Aleja Prymasa Tysiąclecia – trasa szybkiego ruchu na osi północ-południe przebiegająca w zachodniej części Warszawy.
Opis W latach 30. XX w., w czasie modernizacji kolejowego węzła warszawskiego, zbudowano tunel pod torami głównymi w ciągu ulicy Józefa Bema, która biegła wzdłuż murów m.in. fabryki Lilpop, Rau i Loewenstein, zniszczonej przez Niemców w 1944 roku. Po wojnie tunel nie był używany aż do lat 60. XX w.
W związku z koniecznością zbudowania tam szerokiej arterii obwodowej, zaprojektowano trasę przez dawne tereny fabryki Lilpopa, łączącą Ochotę z Wolą i wykorzystującą tunel pod torami, który został też wydłużony pod torami skrętu z obwodnicy w kierunku zachodnim i poszerzony do trzech naw przeznaczonych dla ruchu kołowego i jednej nazwy przeznaczonej dla ruchu pieszego, z których początkowo wykończona została tylko jedna nawa przeznaczona dla ruchu kołowego. Trasę zaprojektowano po zewnętrznej stronie obwodnicy kolejowej, aby nie krzyżowała się z nią, stąd charakterystyczny kształt trasy. Całej projektowanej trasie pomiędzy Alejami Jerozolimskimi a ulicą Powązkowską uchwałą Rady Narodowej m.st. Warszawy z dnia 31 stycznia 1969 nadano nazwę aleja Rewolucji Październikowej.
5 marca 1973 oddano do użytku odcinek pomiędzy Alejami Jerozolimskimi a ulicą Górczewską, a trasą ruszyła specjalnie uruchomiona linia autobusowa (wówczas 184, po 1979 połączona z linią 167)Trasbus, portal komunikacji miejskiej w Warszawie, linia 184. W tunelu przy Dworcu Zachodnim przejazd był bardzo wąski – mieściły się tylko 2 autobusy, pozostała przestrzeń pod torami była wypełniona ziemią. Aleja Rewolucji Październikowej wchłonęła wybudowaną w 1963 ulicę Nowo-Bema, którą od grudnia 1963 kursowały tramwaje linii 11 i 34. U zbiegu alei i Wolskiej znajdowała się pętla tramwajowa.
W 1990, w związku z budową kolejnego odcinka alei, ekshumowano szczątki 2566 pochowanych na cmentarzu Wojskowym na Powązkach żołnierzy niemieckich, którzy m.in. zmarli w warszawskich szpitalach z ran odniesionych na froncie wschodnim i podczas walk w powstaniu warszawskim, i przeniesiono je na cmentarz wojenny w pobliżu wsi Joachimów-Mogiły. 30 czerwca tego roku zawieszono ruch tramwajowy w związku z przygotowaniami do budowy estakadjw. linia 11. Prace rozpoczęły się w drugiej połowie 1990, ale po kilkudziesięciu miesiącach je przerwano. Przez kilka lat jako pomniki budowy zostały słupy estakady przyszłej trasy nad ulicami Kasprzaka i Wolską oraz prawie gotowy wiadukt nad ulicą Górczewską. Za ul. Górczewską w stronę Powązek trasa była planowana, ale praktycznie budowy na tym odcinku nie prowadzono.
Planowano także połączenie arterii z ulicą Zygmunta Krasińskiego.
W 1997 wznowiono prace nad budową alei Prymasa Tysiąclecia, poszerzono i udrożniono tunel przy Dworcu Zachodnim (obecnie dostępne są 3 pasy w każdym kierunku), a w listopadzie 2000 oddano trasę do użytku.
Po stronie Ochoty część dawnej ulicy Bema na osi tunelu (obecnie al. Bohaterów Września) również pozostała na uboczu, gdyż przedłużenie trasy skierowano w ulicę Bitwy Warszawskiej 1920 r. (d. Wery Kostrzewy).
Aleja w latach 2000Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 5 lipca 2000 r. w sprawie ustalenia przebiegu dróg krajowych w Warszawie ()–2013Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 27 września 2013 r. w sprawie pozbawienia dróg kategorii dróg krajowych () na odcinku od ulicy Kasprzaka do ronda Zesłańców Syberyjskich była częścią miejskiego odcinka drogi krajowej nr 2 i trasy europejskiej E30. Obecnie na całej długości stanowi fragment drogi krajowej nr 7 i trasy europejskiej E77.
Nazwa 1959−1963 – Nowoprojektowana (odcinek ulica M. Kasprzaka – ulica Wolska) 1963−1969 – Nowo-Bema (zmiana nazwy ulicy) 1969−1990 – aleja Rewolucji Październikowej (od 1973 odcinek Aleje Jerozolimskie – ulica Górczewska i – Lasek na Kole) od 1990 aleja Prymasa Tysiąclecia; nazwa upamiętnia kardynała Stefana Wyszyńskiego zwanego Prymasem Tysiąclecia.
Ważniejsze obiekty Dworzec kolejowy Warszawa Zachodnia Lasek na Kole Osiedle Moczydło Park im. Edwarda Szymańskiego Park Moczydło Powązki Wojskowe Przystanek kolejowy Warszawa Wola Relikty fabryki Lilpop, Rau i Loewenstein Rondo Tybetu Rondo Zesłańców Syberyjskich Zakład Energetyki Trakcyjnej i Torów Tramwajów Warszawskich
Uwagi
Przypisy
Prymasa Tysiąclecia Kategoria:Odolany Kategoria:Ulrychów (Warszawa) Kategoria:Koło (Warszawa) Kategoria:Szczęśliwice Kategoria:Stara Ochota