Kasztelania łęczycka – kasztelania powstała w X/XI wieku jako okręg grodowy w trakcie formowania się państwaJerzy Sikora, Między podbojem a prowincją. Przyczynek do piastowskiej organizacji Polski Centralnej w X i XI w., Olgierd Ławrynowicz, Jerzy Maik, Piotr A. Nowakowski (red.) [w:] Non Sensistis Gladios. Studia ofiarowane Marianowi Głoskowi w 70. rocznicę urodzin, Łódź 2011, s. 349-367.. Obejmowała większą część ziemi łęczyckiej i zajmowała centralne miejsce w stosunku do ówczesnych granic państwa polskiego. Wchodziła w skład prowincji łęczyckiej (XI w.–1231 r.), księstwa łęczyckiego (1231–1352 r.) i województwa łęczyckiego (1352–1793 r.). Siedzibą kasztelanii (kasztelem) była Łęczyca.
W I połowie XIV wieku (najpóźniej w 1332 r.) w czasach Władysława Łokietka kasztelania łęczycka utraciła część obszaru na rzecz nowo tworzonej kasztelanii brzezińskiej. Przypuszcza się, że było to spowodowane chęcią usprawnienia przez księcia administracji na południowo-wschodnich rubieżach księstwa łęczyckiego, w związku z wcześniejszym przyłączeniem do księstwa Inowłodza i okolic.
Kasztelanowie łęczyccy + Chronologiczna lista kasztelanów łęczyckichImię i nazwiskoOkres urzędowaniaprzypisyPaweł Kościelecki1318–1335Jakub N.1339Jan Sobocki1349–1356Bartłomiej z Glinna1358–1366Mikołaj z Grabowa1368–1381Stefan Szczepanek Łąkoski1382Jan Łąkoski1383–1430Wojciech Malski1430–1436Maciej Bielawski1436–1462Eustachy Odrowąż ze Sprowy1458–1459Tomasz Sobocki1459–1486Andrzej1486–1495Andrzej Zaksiński(już 1495?) 1496–1511 (jeszcze 1512?)Wojciech Gledzianowski1512–1512 (jeszcze 1514?)Andrzej Oporowski1514–1523Jan Kościelecki(już 1523?) 1526–1535Piotr Służewski1535–1538Mikołaj Brudzewski1538–1545Zygmunt Parzęczewski1545–1549 (jeszcze 1550?)Jakub Lasocki1550–1576 (jeszcze 1577?)Paweł Szczawiński1577–1593 (jeszcze 1595?)Stanisław Bykowski(już 1594?) 1595–1611Mikołaj Szczawiński(już 1611?) 1612–1620Wacław Kiełczewski1620–1628Adam Walewski1628–1638 (jeszcze 1639?)Samuel Przerębski1638–1639Remigian Zaleski(już 1639?) 1640–1645Przemysław Bykowski1645–1645 (jeszcze 1646?)Mikołaj Radziejowski(już 1645?) 1646–1654 (jeszcze 1655?)Aleksander Sielski(już 1654?) 1655–1659Andrzej Przyjemski1659–1661Andrzej Starkowiecki1661–1661 (jeszcze 1664?)Jan Trzebicki(już 1661?) 1664–1661 (jeszcze 1664?)Paweł Gembicki1649–1686 (jeszcze 1687?)Ludwik Wierzbowski1687–1687 (jeszcze 1692?)Jerzy Towiański1692–1702Jerzy Antoni Warszycki1702–1718Franciszek Skrzyński1720–1730 (jeszcze 1731?)Franciszek Skarbek1731–1734Maciej Poniatowski1736–1743 (jeszcze 1744?)Józef Walewski1744–1750Józef Lipski1750–1752Zygmunt Linowski1754–1754 (jeszcze 1757?)Józef Lasocki1757–1760 (jeszcze 1761?)Józef Walewski1761–1762 (jeszcze 1763?)Tadeusz Lipski1763–1795
Zobacz też krainy historyczne w Polsce ziemia łęczycka kasztelania sieradzka kasztelania brzezińska prowincja łęczycka księstwo łęczyckie województwo łęczyckie powiat łęczycki senat (I Rzeczpospolita)
Przypisy
Linki zewnętrzne Marek Koter, Historyczno-geograficzne podstawy oraz proces kształtowania się regionu łódzkiego. [w:] T. Marszał (red.), Miasto – region – gospodarka w badaniach geograficznych. W stulecie urodzin Profesora Ludwika Straszewicza, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2016, s. 131–161. Informacja o pracy: (str. 133-136; Ryc. 1) Opisane jest kształtowanie się prowincji łęczyckiej i kasztelanii wchodzących na jej terenie. Podkreślone jest znaczenie Łęczycy. Na Ryc. 1 pokazany jest zasięg prowincji łęczyckiej przed rozbiciem dzielnicowym, wraz z kasztelaniami znajdującymi się na jej terenie (łęczycką, sieradzką, spicymierską, wolborską, rozpierską, skrzyńską, żarnowską i małogoską). Jerzy Sikora, Między podbojem a prowincją. Przyczynek do piastowskiej organizacji Polski Centralnej w X i XI w., Olgierd Ławrynowicz, Jerzy Maik, Piotr A. Nowakowski (red.) [w:] Non Sensistis Gladios. Studia ofiarowane Marianowi Głoskowi w 70. rocznicę urodzin, Łódź 2011, s. 349-367. Informacja o pracy: Praca opisuje proces powstawania prowincji łęczyckiej, który obejmuje: (1) okres wewnętrznej ekspansji państwa Polan w X wieku i związane z tym podporządkowywanie sobie mieszkańców i terenów poprzez niszczenie starych grodów i budowę nowych; (2) zmiany jakie zachodziły na tych terenach podczas reorganizacji państwa rozpoczętej przez Kazimierza Odnowiciela po kryzysie lat 30. XI w., i zachodzącej w 2. poł. XI i 1. poł. XII w. włącznie z powstaniem nowego systemu grodów administracyjnych, co wiązało się z przebudową obiektów z okresu pierwszej monarchii, jak Tum (koło Łęczycy), czy Rozprza, jak i kompletnie nowe założenia: Spicymierz, Sieradz, być może też Wolbórz. Autor posługuje się terminami "grody - ośrodki administracji państwa", "system grodowy" na określenie struktur, które później określane są kasztelaniami.
łęczycka
Kategoria:Ziemia łęczycka Kategoria:Ziemia łęczycko-sieradzka Kategoria:Historia Łęczycy