thumb|200px|Xugadori de bałacanestro El Bałonçesto o Bałacanestro el xe un spor de scuadra che el se xuga 5 contro 5. Vinse chi che fa pì ponti rento un tenpo de 40 minuti efetivi.
Istòria El bałonçesto xe nasù a Springfield, na sità dei Stati Unii de ła Mèrica, inte el 1891, grasie a James Naismith profesor de educasion fìxega canadexe. Inte i primi ani del XX secoło el se xe difondesto da par tut inte i paexi osidentai, e ancò el xe on spor ołipego.
Canpo
El campo da bałonçesto el xe 15x28 m. El ga on mexocanpo e do aree de tir torno al canestro. thumb|El canpo El canestro el xe alto 2.90 m. e se ga da butarghe rento ła bała par far ponto. thumb|El canestro
Xugo
A bałonçeesto se xuga co do scuadre de 5 omeni contro altri 5 e par marcar ponti par a ła propia scoadra se ga da metar ła bała inte el canestro.
Tenpo de xugo Ła partida ła va vanti par 40 minùi co 4 tenpi pì picenini de 10 minùi par on.
Ponti I ponti i xe sti cua: 1 ponto = tiro łibaro, fat par fałi da ła łuneta sensa aversario. 2 ponti = tiro normał, fat rento al area de tir. 3 ponti = tiro da tre, fato fora dal area de tir
Fałi Ghe xe 7 categorie de fai: P:fało personał del xugador; T:fało tenico de un xugador; U:fało antesportivo de un xugador; D:fało scuaificante o par espulsion; F:fało par risa; C:fało tenico al ałenador; B:fało tenico a ła panchina.
Difuxion Stati Unii de ła Mèrica Inte i Stati Unii el bałonçesto el xe tanto difuxo, l'asoçiasion de bałacanestro che ga in man l'organixasion del canpionà ła xe ła NBA. Ghe xe gradi scoadre come i Boston Celtics, Los Angeles Lakers, Chicago Bulls e San Antonio Spurs.
Eoropa No el xe masa seguì, l'asociasion che ła segue e organixa el bałonçesto ła xe ła FIBA Eoropa.
Tre Venesie Łe scuadre vènete pì bone e che łe ga vinto pì trofei łe xe el Bałonçesto Trevixo (de Trevixo) e ła Reyer Venesia (de Venesia), ma łe xe bone anca el Bałonçesto Trieste (de Trieste), el Bałonçesto Patavium Petrarca (de Padoa), ła Scajera Bałonçesto Verona (de Verona) e l'Acuila Bałonçesto Trent (de Trent).
Notasion