. U zavisnosti od operativnog sistema mogući su i dodatni atributi.
U datotekama primenjeni znakovi zavise od datotečkog sistema, operativnog sistema i postavljenih jezičkih postavki. Kod UNIX kompatibilnih datoteka u imenu se npr. ne smeju nalaziti znakovi '/' i NUL znak. Dodatno je dužina imena datoteke ograničena na 255 znakova. Znakovi mogu biti različito kodirani a noviji operativni sistemi podržavaju i unikod.
Logička i fizička slika datoteka Datoteke se mogu posmatrati na dva načina. Logička slika (pogledaj logička datoteka) prikazuje datoteku kao redove informacijskih celina. U fizičkoj slici datoteka se sastoji iz reda informacionih blokova iste veličine.Magnetic Storage Handbook 2nd Ed., Section 2.1.1, Disk File Technology, Mee and Daniel, (c)1990,
Vrste datoteka Datoteke se mogu koristiti u različite svrhe kao i bajtovi iz kojih se sastoje. Po sadržaju razlikuju se sledeće datoteke: Programi (datoteke koje mogu izvršiti razne funkcije) programi pisani u mašinskim jezicima programi pisani i jezicima različitih skripti (npr. rexx) Datoteke (sadrže informacije i služe za prikaz/očuvanje istih) programski kod (tekst) tekstualne datoteke muzičke datoteke (npr. -{WAV, MIDI, MP3}-) grafičke datoteke baze podataka Direktorijumi Specijalne datoteke (pseudo-datoteke) datoteke za različite hardverske komponente Procesne informacije
Mogućnosti za markiranje tipa datoteke: Markiranje putem operativnog sistema (npr. program ili tekstualna datoteka) Markiranje putem imena datoteke (npr. -{.doc}- na kraju imena) Markiranje unutar datoteke (npr. -{<?xml version="1.0"}- na početku -{XML}- i -{XHTML}- datoteka) Memorisanje u određenim direktorijima
Prikaz datoteka pomoću simbola U grafičkim programima za prikaz strukture direktorijuma i postojećih datoteka kao što su Finder, File Explorer ili Total Commander datoteke su prikazane kao liste ili simboli u određenom direktorijumu.
Reference
Literatura
File System Forensic Analysis, Brian Carrier, Addison Wesley, 2005.
Spoljašnje veze
Категорија:Рачунарство Категорија:Софтвер Категорија:Информатика