thumb|C-130 Hercules w barwach Sił Powietrznych Samolot transportowy (ang. transport aircraft) – samolot dostosowany głównie do przewozu osób i/lub towarów. Wojskowe samoloty transportowe przeznaczone są do powietrznych przewozów wojsk i ładunków oraz wysadzania desantów powietrznych. W zależności od wagi przewożonych ładunków i zasięgu dzielą się na ciężkie, średnie i lekkie. Są wyposażone w odpowiednio przystosowaną ładownię, osobową, osobowo- towarową lub towarową. Wymiary ładowni często dostosowuje się do określonego rodzaju sprzętu wojskowego.
Charakterystyka Współczesne samoloty transportowe, w zależności od typu, mogą unieść od 40 do 250 ton ładunku, a samoloty pasażerskie znacznie mniej (do kilku ton). Należy też pamiętać, iż ładowność samolotu jest zmienna, gdyż zależy od odległości, jaką ma on do pokonania bez tankowania. Ograniczeniem jest również zdolność lotniska do przyjęcia, a ściślej rzecz biorąc do startu samolotu – decydującym czynnikiem jest długość pasa startowego. W takim wypadku samolot może wziąć mniej ładunku lub paliwa.
Dodatkowym utrudnieniem przy przewozie ładunków jest konstrukcja samolotu, która uniemożliwia załadunek towarów zbyt wysokich, szerokich, długich, a także zbyt ciężkich. Popularną metodą przewozu towarów jest tworzenie jednostek ładunkowych w postaci kontenerów i palet, ułatwiających przeładunki i manipulacje. Towary przewożone na lekkich paletach obciąga się folią lub specjalnymi siatkami.
Zarówno urządzenia przeładunkowe, jak i wnętrza samolotów towarowych są wyposażone w rolki, po których przesuwa się jednostki ładunkowe. Tego rodzaju urządzenia nie są instalowane w samolotach pasażerskich.
Obecnie największym samolotem transportowym na świecie jest An-225 Mrija – masa użyteczna 400 ton, wyprodukowano tylko jedną sztukę, druga niekompletna (zaniechana) oraz An-124 Rusłan – masa użyteczna 150 ton, produkowany seryjnie.
Największym wyprodukowanym samolotem transportowym o napędzie turbośmigłowym jest radziecki An-22, jednakże problemy z zespołem napędowym (wibracje) sprawiły, iż praktycznie wyszedł z użycia.
Z maszyn produkowanych poza Rosją (i ZSRR) do największych należą: C-5 Galaxy i C-17.
Porównanie samolotów thumb|An-22 Samolot Ładowność max. [t] Objętość użyteczna [m³] Beechcraft King Air 1,2 5 Cessna 406 1,2 6,5 Fairchild Metro II 1,4 12 Dornier 228 1,5 17 Embraer EMB 110 Bandeirante 1,56 14 Let L-410 UVP-E 1,6 11 Beechcraft 1900C 1,7 15,3 Beechcraft 1900D 2,1 18,9 Fairchild Metro III 2,1 12 Dassault Falcon 20 2,5 14 Cessna 208B Super Cargomaster 2,9 16 Short 330 3 25 Embraer EMB 120 Brasilia 3,3 31,1 Short 360 3,5 40 Douglas DC-3 3,5 35 Saab 340 3,86 35 ATR 42-320 5,5 54 Fokker F27 5,9 45 Antonow An-26 5,5 55 Hawker Siddeley HS 748 6 55 Antonow An-74 6,5 45 Antonow An-32 6,7 30 ATR 72-200 8,5 75,5 BAe 146 10,5 70 Douglas DC-6 13 125 Lockheed L-188 Electra 14,5 91 Boeing B737-300 QC 14,8 82 Boeing B737-200 15 105 Antonow An-12 18 90 Lockheed L100-30 21 140 Boeing B727-100 F 21,2 108 Boeing B727-200 F 24 144 Boeing B757-200S F 30,7 180 Boeing B757-23P F 39,7 187 Boeing B707 40 145 Douglas DC8-54/55 41 180 Boeing 767-200 F 42 370 Airbus A300 B4-200 F 45 391,4 Ilyushin IL76 45 180 Ilyushin IL76-TD 45,7 185 McDonnell Douglas DC8-62 F 45 200 McDonnell Douglas DC8-71 F 47 235 McDonnell Douglas DC8-73 F 49,4 234,3 Antonow An-22 50 650 Lockheed L1011 Tristar 55 420 Boeing 767-300 F 60 454 McDonnell Douglas DC10-30 66 350 McDonnell Douglas MD-11 F 89,2 498 Boeing 747-100 96 724 Boeing 747-200 110 725 Boeing 777F 112 653 Boeing 747-400 120 764 Antonow An-124 120 700 Boeing 747-8F 140,5 858,4 Antonow An-225 250 1300 Antonow An-70 47 313 CASA C-295M* 9,25 Lockheed C-130E Hercules* 20,4 (*) używany przez Siły Powietrzne
Przypisy
Bibliografia
Transportowy Transportowy