thumb|Z żoną Galiną Wiszniewską w 1975 roku Mstisław Leopoldowicz Rostropowicz (ros. Мстислав Леопольдович Ростропович; ur. 27 marca 1927 w Baku, zm. 27 kwietnia 2007 w Moskwie) – radziecki i rosyjski wiolonczelista, dyrygent, pedagog i obrońca praw człowieka.

Życiorys Urodził się w rodzinie o korzeniach: polskich, rosyjskich, litewskich i niemieckich. Był synem wiolonczelisty, Leopolda Rostropowicza, prawnukiem polskiego ziemianina Hannibala Rostropowicza ze Skotnik. Rodzina Rostropowiczów, z której pochodził pieczętowała się herbem Bogoria.

Jako czterolatek rozpoczął naukę gry na fortepianie, grać na wiolonczeli zaczął w wieku 10 lat. W 1943 r. rozpoczął naukę w Konserwatorium Moskiewskim. W 1960 został profesorem tego właśnie konserwatorium.

Od pierwszych lat powojennych angażował się w działania na rzecz wolności sztuki, wolności słowa i demokratycznych wartości, za co spotykały go prześladowania ze strony komunistycznej władzy. Już w 1948 Rostropowicz porzucił konserwatorium w proteście przeciwko szykanowaniu swojego nauczyciela Dmitrija Szostakowicza. W 1970 po raz pierwszy udzielił wsparcia Aleksandrowi Sołżenicynowi, za co najpierw pozbawiono go paszportu i zmuszono do koncertowania wraz z żoną na Syberii. W 1974 opuścił razem z rodziną ZSRR. W latach 1977–1994 był dyrektorem artystycznym National Symphony Orchestra w Waszyngtonie w USA, za co w 1978 roku pozbawiono go wraz z żoną Galiną Wiszniewską radzieckiego obywatelstwa oraz zakazano mu koncertów w kraju. Obywatelstwo radzieckie przywrócono artyście dopiero w 1990. W późniejszych latach Rostropowicz odwiedzał wielokrotnie Rosję, w Berlinie zagrał improwizowany koncert już w dobę po upadku Muru Berlińskiego i opowiedział się po stronie demokracji podczas puczu moskiewskiego w 1991.

Mstisław Rostropowicz uchodził za jednego z najwybitniejszych współczesnych wirtuozów wiolonczeli. W swym obszernym repertuarze uwzględniał także muzykę XX w. Jako dyrygent prowadził orkiestry operowe i symfoniczne. Współpracował z najwybitniejszymi kompozytorami XX wieku. Wielu z nich napisało utwory specjalnie dla niego; wśród nich: Witold Lutosławski (Koncert wiolonczelowy), Dmitrij Szostakowicz (dwa Koncerty wiolonczelowe), Siergiej Prokofjew (Koncert wiolonczelowy, Sonata na wiolonczelę i Symfonia-Koncert), Benjamin Britten (Symfonia na wiolonczelę i orkiestrę, Sonata wiolonczelowa i trzy Suity). Występował też jako pianista.

W 1981 został laureatem prestiżowej duńskiej Nagrody Fundacji Muzycznej Léonie Sonning. W 1984 otrzymał Nagrodę Grammy.

W ostatnich latach życia Rostropowicz mieszkał w Paryżu. Stan jego zdrowia uległ znacznemu pogorszeniu na początku 2007 – pod koniec stycznia trafił do jednego z paryskich szpitali z rozpoznaniem raka jelita grubego i zaledwie kilka dni później, 6 lutego przewieziono go do Moskwy. Słynnego artystę odwiedził w szpitalu prezydent Rosji Władimir Putin.

Zmarł 27 kwietnia 2007, dokładnie miesiąc po swoich 80. urodzinach. Pogrzeb nastąpił dwa dni później – 29 kwietnia 2007. Po nabożeństwie żałobnym w Soborze Chrystusa Zbawiciela.

Spoczywa na Cmentarzu Nowodziewiczym w MoskwieМогилы знаменитостей. Ростропович Мстислав Леопольдович (1927-2007)..

Rostropowicz a muzyka współczesna Na zamówienie Mstisława Rostropowicza lub z jego inspiracji powstało – lub też są jemu dedykowane – wiele dzieł; doliczono się 117 utworów, których był pierwszym wykonawcą. Są wśród nich utwory zaliczane do najważniejszych w repertuarze powstałym w XX wieku: Benjamin Britten: Symfonia na wiolonczelę i orkiestrę op. 68 (1963), Sonata wiolonczelowa op. 65 (1960) trzy Suity na wiolonczelę solo: I op. 72 (1964), II op. 80 (1967), III op. 87 (1971) Dmitrij Szostakowicz: I Koncert wiolonczelowy Es-dur op. 107 II Koncert wiolonczelowy g-moll op. 126 Siergiej Prokofjew: Sonata C-dur na wiolonczelę i fortepian, op. 119 (1949) Symfonia-Koncert e-moll na wiolonczelę i orkiestrę, op. 125 (1950–1952), druga wersja I Koncertu wiolonczelowego e-moll op. 58 Concertino g-moll na wiolonczelę i orkiestrę, op. 132 (1952) Boris Czajkowski: Suita na wiolonczelę solo (1960) Partita na wiolonczelę, fortepian, klawesyn, gitarę elektryczną i perkusję (1966) Dmitrij Kabalewski – Sonata wiolonczelowa op. 71 (1962) Galina Ustwolska – Wielki duet na wiolonczelę i fortepian (1959) Alfred Schnittke: II Sonata wiolonczelowa (1994) II Koncert wiolonczelowy (1990) Koncert potrójny (1994) Improwizacja na wiolonczelę solo (1993) Witold Lutosławski: Koncert wiolonczelowy (1970) Wariacja sacherowska (1976) Krzysztof Penderecki: II Koncert wiolonczelowy (1982) Per Slava (1986) Andrzej Panufnik – Koncert wiolonczelowy (1991) Astor Piazzolla – Le Grand Tango

Rostropowicz jako pedagog Mstisław Rostropowicz, który nauczał w Konserwatorium Moskiewskim, cieszył się opinią genialnego pedagoga. Na liście jego uczniów znajduje się wielu wirtuozów o międzynarodowej renomie, m.in.: Karina Georgian, Natalija Gutman, Mischa Maisky, Ivan Monighetti.

Odznaczenia i nagrody

Przypisy

Bibliografia Alexander Ivashkin, Josef Oehrlein – Rostrospektive. Zum Leben und Werk von Mstislav Rostropovich, Internationale Kammermusik Akademie Kronberg, Frankfurt-Schweinfurth 1997, . Коммерсант – Очарованный струнник Классическая музыка – Мстислав Леопольдович Ростропович (1927–2007) Лентапедия – Ростропович Мстислав Музыкальный справочник – Мстислав Леопольдович Ростропович (1927)

Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina Kategoria:Honorowi Członkowie Królewskiej Akademii Muzycznej w Londynie Kategoria:Laureaci Nagrody Grammy Kategoria:Laureaci Nagrody Państwowej Federacji Rosyjskiej Kategoria:Laureaci Nagrody Leninowskiej Kategoria:Laureaci Nagrody Stalinowskiej Kategoria:Odznaczeni Orderem „Za zasługi dla Ojczyzny” Kategoria:Laureaci Nagrody Wolfa w dziedzinie sztuki Kategoria:Laureaci Praemium Imperiale Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej Kategoria:Odznaczeni Medalem 800-lecia Moskwy Kategoria:Odznaczeni Medalem za Ofiarną Pracę w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945 Kategoria:Odznaczeni Medalem „Za rozwój dziewiczych ziem” Kategoria:Odznaczeni Medalem „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” Kategoria:Odznaczeni Prezydenckim Medalem Wolności Kategoria:Odznaczeni Narodowym Orderem Zasługi (Ekwador) Kategoria:Odznaczeni Orderem Danebroga Kategoria:Odznaczeni Orderem Feniksa Kategoria:Odznaczeni Orderem Francisco de Miranda Kategoria:Odznaczeni Orderem Izabeli Katolickiej Kategoria:Odznaczeni Orderem Imperium Brytyjskiego Kategoria:Odznaczeni Orderem Karola III Kategoria:Odznaczeni Orderem Leopolda (Belgia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Lwa Finlandii Kategoria:Odznaczeni Orderem Lwa Niderlandzkiego Kategoria:Rosjanie odznaczeni Orderem Sztuki i Literatury Kategoria:Odznaczeni Orderem Wielkiego Księcia Giedymina Kategoria:Odznaczeni Orderem Wschodzącego Słońca Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi (Węgry) Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi Adolfa Nassauskiego Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi Republiki Federalnej Niemiec Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi Republiki Włoskiej Kategoria:Odznaczeni Medalem 850-lecia Moskwy Kategoria:Ludowi Artyści ZSRR Kategoria:Ludowi Artyści RFSRR Kategoria:Radzieccy dysydenci Kategoria:Radzieccy pedagodzy muzyczni Kategoria:Radzieccy wiolonczeliści Kategoria:Rosyjscy dyrygenci Kategoria:Rosyjscy kompozytorzy Kategoria:Rosyjscy wiolonczeliści Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Nowodziewiczym w Moskwie Kategoria:Ludzie urodzeni w Baku Kategoria:Absolwenci Konserwatorium Moskiewskiego Kategoria:Komandorzy Orderu Sztuki i Literatury Kategoria:Laureaci Nagrody Fundacji Muzycznej Léonie Sonning Kategoria:Wielcy Oficerowie Legii Honorowej Kategoria:Laureaci Kennedy Center Honors Kategoria:Bogoriowie Kategoria:Odznaczeni Orderem Maja Kategoria:Odznaczeni Orderem Heydəra Əliyeva Kategoria:Rosjanie pochodzenia polskiego Kategoria:Rosjanie pochodzenia niemieckiego Kategoria:Osoby pochodzenia litewskiego Kategoria:Honorowi obywatele Wilna Kategoria:Urodzeni w 1927 Kategoria:Zmarli w 2007 Kategoria:Laureaci Polar Music Prize