Kościół św. Wawrzyńca Męczennika w Brzeziu – parafialny kościół rzymskokatolicki zlokalizowany w Brzeziu (powiat człuchowski, województwo pomorskie).
Historia Kościół katolicki we wsi istniał od 1599. W 1624 potwierdzono istnienie świątyni w dokumencie lustracji starostwa. Po potopie szwedzkim większa część mieszkańców wsi przeszła na protestantyzm, w związku z czym większość nabożeństw w kościele była protestancka, a tylko raz na miesiąc odprawiana była msza katolicka. Począwszy od I rozbioru Polski katolicy odzyskali większość wśród mieszkańców. Obecny kościół wzniesiony został z muru pruskiego, w miejscu starego, w 1812. Z poprzedniego kościoła zachowano rokokowe: ołtarz (druga połowa XVIII wieku), ambonę i chrzcielnicę. Obiekt początkowo był salowy z pięciobocznym prezbiterium i szkieletową wieżą obitą deskami. W 1864 powstała w Brzeziu samodzielna parafiaGmina Rzeczenica, tablica informacyjna in situ, Zabytki gminy Rzeczenica. Kościół parafialny rzymskokatolicki p.w. św. Wawrzyńca w Brzeziu.
W latach 1923–1925 doszło do przebudowy świątyni, m.in. dobudowano dwie boczne nawy o kalenicach prostopadłych do dachu nad nawą główną, kruchtę zachodnią i dwie przybudówki po bokach prezbiterium. Dach gontowy zastąpiono krytym dachówkami. Kościół poświęcono 27 kwietnia 1924. W 1927 dobudowano kolejną kruchtę konstrukcji ryglowej od zachodu.
Po zakończeniu II wojny światowej nastąpiło odnowienie parafii katolickiej we wsi, co miało miejsce w 1947. 26 października 1954 kościół wpisano do rejestru zabytków. W 1992 pokrycie dachu wymieniono na miedziane.
Architektura Kościół stanowi przykład wiejskiego kościoła ryglowego z 1. ćw. XIX w., zbudowanego w tradycyjnej technice, występującej powszechnie w wiejskim budownictwie sakralnym Pomorza od XVI do XIX wiekuZabytek.pl, KOŚCIÓŁ PAR. PW. ŚW. WAWRZYŃCA MĘCZENNIKA. BRZEZIE.
Trójnawowy obiekt konstrukcji ryglowej (na kamiennej podmurówce) jest zbudowany na planie prostokąta, do którego od wschodu przylega pięciobocznie zamknięte prezbiterium z dwoma aneksami na przedłużeniu naw. Od zachodu (na osi obiektu) dobudowana jest prostokątna kruchta, która jest węższa niż nawa główna. Fachy konstrukcji są wypełnione cegłą i otynkowane. Wieża jest drewniana, konstrukcji słupowo-ramowej. Szczyt frontu, jak również wieża są oszalowane deskami. Więźba dachowa jest krokwiowo-stolcowa, a dach pokryto w 1992 blachą miedzianą. Strop świątyni jest belkowy z podsufitką z desek oraz fasetą w obrębie prezbiterium. Na stropie namalowana jest polichromia. W kruchcie zachowana jest oryginalna posadzka z cegieł.
Wyposażenie Najcenniejsze obiekty wyposażenia to: rokokowy ołtarz główny z XVIII wieku, ambona i chrzcielnica z drugiej połowy XVIII wieku, miedziana misa chrzcielna z XVII wieku, drewniany krucyfiks z XVIII wieku, neobarokowe rzeźby Niepokalanego Serca NMP i Najświętszego Serca Pana Jezusa z końca XIX wieku, neobarokowe konfesjonały z 1. ćwierci XX wieku, neobarokowy prospekt organowy wraz z organami z XX wieku, cztery dzwony (spiżowy z początku XIX wieku oraz trzy stalowe z lat 20. XX wieku, drewniana empora o balustradzie wykończonej u dołu motywem fartuszka, strop dekorowany neobarokowymi malowidłami grisaille z lat 30. XX wieku neobarokowymi malowidłami figuralnymi i roślinnymi, stolarka okienna w prezbiterium, dwie pary drzwi (prowadzące z kruchty do nawy oraz do aneksu północnego).
Otoczenie Pierwotnie teren wokół świątyni stanowił cmentarz. Z nekropolii zachował się tylko jeden nagrobek z końca XIX wieku.
Galeria
Przypisy
Kościół Kategoria:Dawne kościoły protestanckie w województwie pomorskim Kategoria:Obiekty sakralne w gminie Rzeczenica Kategoria:Świątynie pod wezwaniem św. Wawrzyńca Kategoria:Zabytkowe kościoły w powiecie człuchowskim Kategoria:Kościoły w diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej Kategoria:Budynki w Polsce oddane do użytku w 1812