Monica Vitti, właśc. Maria Luisa Ceciarelli (ur. 3 listopada 1931 w Rzymie, zm. 2 lutego 2022 tamże) – włoska aktorka.
Była muzą reżysera Michelangela Antonioniego, u którego we wczesnych latach 60. XX w. grała główne role. Potem była obsadzana głównie w komediach, współpracując z reżyserem Mario Monicellim. Wystąpiła z Marcellem Mastroiannim, Alainem Delonem, Richardem Harrisem, Terence’em Stampem, Michaelem Caine’em i Dirkiem Bogarde’em.
Vitti zdobyła pięć nagród Davida di Donatello dla najlepszej aktorki, siedem włoskich Złotych Globów dla najlepszej aktorki, Srebrnego Niedźwiedzia za wybitne osiągnięcie artystyczne (1984) na Festiwalu Filmowym w Berlinie oraz nagrodę Honorowego Złotego Lwa (1995) za całokształt twórczości na Festiwalu Filmowym w Wenecji.
Życiorys Wczesne lata Urodziła się w Rzymie jako córka Adele Vittiglii i Angela Ceciarelliego. Występowała w domu przed młodszym rodzeństwem. Zaczynała od amatorskich przedstawień teatralnych. W 1953 ukończyła studia aktorskie w Centro sperimentale di cinematografia w Rzymie.
Kariera thumb|left|170px|Monica Vitti (ok. 1970) Pierwszą rolę filmową powierzył jej Ettore Scola w swoim Ridere! Ridere! Ridere! (1954). W 1957 przyłączyła się do Teatro Nuovo di Milano, sceny kierowanej wówczas przez Michelangela Antonioniego.
Wkrótce zagrała w jego znanym filmie Przygoda (1960), za rolę w którym otrzymała nagrodę jury na 13. MFF w Cannes. Krytycy zachwycili się rolą Claudii, chłodnej kobiety z zamożnego towarzystwa, która rozwija romans z chłopakiem swojej zaginionej przyjaciółki. Później wzięła jeszcze udział w innych produkcjach Antonioniego: Nocy, Zaćmieniu i Czerwonej pustyni.
Spróbowała też hollywoodzkiej kariery, grając tytułową rolę w filmie Modesty Blaise (1966), opartym na komiksie o tym samym tytule. Film był jednak porażką w zgodnej opinii zarówno krytyków, jak i publiczności. Vitti wróciła więc do Europy, gdzie zagrała u Luisa Buñuela w Widmie wolności i raz jeszcze pracowała z Antonionim przy realizacji Tajemnicy Oberwaldu.
Zasiadała w jury konkursu głównego na 21. (1968) oraz na 27. MFF w Cannes (1974).
W 1989 napisała scenariusz do dramatu Sekretny skandal (Scandalo segreto), który sama wyreżyserowała i w którym zagrała główną rolę z Elliottem Gouldem. Był to jej ostatni występ na dużym ekranie.
O jej życiu prywatnym wiadomo niewiele, choć w 1993 opublikowała swoją autobiografię pod tytułem Sette sotane (wł. Siedem spódnic). Dwa lata później poślubiła Roberta Russo.
Była na okładkach magazynów takich jak „L’Europeo”, „Film”, „Elle” czy „Vogue”.
Życie prywatne W latach 1957–1967 była związana z Michelangelem Antonionim. W 1995 Vitti wyszła za mąż za Roberto Russo, z którym była w związku od 1973.
Śmierć Ostatni raz wystąpiła publicznie w 2002 na paryskiej premierze musicalu scenicznego Notre-Dame de Paris. W 2015 wycofała się z życia publicznego z powodu choroby Alzheimera. W 2018 jej mąż potwierdził, że nadal mieszka z nim w domu w Rzymie i że osobiście się nią opiekował z pomocą opiekunki. Vitti zmarła z powodu powikłań choroby Alzheimera 2 lutego 2022 w wieku 90 lat.
Filmografia 1954: Ridere, Ridere, Ridere! (Śmiać się, śmiać się, śmiać się) 1955: Adirana Lecouvreue 1956: Una pelliciccia di visone (Futro nurkowe) 1958: Le dritte (Spryciary) 1959: L’avventura (Przygoda) 1960: La notte (Noc) 1962: Le quattro Verità (Cztery prawdy) 1962: L’eclisse (Zaćmienie) 1963: Château en Suède (Zamek w Szwecji) 1963: Dragées au poivre (Pigułki z pieprzem) 1964: Alta infedeltà (Niewierność) 1964: Il deserto rosso (Czerwona pustynia) 1964: Il disco volante (Latający talerz) 1964: La bambole (Lalki) 1966: La fate (Wróżki) 1966: Fai in fretta ad uccidermi... ho freddo! (Zabij mnie szybko... zimno mi!) 1966: Modesty Balise 1967: La cintura si castita (Pas cnoty) 1967: Ti ho sposato per allegria (Ożeniłem się z tobą dla zabawy) 1967: La ragazza con la pistola (Dziewczyna z pistoletem) 1969: Amore mio, aiutami (Kochanie, pomóż mi) 1969: La femme écarlate (Szkarłatna kobieta) 1970: Dramma della gelosia – tutti i particolari in cronaca (Dramat zazdrości) 1970: La supertestimone (Świadek koronny) 1970: Le copie (Pary) 1970: Nini' Tirabusciò, la donna che inventò la mossà (Nini Tirabusciò, kobieta która wymyśliła „ruch”) 1970: La pacifista (Pacyfistka) 1971: Gli ordini sono ordini (Grzeszna natura) 1971: Noi donna siamo fatte cosi (My kobiety takie już jesteśmy) 1973: La Tosca 1973: Teresa la larda (Teresa złodziejka) 1973: Polivere di Stelle (Gwiezdny pył) 1974: Le fantōme de la liberté (Widmo wolności) 1979: An Almost Perfect Affair (Romans prawie doskonały)
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Włoskie aktorki filmowe Kategoria:Włoskie aktorki teatralne Kategoria:Włoskie aktorki telewizyjne Kategoria:Włoscy reżyserzy filmowi Kategoria:Włoscy scenarzyści XX wieku Kategoria:Aktorki związane z Rzymem Kategoria:Komandorzy Orderu Sztuki i Literatury Kategoria:Laureaci Honorowego Złotego Lwa Kategoria:Laureaci Nagrody David di Donatello Kategoria:Laureatki Srebrnej Muszli dla najlepszej aktorki Kategoria:Ludzie urodzeni w Rzymie Kategoria:Urodzeni w 1931 Kategoria:Zmarli w 2022