Zygmunt Izydor Bromberg-Bytkowski (hebr. זיגמונד ברומברג-ביטקובסקי, ur. w 1866 w Stryju, zm. 13 lutego 1923 w Łodzi) – działacz syjonistyczny, pedagog, literat.
Życiorys Urodził się w Stryju, następnie uczęszczał do gimnazjum w Tarnowie, gdzie założył z Abrahamem Salzem i Edwardem Schwagerem koło syjonistyczne „Bar Kochba”. W późniejszym okresie studiował prawo na Uniwersytecie Wiedeńskim. W 1897 r. był delegatem na w Bazylei. Będąc przedstawicielem stowarzyszenia Ahawat Syjon kupił działkę od barona Rothschilda w Galilei, w latach 1898–1901Kempa A., Szukalak M., Żydzi dawnej Łodzi. Słownik biograficzny, t. 1, Łódź 2001, s. 36–37.Polski Słownik Judaistyczny, oprac. Z. Borzymińska, R. Żebrowski, t. 1, Warszawa 2003, s. 236–237. był administratorem oraz przywódcą kolonii Machanajim dla Żydów z zaboru austriackiego. W 1902 r. powrócił do Galicji, by ukończyć filozofię na Uniwersytecie Lwowskim. W 1908 r. został nauczycielem II Gimnazjum we Lwowie. W latach 1917–1923 mieszkał w Łodzi, gdzie pracował jako dyrektor Gimnazjum Żeńskiego Towarzystwa Żydowskich Szkół Średnich w Łodzi, przy ul. Piramowicza 6. W Łodzi jego działalność nie ograniczała się jedynie do pracy w gimnazjum. Bromberg-Bytkowski zajmował się w niej również propagowaniem syjonizmu – był redaktorem syjonistycznego miesięcznika „Tel Awiw” wydawanym przez Towarzystwo Haibri Hacair, członkiem zarządu Stowarzyszenia Wzajemnej Pomocy Nauczycieli Żydów, należał do partii Hitachdut, której był jednym z założycieli, a także był prezesem Żydowskiego Towarzystwa Literacko-Muzycznego „Hazomir”. W 1919 r. bez powodzenia kandydował do Sejmu Ustawodawczego.
Spoczywa na nowym cmentarzu żydowskim przy ul. Brackiej w Łodzi.
Publikacje Od okresu gimnazjum Bromberg-Bytkowski pisał wiersze, zajmował się analizą literatury i tłumaczeniami. W późniejszym okresie publikował w prasie polskiej, polsko-żydowskiej oraz niemieckiej. m.in. w czasopismach: „Życie”, „Chimera”, „Dziennik Krakowski”, „Rocznik Żydowski”, „Bohemia”, „Der Jude”, „Beiträge zur Ästhetik”. Był również autorem prac w języku polskim, takich jak dramat Ines de Castro (Lwów 1906), oraz rozprawa O monologu w dramacie (Lwów 1909). Ponadto był autorem tłumaczeń m.in. dzieł Gottholda Ephraima Lessinga oraz Maurice’a Maeterlincka. Przełożył też na język polski wydaną w 1924 r. Pieśń nad Pieśniami z ilustracjami autorstwa Artura Szyka.
Przypisy
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Lwowskiego Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Wiedeńskiego Kategoria:Syjoniści Kategoria:Nauczyciele związani z Łodzią Kategoria:Literaci polskiego pochodzenia Kategoria:Żydowscy pisarze Kategoria:Pochowani na nowym cmentarzu żydowskim w Łodzi Kategoria:Żydzi związani z Łodzią Kategoria:Ludzie urodzeni w Stryju Kategoria:Ludzie związani z Tarnowem (zabór austriacki) Kategoria:Urodzeni w 1866 Kategoria:Zmarli w 1923