Franciszek Jan Przewirski, właśc. von Putschögl (ur. 4 października 1888 we Lwowie, zm. 25 stycznia 1960 we Wrocławiu) – polski inżynier, profesor nadzwyczajny Politechniki Wrocławskiej.

Życiorys thumb|240px|right|Kościół pw. Św. Józefata w Dźwinogrodzie obok Buczacza projektu Franciszka Jana Przewirskiego Urodził się jako syn leśnika Franciszka von Putschögla (w lipcu 1887 ministerstwo rolnictwa mianowało go oficjałem rachunkowymKronika. „Kurjer Lwowski”. 192, s. 4, 13 lipca 1887.) i Wilhelminy Schanek. W latach 1898–1903 uczył się we lwowskich gimnazjach nr 5 i nr 6, a w 1906 zdał egzamin maturalny i do 1912 studiował na Wydziale Inżynierii Szkoły Politechnicznej we Lwowie, a dyplom inżyniera dróg i mostów uzyskał w 1914

Jeszcze w czasie studiów pracował, wykonując projekty domów, dróg i mostów, ale dopiero w 1914 rozpoczął pracę w Biurze Konstrukcyjno-Mostowym Oddziału Drogowego Wydziału Krajowego we Lwowie. W 1916 objął kierownictwo Biura Odbudowy Zniszczonych Miejscowości w Brzeżanach, a potem analogiczne stanowiska w Stryju i Skolem. Od lata 1917 do jesieni 1918 był kierownikiem Sekcji Utrzymania Dróg w Czortkowie, a 1 listopada 1918 r. wstąpił ochotniczo do Wojska Polskiego i trafił do Zarządu Budownictwa Wojskowego. 2 kwietnia 1919 zmienił nazwisko na polsko brzmiące Przewirski. Latem 1920, jako urzędnik wojskowy VIII rangi został kierownikiem referatu technicznego w Okręgowym Inspektoracie Armii Ochotniczej we Lwowie.

Według Andrzeja Dzięczkowskiego, po zwolnieniu z armii od 1 listopada 1920 do 30 czerwca 1934 kierował biurem Powiatowego Zarządu Drogowego w Buczaczu (według rozporządzenia wojewody tarnopolskiego z 21 listopada 1928 likwidowano m.in. dotychczasowy Państwowy Zarząd Drogowy w Czortkowie oraz Okręgowy Zarząd Dróg Samorządowych w Buczaczu, natychmiast 10 grudnia 1928 rozpoczął urzędowanie Zarząd Drogowy w Buczaczu1. Rozporządzenie. „Tarnopolski Dziennik Wojewódzki”. 15, s. 2, 1 grudnia 1928.). Pomimo pracy w drogownictwie, opracował też projekty odbudowy kompleksu budynków Państwowej Fabryki Monopolu Tytoniowego w Monasterzyskach, budowy hali targowej w Buczaczu, kaplicy 14 Pułku Ułanów Jazłowieckich w Jazłowcu, kościoła w Dźwinogrodzie, dwóch domów ludowych i ok. 13 młynów wodnych. Od 1 lipca 1934 kierował Oddziałem Drogowym w Urzędzie Wojewódzkim w Tarnopolu, a 19 grudnia 1936 pełnił tę samą funkcję w Urzędzie Wojewódzkim we Lwowie. Projektując inwestycje drogowe stosował nowe wówczas nawierzchnie bitumiczne. W 1930 mianowamy znawcą sądowym z zawodu budownictwa i inżynierii w powiecie buczackim184. Lista znawców sądowych. „Tarnopolski Dziennik Wojewódzki”. 7, s. 134 , 1 czerwca 1930..

Okres okupacji niemieckiej przeżył w Warszawie, pracując w Zarządzie Miejskim początkowo jako robotnik, a od marca 1941 r. jako referent. W czasie powstania warszawskiego został wysiedlony z rodziną do obozu w Pruszkowie, a po ucieczce z obozu ukrywał się w Krakowie aż do wyparcia Niemców. W 1945 został skierowany do Wrocławia jako naczelnik Wydziału Komunikacyjnego w Urzędzie Pełnomocnika Rządu na Okręg Administracyjny Dolnego Śląska i pełnił tę funkcję ponad 4 lata. Dzięki jego wysiłkowi doszło do szybkiej odbudowy zniszczonej sieci dróg i ulic. Przewirski zajmował się także odbudową wiszącego mostu Grunwaldzkiego na Odrze we Wrocławiu (niem. Kaiser Brücke – Most Cesarski).

Wiosną 1947 został pracownikiem Politechniki Wrocławskiej i twórcą, a potem kierownikiem katedry budowy dróg i ulic. W 1949 otrzymał nominację na profesora nadzwyczajnego na Wydziale Inżynierii (od 1954 – Budownictwa Lądowego). W związku z pogarszającym się stanem zdrowia jesienią 1956 zrezygnował z funkcji kierownika katedry, jednak do śmierci był jej pracownikiem naukowym.

Zmarł 25 stycznia 1960 r. we Wrocławiu, pochowany w rodzinnym grobie na cmentarzu Rakowickim w Krakowie (kwatera XVIII-8-26).

Żonaty od roku 1920, miał syna (ur. 1922) i córkę Annę (1930–1945).

Ordery i odznaczenia Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1957) Złoty Krzyż Zasługi (dwukrotnie: 1936, 12 listopada 1946 „za działalność powojenną przy utrwaleniu demokratycznych form państwowości polskiej”.) Medal 10-lecia Polski Ludowej (5 maja 1955) - Uchwała Rady Państwa z dnia 5 maja 1955 r. nr 0/735 - na wniosek Ministra Szkolnictwa Wyższego.

Upamiętnienie W listopadzie 1970 r. (w roku dwudziestopięciolecia Politechniki Wrocławskiej) sali wykładowej D-1 (sala 301) nadano imię prof. Franciszka Przewirskiego.

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Absolwenci Politechniki Lwowskiej Kategoria:Ludzie urodzeni we Lwowie Kategoria:Ludzie związani z Buczaczem Kategoria:Ludzie związani z Czortkowem Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na cmentarzu Rakowickim Kategoria:Polscy inżynierowie dróg i mostów Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1888 Kategoria:Urzędnicy administracji terenowej Polski Ludowej Kategoria:Urzędnicy powiatowych zarządów drogowych II Rzeczypospolitej Kategoria:Więźniowie Dulagu 121 Pruszków Kategoria:Nauczyciele akademiccy Politechniki Wrocławskiej Kategoria:Zmarli w 1960