mały|Bettina Heinen-Ayech (1937–2020): Letnia burza z piorunami w Algierii 1974 Bettina Heinen-Ayech (ur. 3 września 1937 w Solingen, zm. 7 czerwca 2020 w Monachium) – niemiecka malarka, znana z barwnych pejzaży Algierii.
Życiorys Bettina Heinen-Ayech była córką dziennikarza Johanna Jakoba Josefa „Hannsa” Heinena (1895–1961), urodzonego w Bauchem, wieloletniego redaktora naczelnego Solinger Tageblatts i gazety branżowej Eberswalder Offertenblatt, zajmującego się również liryką i dramaturgią. Jej matka, Erna, z domu Steinhoff (1898–1969), urodziła się w Düsseldorfie i pochodziła z westfalskiej rodziny z dworu Haus Ahse koło SoestBettina Heinen-Ayech: Malarka Bettina Heinen-Ayech zmarła w wieku 82 lat. dostęp 13 czerwca 2020.Ali Elhadj-Tahar/Hans Karl Pesch: Bettina Heinen-Ayech. Wydawnictwo U-Form, Solingen 1982.Erwin Bowien, Das schöne Spiel zwischen Geist und Welt. Mein Malerleben, U-Form-Verlag, Solingen, 1995. .Erwin Bowien: Verlorene Morgenstunden, Tagebuch eines Kunstmalers 9.IX.1944 – 10.V.1945 (Utracone godziny poranka, Dziennik malarza 9.IX.1944-10.V.1945). Wyd.:Gabriele Richard, Pulheim 2015, s. 278.. Bettina Heinen-Ayech miała troje rodzeństwa, dwóch braci i siostrę; dzieci dorastały w atmosferze sztuki i otwartości domu rodzinnego w Solingen. Rodzina mieszkała w starym domu szachulcowym w dzielnicy Höhscheid, dawnym sztygarowym domu tamtejszej kopalni ołowiu. Bettina Heinen-Ayech zamieszkiwała w domu rodziców podczas pobytów w swoim rodzinnym mieście aż do późnej starościDr. Claudia Schöning-Kalender, Bettina Heinen-Ayech: Bewegung, Farbe, Licht. Das Künstlerische Vermächtnis einer Malerin, Artprofil. Magazin für Kunst, Heft Nr. 144-2021..
W czasie II wojny światowej od 1942 roku Bettina Heinen-Ayech mieszkała z matką i jej siostrą w Kreuzthal-Eisenbach koło Isny im Allgäu, później dołączył do nich malarz i przyjaciel rodziny Erwin Bowien (1899–1972), który w 1942 roku wrócił do Niemiec po dziesięcioletnim pobycie w Holandii, nieustannie uciekając przed władzami nazistowskimi. Ojciec Hanns Heinen poszedł w ślad za nim, po tym jak w 1944 roku opublikował artykuł o rzeczywistej sytuacji w Niemczech. Przeciwko niemu i Bowienowi wydano w Kreuzthal nakazy aresztowania, co „rozdarło pokojówkę”, jak później podał HeinenMalika Bouabdellah: „Bettina” Katalog z retrospektywy w Musée National des Beaux-Arts. 1993..
W latach 1948–1954 młoda Bettina Heinen-Ayech uczęszczała do żeńskiego liceum August-Dicke-Mädchengymnasium w Solingen, gdzie jedna z nauczycielek rozpoznała i promowała jej talent. Pierwsze wykształcenie artystyczne Bettina Heinen-Ayech otrzymała od Bowiena, który w 1945 roku przeniósł się do rodziny Heinenów – do tzw. „Czarnego Domu” i który pozostał jej mentorem aż do śmierci. Od 1954 roku uczęszczała do kolońskich szkół rzemieślniczych, m.in. do klasy monumentalnego malarstwa ściennego Otto Gerstera, gdzie pozwolono jej przeskoczyć trzy klasy. W roku 1955 prace Bettiny Heinen-Ayech – 20 akwareli i rysunków – wystawiono po raz pierwszy w Kursaal w Bad Homburgu. Obrazy 18-letniej wówczas Bettiny Heinen-Ayech zostały włączone przez właścicielkę frankfurckiej galerii, Hannę Bekker vom Rath, do zbiorowej wystawy Niemieckiej Sztuki Współczesnej (1955/56), obok dzieł Karla Schmidta-Rottluffa, Paula Klee, Maxa Beckmanna, Maxa Ernsta, Ernsta Ludwiga Kirchnera i Käthe Kollwitz, pokazywanych w tournée po Ameryce Południowej, Afryce i Azji. Karl Schmidt-Rottluff doradził jej: „Bettino, bądź wierna sobie!”
Następnie Bettina Heinen studiowała u Hermanna Kaspara w Akademii Sztuk Pięknych w Monachium i odbywała wycieczki do Ticino. Od 1958 roku studiowała w Królewskiej Duńskiej Akademii Sztuki w Kopenhadze i odbyła pierwszą z kilku podróży do Norwegii, gdzie zakupiła chatę u podnóża gór Siedmiu Sióstr. W latach 1959 i 1962 Bettina Heinen-Ayech otrzymała stypendia Ministerstwa Kultury Nadrenii Północnej-Westfalii. W tym czasie odbyła też pobyty malarskie na Sylcie, w Ticino, Norwegii oraz Paryżu. W 1962 roku Bettina Heinen-Ayech wybrała się w swoją pierwszą podróż do Afryki Północnej, będąc zaproszoną do Kairu przez Niemiecki Instytut Kultury.
W Paryżu w 1960 roku, podczas gdy w Jardin du Luxembourg malowała razem z Bowienem, poznała swojego przyszłego męża, Algierczyka Abdelhamida Ayecha (1926–2010). Dwa lata po narodzinach córki Diany w 1961 roku rodzina przeniosła się do Guelmy, rodzinnego miasta Ayech w Algierii, które wówczas stało się niezależne od Francji. W 1969 roku urodził się ich syn Haroun. W następnych latach Bettina Heinen-Ayech stale przemieszczała się między Solingen a Algierią, poszukując motywów swoim samochodem, „pojeździe, który kiedyś narodził się jako R4”. Stąd zaistniał znany motyw „nieuniknionej końcówki papierosa w kąciku ust”Malika Bouabdellah/Diana Millies/Bernard Zimmermann: Bettina Heinen-Ayech. Retrospektywa 1951–1992. Wyd.: Stadtsparkasse Solingen. 1992.
Malika Bouabdellah: „Bettina” Katalog z retrospektywy w Musée National des Beaux-Arts. 1993. Jej miłość do Algierii opiera się również na miłości do męża Hamida – według Bettiny Heinen-Ayech – „człowieka wolnego i odważnego”Dalila Mahammed Orfali: „Bettina”. Katalog z retrospektywy w Musée National des Beaux-Arts. 2005..
Pierwsze prace Bettiny Heinen-Ayech zostały zakupione w 1968 roku przez Muzeum Narodowe w Algierii (Musée National des beaux-arts d’Alger), a w 1976 roku otrzymała nagrodę Grand Prix de la ville d’Alger. W tym samym roku została przewodniczącą Towarzystwa Przyjaciół Erwina Bowiena (Bowien zmarł w 1972). W 1992 roku w Musée National des beaux-arts d’Alger odbyła się retrospektywa 120 jej obrazów. W 1993 roku otrzymała Nagrodę Kulturalną fundacji Solinger Bürgerstiftung Baden. W 2004 roku w Algierii odbyła się druga wielka retrospektywa jej prac. Wystawa była objęta patronatem ówczesnej algierskiej minister kultury Khalidy Toumi. W 2006 roku rząd algierski uhonorował ją ponownie. W tym samym roku podczas jej nieobecności w domu w Solingen miało miejsce włamanie w celu kradzieży sześciu obrazów Erwina BowienaTaieb Larak: Bettina, La rencontre d’un peintre et d’un pays. Bettina Heinen-Ayech et l’Algérie. 2007..
Do 2018 roku obrazy Heinen-Ayech były pokazywane na ponad 100 wystawach indywidualnych i licznych wystawach zbiorowych w Europie, Ameryce i AfryceTaieb Larak, Bettina. Die Begegnung einer Malerin mit einer Landschaft. Bettina Heinen-Ayech und Algerien. En-Nakhla, Algier, 2018, .. Jej imię „Bettina” stało się jej pseudonimem artystycznym, również w arabskiej pisowni بتينا. Życie i twórczość Bettiny Heinen-Ayech przedstawiano w książkach i filmach. W 2012 roku po raz pierwszy po wojnie wróciła do Kreuzthal w Allgäu. Podczas powrotu towarzyszyła jej ekipa telewizyjna z Bayerischer RundfunkPunkt zbiegu w Allgäu – Sztuka pamięci: Erwin Bowien w Kreuzthal (reżyseria: Georg Bayerle i Rudi Holzberger. Bayerle-Kümpfel-Holzberger Foundation), 2015..
Bettina Heinen-Ayech zmarła 7 czerwca 2020 roku w wieku 82 lat w Monachium.
W 2020 roku na domu jej rodziców (tzw. „Czarny Dom”) zamieszczono tablicę pamiątkową zarówno dla niej, jak i dla jej przyjaciół z kolonii artystów„Czarny Dom”: plakat honoruje dziedzictwo kulturowe. Solinger Tageblatt dostęp 12 listopada 2020..
Twórczość Bettina Heinen-Ayech w ramach swojej nauki poznała wszystkie techniki malarskie i skupiła się na malarstwie akwarelowym. Jako malarka plenerowa tworzyła liczne obrazy pejzażowe, rzadziej portrety. Podczas pobytów w Algierii opracowała własną technikę. Na skutek suchego powietrza w Guelmie akwarele nie wiązały się ze sobą tak, jak w klimacie Europy, lecz szybko wysychały. Stąd Heinen-Ayech opracowała własną technikę: „Łączę mocne kolory niczym mozaikowe smugi jedna przy drugiej”, wyjaśniała. W takiej kombinacji intensywnych kolorów oddawała plastyczny obraz krajobrazów i światła w AlgieriiBettina-Heinen-Ayech exposera à Dar El Kenz. Femme-lumière, femme-courage. dostęp 3 listopada 2018.. W latach terroryzmu od 1990 do 2000 roku mogła malować w Algierii tylko portrety, martwe natury oraz widoki z okna; podróże nie były możliwe.
W Algierii zmieniła się nie tylko jej technika malarska, lecz także osobowość, jak twierdziła Bettina Heinen-Ayech. Zdystansowała się od swoich „europejskich uprzedzeń” i „wsłuchiwała się” w piękną przyrodę w Guelmie: „Południowa góra Mahouna, jej pola, urzekają i urzekają wszystkie moje zmysły i opanowują moje fantazje. Maluję ten region wiosną, podczas gdy zieleń pokrywają czerwone kropki – maki – świecąc we wszystkich swoich odcieniach, daleko od gęstej zieleni Europy, latem, gdy jego niebieskie i fioletowe szczyty wznoszą się ponad przecudownym złotem pszenicznych pól; zimą, gdy czerwień ziemi ma niesamowitą moc, którą tak trudno zobrazować!”Dr. Haroun Ayech, Ali El Hadj Tahar: Bettina, Galerie Dar el Kenz, Alger, 2016.
Już w 1967 roku dziennikarz Max Metzker pisał o Bettinie Heinen-Ayech w Düsseldorfer Nachrichten: „Jest w stanie stworzyć krajobraz nawet dla tych, którzy go nie znają. Portrety nie są jedynie wizerunkami ludzi, lecz również głęboko wnikającym zobrazowaniem duszy”.
Wystawy 1955 Kursaal von Bad Homburg 1957 Nordfriesland Muzeum. Nissenhaus Husum; Kopenhaga, Niemiecki Klub 1958 Welfenschloss Münden 1961 Berno, Galeria Schneider 1962 Kair, Niemiecki Instytut Kultury 1963 Solingen, Niemieckie Muzeum Ostrzy 1966 Düsseldorf, Międzynarodowy Instytut Edukacyjny Most 1970 Tunis, wystawa w Salonie Artystów 1972 Hamburg, Galeria Sztuki Współczesnej 1973 Springe, Muzeum auf dem Burghof; Rabat, Instytut Goethego; Casablanca, Instytut Goethego 1976 Gladbeck, Muzeum Schloss Wittringen 1980 Remscheid, Muzeum Miasta, Muzeum Regionalne Hasten 1984 Damaszek, Instytut Goethego. Muzeum Narodowe Damaszku dokonujące zakupów; Aleppo, Musée National 1986 El Oued, Maison de la Culture 1990 Würzburg, Otto-Richter-Halle, Freunde Mainfränkischer Kunst und Geschichte e.V.; Paris, Centre Culturel Algérien. 1992 Arundel, Little Gallery 1993 Algieria, wielka retrospektywa z ponad 120 obrazami w Musée National des Beaux Arts d’Alger. Muzeum dokonujące zakupów. 1998 Solingen, August-Dicke-Gimnasium z okazji 125 jubileuszu 2000 Solingen, Muzeum Sztuki Baden; Paryż, Ratusz 2002 Algieria, Towarzystwo Niemiecko-Algierskie 2003 Aachen, Centre Culturel Français w ramach algierskiego Roku Kultury we Francji 2004 Algieria, druga wielka retrospektywa 100 obrazów w Muzeum Narodowym Algierii pod patronatem minister kultury Khalida Toumi 2008 Angers, Château d´Angers 2017 Georgsmarienhütte, Muzeum Villa Stahmer 2024 Galeria Malarstwa w Dachau (31 października 2024 – 27 kwietnia 2025): W podróży po świecie: Kolonia artystów z Solingen 2025 Kunstverein Coburg (25 stycznia 2025 – 11 maja 2025): Bettina Heinen-Ayech – z Solingen do Orientu 2025 Georgsmarienhütte, Muzeum Villa Stahmer (18 maja – 29 czerwca), wspólnie z Erwinem Bowienem i Amudem Uwe Milliesem 2025 Miejska Galeria Schwalenberg (6 lipca – 7 września): „Między światami – Bettina Heinen-Ayech“
Nagrody 1976 Bettina Heinen-Ayech otrzymuje nagrodę Grand Prix de la ville d’Alger 1993 Nagroda Kulturalna fundacji Bürgerstiftung Baden, Solingen 1998 Miasto Constantine w Algierii odznacza malarkę nagrodą Prix d’honneur 2003 Algierska Nagroda Państwowa przekazana przez minister kultury Frau Khalida Toumi, jako odznaczenie za całokształt twórczy 2006 Oficjalne wyróżnienie algierskiego Ministerstwa Kultury
Publikacje (Jako redaktorka) Hanns Heinen: Z pełni życia. Wiersze. Wydawnictwo U-Form, Solingen. (Jako redaktorka) Erwin Bowien: Piękna gra między duchem a światem – moje życie malarza. . (jJako redaktorka) Erwin Bowien. Werkverzeichnis. – Catalogue Raisonné – Werkoverzicht. Wydawnictwo U-Form, Solingen 1999, .
Literatura Eduard Fallet-von Castelberg: Bettina Heinen. Kleiner, Bern 1967. (niemiecki/francuski) Ali Elhadj-Tahar/Hans Karl Pesch: Bettina Heinen-Ayech. Wydawnictwo U-Form, Solingen 1982. Marianne Kopatz: Bettina Heinen-Ayech, Akwarele i szkice z Algierii. Wyd.: Stadtsparkasse Solingen. 1985.