Klemens Jerka, ps. „Podkowa” (ur. 23 listopada 1896 w Rudzie, zm. 26 lutego 1945 w Hamburgu) – rolnik, kapitan pożarnictwa, działacz samorządowy i niepodległościowy.
Życiorys Urodził się 23 listopada 1896 w Rudzie, parafia Zieluń, obecnie gmina Lubowidz, powiat żuromiński, województwo mazowieckie, w rodzinie Wincentego (1859–1925) i Elżbiety z Kuczmarskich (1874–1958), brat Marianny (1898–1986) i Bernarda (ur. 1900). Rolnik w Lubowidzu, powiat mławski „za zasługi na polu pracy społecznej”.. Dzięki staraniom rodziców zdobył średnie wykształcenie – ukończył Gimnazjum Polskie w Płocku. W 1912 (podczas nauki w gimnazjum) należał do pierwszego zastępu skautowego „Orłów”, w którym był także przyszły poeta Władysław Broniewski1912 rok. Pierwszy zastęp skautów w Płocku opracował hm. Benedykt Sandomierski.. Przez dwa lata studiował w Szkole Inżynierskiej im. Hipolita Wawelberga i Stanisława Rotwanda w Warszawie. Równocześnie pod pseudonimem „Podkowa” działał w tajnym szkoleniu i ćwiczeniach Polskiej Organizacji Wojskowej. 10 listopada 1918 wstąpił jako ochotnik do 36. Pułku Piechoty Legii Akademickiej, a w grudniu zostaje przeniesiony do 10. pułku Ułanów w Białymstoku. Brał udział w walkach z Niemcami pod Bielskiem i Grodzieńskiem i z bolszewikami w styczniu 1919 pod Wołkowyskiem i Słoniszczem. Po przerwie spowodowanej chorobą, w październiku 1919 wrócił na front i wziął udział w ofensywie na Dniepr i w odwrocie do Warszawy, a następnie w nowej ofensywie na Grajewo. Od 16 maja 1921 prowadził kancelarię pułku. 1 lipca 1922 ożenił się z Barbarą z domu Lipczykówną (ur. 1902). 17 kwietnia 1923 zwolniony do rezerwy w stopniu wachmistrza. Zajmował się gospodarstwem rolnym i prowadził własny młyn. Był radnym gminnym w Lubowidzu i powiatowym w Mławie. Działał w Towarzystwie Rolniczym, Kółku Rolniczym, Kasie Stefczyka, był sekretarzem Powiatowego Komitetu Przysposobienia Wojskowego i Wychowania Fizycznego oraz członkiem komisji rewizyjnej Polskiej Organizacji Wojskowej w Mławie. Związał się zawodowo z pożarnictwem, był naczelnikiem OSP w Lubowidzu. Od 1929 był oficerem, a od następnego roku - instruktorem powiatowym w Mławie. Jako instruktor powiatowy w 1932 trafił do Sandomierza, gdzie piastował m.in. funkcję komendanta Ochotniczej Straży Pożarnej.
Po wybuchu II wojny światowej działał w konspiracji niepodległościowej. Jesienią 1939 był współorganizatorem konspiracyjnej organizacji Polska Organizacja Wojskowa, która działała na terenie Sandomierza i skupiała żołnierzy 2. Pułku Piechoty Legionów. W 1940 nawiązał kontakt z ZWZ w Ostrowcu Świętokrzyskim i zorganizował komendę obwodu ZWZ-AK Sandomierz „Wyżyny” organizując terenowe struktury ZWZ na terenie powiatu. W latach 1941–1942 pełnił funkcję szefa referatu I Organizacyjnego Komendy Obwodu ZWZ-AK na terenie powiatu. Pełnił funkcję komendanta lokalnych struktur Strażackiego Ruchu Oporu „Skała”.
8 marca 1944 został aresztowany przez Gestapo i osadzony na zamku w Sandomierzu. Następnie został wywieziony do KL Auschwitz-Birkenau. Jak podaje muzeum Auschwitz do obozu przybył 28 lipca 1944. Później przebywał w KL Neuengamme (nr więźnia 47975) i w obozie zewnętrzny w Hamburgu. Tam zmarł 26 lutego 1945. Pochowany na Hamburskim cmentarzu Ohlsdorf (położenie grobu: Bp 74-52-29). Według innej wersji Klemens Jerka zginął w 1945 na Morzu Bałtyckim, podczas ewakuacji obozu, gdy Alianci zbombardowali statki z więźniami.
Ordery i odznaczenia
Medal Niepodległości (27 czerwca 1938) „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Brązowy Krzyż Zasługi (22 stycznia 1930) Srebrny Medal „Za Zasługi dla Pożarnictwa” (1939)Życie Strażackie Województwa Kieleckiego R.XIII, Nr 6-7, Czerwiec-Lipiec 1939 Odznaczenia ZG Związku Straży Pożarnych R.P., s.97. Odznaka StrzeleckaNa podstawie fotografii.
Upamiętnienie 27 marca 2024 roku w siedzibie Komendy Powiatowej PSP w Sandomierzu odsłonięto tablicę upamiętniającą 17 zasłużonych strażaków, zarówno zawodowych jak i druhów z jednostek OSP, wśród których był Klemens Jerka.
7 września 2025 roku przed budynkiem Ochotniczej Straży Pożarnej w Lubowidzu odbył się uroczysty apel z okazji posadzenia „Dębu Pamięci” oraz odsłonięcia tablicy pamiątkowej w związku z 80-tą rocznicą śmierci kpt. poż. Klemensa Jerki.
Przypisy
Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Kategoria:Członkowie Strażackiego Ruchu Oporu „Skała” Kategoria:Członkowie Związku Walki Zbrojnej Kategoria:Ludzie związani z Lubowidzem Kategoria:Odznaczeni Brązowym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Odznaką Strzelecką Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem Za Zasługi dla Pożarnictwa Kategoria:Pochowani na cmentarzu Ohlsdorf w Hamburgu Kategoria:Polscy działacze rolniczy Kategoria:Polscy strażacy Kategoria:Skauci Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1896 Kategoria:Więźniowie KL Auschwitz Kategoria:Więźniowie KL Neuengamme Kategoria:Zmarli w 1945 Kategoria:Żołnierze Armii Krajowej